smyrnaios.net » τηλεόραση

Τηλεόραση και υπακοή: το πείραμα Μίλγκραμ σε τηλεπαιχνίδι

Νiκος — Wed, 17 Mar 2010 18:25:17 +0000

Το 1961 ο κοινωνικός ψυχολόγος Στάνλεϋ Μίλγκραμ έκανε ένα πείραμα που έδειξε την τυφλή υπακοή της πλειοψηφίας στην επιστημονική αυθεντία και το οποίο έμεινε στην ιστορία. Απόψε το βράδυ η γαλλική δημόσια τηλεόραση θα προβάλλει μια εκπομπή που αναπαράγει το πείραμα σε μορφή τηλεπαιχνιδιού-reality show.

Ο Μίλγκραμ επηρεασμένος από τα γραπτά της Χάνα Άρεντ πάνω στους μηχανισμούς χειραγώγησης του ναζισμού θέλησε να εξετάσει το κατά πόσο απλοί άνθρωποι είναι ικανοί να πράξουν θηριωδίες όταν αυτές τους επιβάλλονται από μια εξουσιαστική αυθεντία.

Το αποτελέσματα του πειράματος ήταν θεαματικά: 62,5 % των συμμετεχόντων υπάκουσαν στην εντολή του «επιστήμονα » και έδωσαν “θανατηφόρα” ηλεκτροσόκ στα υποτιθέμενα θύματα. Παρόμοια πειράματα σε Ισπανία, ΗΠΑ και Ιταλία απέδωσαν ακόμη πιο υψηλά ποσοστά.

Ο παραγωγός Christophe Nick είχε την ιδέα να αναπαράγει το πείραμα σε μορφή τηλεπαιχνιδιού (zone Xtrême) ακολουθώντας όλους τους κώδικες των ριάλιτι. Σε συνεργασία με μια ομάδα κοινωνικών επιστημόνων έφτιαξε ένα πειραματικό πρωτόκολλο και το προσάρμοσε στην τηλεόραση.

80 υποψήφιοι έπαιξαν πιστεύοντας ότι οι συνθήκες είναι πραγματικές. Ο ρόλος τους ήταν να επιφέρουν “ηλεκτρικές εκκενώσεις” σε άλλους υποψήφιους-ηθοποιούς όταν αυτοί έδιναν λάθος απαντήσεις στον παρουσιαστή. Οι εκκενώσεις ήταν όλο και πιο ισχυρές με τους υποψήφιους-ηθοποιούς να μιμούνται τα σημάδια πόνου ενός πραγματικού ηλεκτροσόκ.

81% των « πειραματόζωων » συνέχισαν μέχρι τη “θανατηφόρα” εκκένωση των 460 volt. Υπό την πίεση του παρουσιαστή και του κοινού, εν είδη αυθεντίας, μόνο ένας στους πέντε αρνήθηκε να υπακούσει…
Zone Xtrême – Jusqu’ou va la télé ? docu réalité de France 2
envoyé par thony911. – Rencontrez plus de personnalitÃ©s du web.

Το συγκεκριμένο πείραμα αποδεικνύει την τάση της πλειοψηφίας να υπακούει ακόμα και σε παράλογες επιταγές όταν αυτές δικαιολογούνται από μια εξουσία και όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν. Πέρα από αυτό το γνωστό ούτως ή άλλως συμπέρασμα το πείραμα αποδεικνύει επίσης ότι η τηλεόραση στις σύγχρονες κοινωνίες αποτελεί το κατεξοχήν μέσο ιδεολογικής προπαγάνδας και επιβολής κοινωνικών και πολιτικών νορμών.

Αυτό είναι ξεκάθαρο για παράδειγμα στα ριάλιτι και στην ατομικιστική ιδεολογία που τα διαχέει. Το συγκεκριμένο είδος τηλεοπτικού προϊόντος ταιριάζει άψογα στη κυρίαρχη ιδεολογία του νεοφιλελευθερισμού και της κυριαρχίας των αγορών την οποία και νομιμοποιεί.

Ταυτόχρονα όμως κατά παράδοξο τρόπο, η ίδια η ύπαρξη της εκπομπής δείχνει επίσης ότι η τηλεόραση μπορεί να αποτελέσει εξαιρετικό εργαλείο διαπαιδαγώγησης και κριτικής ενάντια στην κυρίαρχη ιδεολογία. Αρκεί να απελευθερωθεί από το ζυγό της τηλεθέασης και του πολιτικού ελέγχου. Όπως είναι γνωστό η γαλλική δημόσια τηλεόραση δεν έχει διαφημίσεις το βράδυ…

Πηγές:

BBC (με βίντεο)

Télérama

Stanley Milgram, Obedience to authority: an experimentalview , 1974 (Google Books)

George A. Comstock, Erica Scharrer, The psychology of media and politics, 2005 (Google Books)

Πως η Ευρωπαϊκή Ένωση στα χέρια της δεξιάς (δεν) ρυθμίζει τα ΜΜΕ

Νiκος — Sun, 25 Oct 2009 18:28:00 +0000

Μέσα σε δύο μόνο μέρες το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, που είναι πλέον υπό τον πλήρη έλεγχο των συντηρητικών, απέδειξε ότι η Ευρωπαϊκή πολιτική σε θέματα μαζικής επικοινωνίας διαλύει κάθε ελπίδα για υγιή λειτουργία της δημόσιας σφαίρας στην Ευρώπη.

Με αφορμή τον Μπερλουσκόνι…

Στις 21 Οκτωβρίου 2009 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με 338 ψήφους κατά και 335 υπέρ απέρριψε μια σημαντική κοινή πρόταση των Φιλελευθέρων, των Σοσιαλιστών, των Πράσινων και της Ενωμένης Αριστεράς. Η πρόταση ζητούσε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να μεριμνήσει για την δημιουργία μιας οδηγίας σε σχέση με την οικονομική συγκέντρωση στα ΜΜΕ και την πολυφωνία στην ΕΕ.

Παίρνοντας αφορμή από την κατάσταση στην Ιταλία όπου ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι ελέγχει, μέρος του τύπου, την δημόσια τηλεόραση αλλά και μεγάλο κομμάτι της ιδιωτικής, τα προαναφερθέντα κόμματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου πρότειναν το κείμενο που μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρο εδώ.

Τα κύρια αποσπάσματα είναι τα εξής: «

(Το κοινοβούλιο) θεωρεί ότι είναι αναγκαίο να αντιμετωπιστεί η ανωμαλία που δημιουργείται από τη σύγκρουση συμφερόντων μεταξύ πολιτικής και οικονομικής εξουσίας και εξουσίας στο χώρο των μέσων ενημέρωσης καθώς και από τη συγκέντρωση του άμεσου ή έμμεσου ελέγχου στα δημόσια και ιδιωτικά μέσα ενημέρωσης και υπογραμμίζει ότι θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι σε όλα τα κράτη μέλη οι δημόσιοι τηλεοπτικοί φορείς είναι ανεξάρτητοι και λειτουργούν χωρίς κυβερνητικές παρεμβάσεις• (…)
5. επαναβεβαιώνει, εν προκειμένω, ότι το νομοθετικό πλαίσιο της ΕΕ σχετικά με την πολυφωνία και τη συγκέντρωση στα μέσα ενημέρωσης εξακολουθεί να είναι ακατάλληλο και ότι, για το λόγο αυτό, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει επειγόντως να κάνει χρήση των αρμοδιοτήτων της (…) προκειμένου να οριστούν οι ελάχιστοι βασικοί όροι που όλα τα κράτη μέλη πρέπει να τηρούν προκειμένου να διασφαλίσουν, να εγγυηθούν και να προαγάγουν την ελευθερία της πληροφόρησης και ένα επαρκές επίπεδο πολυφωνίας στα μέσα ενημέρωσης ».

Μετά από διαβουλεύσεις και πιέσεις στους διαδρόμους του κοινοβουλίου, τις οποίες περιγράφει ο απεσταλμένος της Libération στο Στρασβούργο, Jean Quatremer, η δεξιά πλειοψηφία του PPE κατάφερε να απορρίψει την παραπάνω πρόταση.

Αυτό βέβαια δεν είναι κάτι καινούριο. Ιστορικά η συντηρητική λογική της ευρωπαϊκής εξουσίας (Συμβούλιο αρχηγών κρατών, Επιτροπή, πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο) συνεχίζει να θεωρεί ότι τα θέματα πολυφωνίας και υγιούς λειτουργίας των ΜΜΕ άπτονται των εσωτερικών θεμάτων της κάθε χώρας και κατά συνέπεια η ΕΕ δεν έχει λόγο στη ρύθμιση τους.

Αυτό επιτρέπει στην κάθε εθνική κυβέρνηση να συνεχίζει την συνδιαλλαγή με τους ιδιοκτήτες ΜΜΕ και τους οικονομικούς μεγαλοπαράγοντες με την ησυχία της. Εκτός από την Ιταλία, παρόμοια προβλήματα που απορρέουν από την οικονομική συγκέντρωση στα ΜΜΕ υπάρχουν και στην Γαλλία, την Γερμανία, την Ελλάδα και σε όλες τις χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης.

Η θέση αυτή της ΕΕ επαληθεύτηκε και το 2005 με το νόμο του βασικού μετόχου της κυβέρνησης Καραμανλή. Όπως σημείωνα αλλού για αυτό το θέμα:

« Σύμφωνα με τις υπηρεσίες του Επίτροπου McCreevy, ο ν. 3310/2005 αντίκειται σε βασικές αρχές της κοινής αγοράς, αυτές της ελεύθερης επιχειρηματικής δραστηριότητας και της ελεύθερης διακίνησης του κεφαλαίου, και για αυτό πρέπει να τροποποιηθεί. Με άλλα λόγια, η διασφάλιση της πολυφωνίας των ΜΜΕ που επικαλείται η ελληνική κυβέρνηση, η οποία και αποτελεί δημόσιο αγαθό, θεωρείται από τον Επίτροπο ως υποδεέστερος στόχος από την απρόσκοπτη οικονομική δραστηριότητα, μολονότι η τελευταία αφορά κατά κύριο λόγο συμφέροντα ιδιωτών.
(…) Η ερμηνεία αυτή έχει σημαντικές συνέπειες αναφορικά με τον χειρισμό του θέματος. Αυτό γιατί τα θέματα ανταγωνισμού αποτελούν κατεξοχήν τομέα ευθύνης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ως εκ τούτου το πρωτογενές και δευτερογενές ευρωπαϊκό δίκαιο υπερτερεί του εθνικού το οποίο και πρέπει να εναρμονιστεί με το πρώτο. Από την άλλη, σε ότι αφορά το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των ΜΜΕ, η ευθύνη σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς κανόνες εμπίπτει στις κυβερνήσεις των χωρών μελών των οποίων η νομοθεσία υπακούει στις εθνικές ιδιαιτερότητες ».

Με αφορμή τον νόμο Σαρκοζύ για το διαδίκτυο…

Την προηγούμενη μέρα, στις 20 Οκτωβρίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπέκυψε στις πιέσεις του Συμβουλίου, κυρίως κάποιων μελών με επικεφαλής την Γαλλία, και απέσυρε την τροπολογία 138 του Τηλεπικοινωνιακού Πακέτου που το ίδιο είχε ψηφίσει με συντριπτική πλειοψηφία λίγους μήνες πριν.

Η τροπολογία 138, που ψηφίστηκε στις 24 Σεπτεμβρίου 2008, αναφέρει τα εξής :

« Δεν μπορεί να επιβάλλεται περιορισμός στα θεμελιώδη δικαιώματα και τις ελευθερίες των τελικών χρηστών χωρίς προηγουμένως να υπάρχει απόφαση των δικαστικών αρχών, ιδίως σύμφωνα με το άρθρο 11 της διακήρυξης των θεμελιωδών δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης, εκτός και εάν απειλείται η δημόσια ασφάλεια, οπότε η απόφαση μπορεί να έπεται »

Η υιοθέτηση της τροπολογίας 138 στο Τηλεπικοινωνιακό Πακέτο, δηλαδή στο πακέτο των κοινοτικών οδηγιών που αφορά τον τομέα των τηλεπικοινωνιών και του διαδικτύου, θα καθιστούσε ουσιαστικά ανενεργές τις εθνικές νομοθεσίες που βασίζονται στην αρχή του three strikes. Μια τέτοια είναι ο νόμος Hadopi 2 που ψηφίστηκε πρόσφατα στη Γαλλία.

Το συμβιβαστικό κείμενο που βγήκε από την τριμερή διαπραγμάτευση μεταξύ Συμβουλίου, Επιτροπής και Κοινοβουλίου, που μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρο εδώ, αφήνει ανοικτή πόρτα για μέτρα παρακολούθησης και καταστολής της χρήσης του διαδικτύου και πιο συγκεκριμένα της ανταλλαγής περιεχομένου σε βάση ισοτιμίας (peer-to-peer).

Όπως φαίνεται, σε δύο μέρες το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχασε δύο πολύ σημαντικές ευκαιρίες να επιβεβαιώσει τον ρόλο του ως μοναδικού απευθείας εκλεγμένου αντιπρόσωπου του συνόλου των λαών της Ευρώπης. Ως συνήθως η Ευρωπαϊκή Ένωση εναρμονίζει προς τα κάτω το Ευρωπαϊκό γίγνεσθαι.

Όπως έκανε και στα θέματα οικονομίας και κοινωνικής πολιτικής, η ευρωπαϊκή εξουσία αφήνει ελεύθερες τις χειρότερες πρακτικές σε θέματα μαζικής επικοινωνίας ενθαρρύνοντας έτσι την αντιγραφή τους και από άλλα κράτη μέλη. Αναβάλλοντας έτσι για μια ακόμη φορά την ανάδυση μιας υγιούς Ευρωπαϊκής δημόσιας σφαίρας

Για μια ανοιχτή δημόσια τηλεόραση

Νiκος — Wed, 21 Oct 2009 08:11:00 +0000

Το παρακάτω κείμενο είναι μια πρωτοβουλία των εργαζομένων της ΕΤ3.

Για μια ανοιχτή δημόσια τηλεόραση
ΕΝΑ ΜΕΓΑΛΟ ΣΤΟΙΧΗΜΑ

Με την πρωτοβουλία μας αυτή ως πολίτες και εργαζόμενοι της ΕΤ3 θέλουμε να ανταποκριθούμε στην πρόσκληση του νέου πρωθυπουργού για συμμετοχή στη μεγάλη αλλαγή και ανασυγκρότηση που χρειάζεται ο τόπος μας χαιρετίζοντας καταρχήν τη θεσμική αποδέσμευση της ΕΡΤ από το γραφείο του κυβερνητικού εκπροσώπου και την ένταξη της στο υπουργείο πολιτισμού.

Το 1976 με εντολή του τότε πρωθυπουργού γεννήθηκε το Κλιμάκιο Τηλεοράσεως Βορείου Ελλάδος τις μέρες της Δ.Ε.Θ. για να καλύπτει τις κυβερνητικές επισκέψεις και περιοδείες στην περιοχή. Το 1988 ανασυγκροτήθηκε αποτελώντας το τρίτο κανάλι της ΕΡΤ. Το 1994 η ΕΡΤ3 με έναν τηλεοπτικό και 3 ραδιοφωνικούς σταθμούς απέκτησε διοικητική, προγραμματική και οικονομική αυτοτέλεια.

Και όμως 33 χρόνια μετά η βαριά σκιά του κομματικού κράτους εξακολουθεί να στοιχειώνει την ΕΤ3.

Ο έλεγχος του ενημερωτικού κυρίως προγράμματος της είναι ασφυκτικός και κατά το μάλλον ή ήττον τις επιτελικές της θέσεις καταλαμβάνουν άτομα εξαργυρώνοντας κομματικά ένσημα του κυβερνώντος κόμματος και οι “ημέτεροι” αυτών.

Η δημόσια τηλεόραση όμως οφείλει πρώτ’ απ’ όλα να υπηρετεί μια ανοιχτή δημοκρατική κουλτούρα που καλλιεργεί τον διάλογο, υπερασπίζεται την πολυφωνία, αμφισβητεί κατεστημένα στερεότυπα, προάγει την πολυδιάστατη και σε βάθος ενημέρωση, την κριτική σκέψη, την καλλιτεχνική δημιουργία – παιδεία και ελέγχει την εξουσία σε όλα τα πεδία άσκησης της.

Η ΕΡΤ τα τελευταία χρόνια εκτός από την προώθηση της κυβερνητικής προπαγάνδας με νέες μορφές φάνηκε να προσχωρεί στην εμπορική κουλτούρα του ανταγωνισμού που τρελαίνεται, άγεται και φέρεται από τα μηχανάκια της AGB, προάγει τον πολιτισμό του εντυπωσιασμού, του κουτσομπολιστικού θορύβου και της λάμψης αστέρων μαζικής κατανάλωσης χαϊδεύοντας αυτιά και μάτια.

Αναρωτιόμαστε αν η ΕΡΤ μπορεί να υπηρετεί το δημόσιο αγαθό μιας ανοιχτής δημοκρατικής κουλτούρας ενώ συγχρόνως ανταγωνίζεται με την εμπορική τηλεόραση είτε για ένα κομμάτι της διαφημιστικής πίτας είτε για την αναμετάδοση μεγάλων εμπορικών θεαμάτων πλειοδοτώντας με αστρονομικά ποσά.

Ειδικότερα όμως για την ΕΤ3 θεωρούμε πως ήρθε ο καιρός να αποκτήσει την ανεξαρτησία της από ένα πλέγμα τοπικών εξουσιών της πόλης μας που εδώ και χρόνια την κρατάνε όμηρο μιας μονόχνοτης, φοβικής, οπισθοδρομικής και λαϊκιστικής ιδεολογίας.

Η επαρχιώτικη μιζέρια στην ΕΤ3 [που λειτουργεί ανέκαθεν ως φτωχός συγγενής της κεντρικής ΕΡΤ] έχει οδηγήσει σ’ ένα καθεστώς παροχής διευκολύνσεων προβολής μέσα από το πρόγραμμα της σε φορείς και παράγοντες με αντιπαροχή κρυφές χορηγίες που καλύπτουν μέρος των εξόδων παραγωγής. Αυτές οι αθέμιτες και αφανείς συναλλαγές καταλύοντας την αυτονομία της πληγώνουν την αξιοπρέπεια της δημόσιας τηλεόρασης και των εργαζομένων της.

Η οικονομική ανεξαρτησία και διαφάνεια είναι βασική προϋπόθεση της αξιοπιστίας και της σοβαρότητας της ΕΡΤ, που απαιτούν οι έλληνες πολίτες που τη χρηματοδοτούν με τα τέλη και τους φόρους που πληρώνουν.

Στην κατεύθυνση αυτή η διαφάνεια των οικονομικών της καθώς και ο ορισμός ανώτατου πλαφόν αμοιβών των στελεχών και συνεργατών της ΕΡΤ Α.Ε. αποτελούν σημαντική προϋπόθεση.

Η διακριτή ταυτότητα και κουλτούρα μιας τηλεόρασης που υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον και όχι εμπορικούς σκοπούς θεωρούμε επίσης πως δεν της επιτρέπει να πλειοδοτεί με υπέρογκα ποσά για την αγορά αστέρων, συμβούλων και επιτελικών στελεχών. Ειδικότερα μάλιστα σε συνθήκες οικονομικής κρίσης αποτελεί κοινωνική πρόκληση η ανώτερη μηνιαία αμοιβή να υπερβαίνει τις 10.000€.

Ο νέος επικεφαλής της ΕΡΤ3 οφείλει να δεσμευτεί δημοσίως σ’ ένα τριετές πλάνο αντικειμενικών σκοπών για την ανασυγκρότηση, λειτουργία και παραγωγή της ΕΤ3.

Θα θέλαμε να προχωρήσει στην αναδιοργάνωση λειτουργίας του καναλιού αξιοποιώντας την διεθνή εμπειρία και ανατρέποντας το ισχύον συγκεντρωτικό μοντέλο του απόλυτου άρχοντα στην κορυφή της πυραμίδας που καταλήγει σε κλειστά φέουδα τοποτηρητών / υποτελών και ενδιάμεσες ανευθυνο-υπεύθυνες επιτροπές.

Θα θέλαμε να θεσπιστούν θέσεις επιμέρους ευθύνης που οι επικεφαλής τους επιλεγμένοι αξιοκρατικά θα είναι δεσμευμένοι σε αντίστοιχους αντικειμενικούς σκοπούς και θα αποτελούν τη συλλογική ηγεσία μαζί με τον Γενικό Διευθυντή της ΕΤ3 που θα δημιουργεί τις συνθήκες εκείνες στις οποίες θα ανθίσουν οι δεξιότητες, οι δημιουργικές ικανότητες, οι πρωτοβουλίες, η αίσθηση ευθύνης, η αλληλεγγύη, η άμιλλα και η διαρκής επιμόρφωση όλων ανεξαιρέτως των εργαζομένων.

Είναι καιρός να απαλλαγούμε από αυταρχικές δομές και νοοτροπίες που καλλιεργούν την ανεύθυνη συμπεριφορά υποτελών-διεκπεραιωτών και τη βάρβαρη ισοπέδωση που προσβάλλει την αξιοπρέπεια των εργαζομένων.

Είναι καιρός να στρέψουμε την πλάτη στο παρελθόν διαμορφώνοντας μια νέα φυσιογνωμία της ΕΤ3 σε διάλογο με την κοινωνία χωρίς αποκλεισμούς στα πλαίσια ενός επανασχεδιασμού-ελπίζουμε του ρόλου της ΕΡΤ που οφείλει να υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον διαμορφώνοντας μια σύγχρονη δημοκρατική κουλτούρα με τόλμη και φαντασία.
Γνωρίζουμε ότι ο δρόμος των ανατροπών των χρόνιων κατεστημένων δομών, λειτουργιών και νοοτροπιών θα είναι μακρύς και δύσκολος είμαστε όμως διατεθειμένες-οι να στηρίξουμε όλες τις προσπάθειες στην κατεύθυνση αυτή.

Φανή Τουπαλγίκη, Σόνια Μπρέλου, Αντώνης Τσιμπουσλής, ‘Αντα Λαδά, Γιάννης Παρίσης, Γιάννης Ουρουντζόγλου, Σερίφ Μεχμέτ, Κώστας Κουμαρίδης, Κάλλη Ζάραλη

Η κάλυψη των κοινωνικών κινημάτων από τα κυρίαρχα ΜΜΕ

Νiκος — Mon, 15 Dec 2008 19:57:00 +0000

Όπως θα περίμενε κανείς τα γεγονότα που αναστάτωσαν την Ελλάδα μετά την δολοφονία του Αλέξη Γρηγορόπουλου αποτέλεσαν πρώτο θέμα στα κυρίαρχα ΜΜΕ και δη τα τηλεοπτικά.

Η κάλυψη των καναλιών ανέδειξε για ακόμη μια φορά την ανεπάρκεια τους στο να προσφέρουν μια πλήρη, αντικειμενική και ψύχραιμη ενημέρωση.

Αντίθετα, το παραλήρημα των δελτίων ειδήσεων ήταν ανάλογο σε ένταση με τη βία των πιο ακραίων αντιδράσεων που εκδηλώθηκαν στους δρόμους της Αθήνας. Υπακούοντας ως συνήθως στην λογική του ανταγωνισμού, τα τηλεοπτικά κανάλια επιδόθηκαν την προηγούμενη εβδομάδα σε μια φρενήρη επιδίωξη της τηλεθέασης με ότι αυτή συνεπάγεται.

Το αποτέλεσμα της αδυναμίας των κυρίαρχων ΜΜΕ να κατανοήσουν το εύρος και το βάθος του κοινωνικού κινήματος ήταν σε πολλές περιπτώσεις η συστηματική διαστρέβλωση της πραγματικότητας. Κάποια από τα χαρακτηριστικά αυτής της διαστρέβλωσης είναι:

- η δραματοποίηση των γεγονότων. Κάθε αναφορά των δημοσιογράφων στα τηλεοπτικά ΜΜΕ συνοδεύεται από σχόλια που αναδεικνύουν τον δήθεν δραματικό χαρακτήρα της πληροφορίας ακόμα και όταν αυτός δεν υπάρχει. Ο τόνος της φωνής, οι παραλληλισμοί και οι εκφράσεις τηλεπαρουσιαστών (πεδίο μάχης, Βηρυτός, πόλεμος, ανυπολόγιστες καταστροφές κτλ.) έχουν σαν αποτέλεσμα την αύξηση της ψυχολογικής έντασης του θεατή και απώτερο στόχο την επίτευξη υψηλής τηλεθέασης.

- η υπερπροβολή των πιο εντυπωσιακών εικόνων όπως αυτές των φωτιών και των συγκρούσεων με αντίστοιχη αποσιώπηση των εκδηλώσεων διαμαρτυρίας όταν αυτές δεν συνοδεύονταν από καταστροφές. Είναι γνωστό ότι για την τηλεόραση δεν υπάρχει είδηση χωρίς εικόνα και δη εντυπωσιακή. Ως αποτέλεσμα κάθε πρωτοβουλία ή εξέλιξη που δεν είναι “φωτογενής” και δεν υπακούει στα κριτήρια του θεάματος αποκλείεται από τα δελτία ειδήσεων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα που αφορά τα ελληνικά κανάλια είναι η χρήση πλάνων αρχείων με συγκρούσεις, χωρίς αναφορά στην ημερομηνία, τα οποία συνοδεύουν τηλεφωνικές συνδέσεις ή παρεμβάσεις.

- η χρησιμοποίηση λεκτικών στερεοτύπων και ξύλινου λόγου, κάτι που επιτρέπει τις απλουστεύσεις και τον μανιχαϊσμό. Για παράδειγμα η χρήση αρνητικών όρων όπως “κουκουλοφόροι” ή “γνωστοί-άγνωστοι”, σε αντιδιαστολή με θετικούς όρους όπως νέοι ή διαδηλωτές, διευκολύνει την αποσιώπηση ερωτημάτων όπως το γιατί το κοινωνικό κίνημα αναγκάζεται υπό συγκεκριμένες συνθήκες να χρησιμοποιήσει βίαιες μεθόδους διαμαρτυρίας. Η υπεραπλούστευση της κοινωνικής πραγματικότητας που προκύπτει συνοψίζει τα διακυβεύματα σε μια αντιπαλότητα μεταξύ των καλών (καταστηματάρχες, αστυνομικοί, νοικοκυραίοι, αγανακτισμένοι πολίτες) και των κακών (αναρχικοί, χούλιγκανς, βάνδαλοι) και επισφραγίζεται με την δημόσια καταδίκη των τελευταίων.

- η χρησιμοποίηση ρατσιστικών στερεοτύπων, για παράδειγμα σε ότι αφορά τις λεηλασίες μαγαζιών που ακολούθησαν κάποιες διαδηλώσεις.

- η ανισομερής κατανομή του δημόσιου λόγου μεταξύ των διαφόρων μερών, στην προκειμένη περίπτωση της κυβένησης, της αστυνομίας, των νοικοκοιραίων και των διαδηλωτών.

- η εστίαση σε δευτερεύοντα γεγονότα που ενδιαφέρουν περισσότερο τους ίδιους τους δημοσιογράφους παρά το ευρύ κοινό, όπως για παράδειγμα η εμπλοκή του Αλέξη Κούγια στην υπόθεση.

- η αναπαραγωγή της κρατικής προπαγάνδας τουλάχιστον κατά τις πρώτες ώρες και σε ότι αφορούσε τις συνθήκες της δολοφονίας.

Οι Έλληνες πολίτες έχουν διαίσθηση αυτής της μηντιακής πραγματικότητας. Δεν είναι τυχαίο ότι σε όλες τις σχετικές έρευνες η τηλεόραση εμφανίζει τους χαμηλότερους δείκτες εμπιστοσύνης από όλα τα ΜΜΕ. Ως αποτέλεσμα πολλοί, κυρίως οι νεότεροι και αυτοί με το υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο, απομακρύνονται σταδιακά από την τηλεόραση αντικαθιστώντας την με το διαδίκτυο και τα νέα μέσα. Σε ακραίες περιπτώσεις η δυσπιστία αυτή γίνεται επιθετικότητα σε βάρος των δημοσιογράφων.

Το γεγονός αυτό καταλήγει σε ένα ενημερωτικό χάσμα μεταξύ διαφορετικών κοινωνικών ομάδων, με ότι αυτό συνεπάγεται.

Βέβαια οι τάσεις αυτές δεν είναι αποκλειστικότητα της ελληνικής τηλεόρασης, έστω κι αν τα ειδικά χαρακτηριστικά της τελευταίας τις επιβάρυναν. Η κάλυψη βίαιων εξεγέρσεων και η προβληματική σχέση που αναπτύσσουν τα καθεστηκυία ΜΜΕ γενικότερα με το κοινωνικό κίνημα αποτελεί εδώ και αρκετές δεκαετίες αντικείμενο επιστημονικής ανάλυσης στον τομέα της κοινωνιολογίας, της πολιτικής οικονομίας των ΜΜΕ, της κοινωνικής ψυχολογία μεταξύ άλλων.

Οι αναλύσεις αυτές προκύπτουν ανά κύματα, παίρνοντας αφορμή από γεγονότα κοινωνικής διαμαρτυρίας που σε αρκετές περιπτώσεις παίρνουν τη μορφή βίαιων συγκρούσεων με την αστυνομία ή μεταξύ κοινωνικών ομάδων. Έτσι η παραγωγή σχετικών ερευνών ήταν ιδιαίτερα μεγάλη στις ΗΠΑ μετά την εξέγερση των μαύρων γκέτο που ακολούθησαν την δολοφονία του Martin Luther King το 1968 αλλά και τον ξυλοδαρμό του Rodney King το 1991.

Στην Μεγάλη Βρετανία ανάλογες έρευνες έγιναν μετά τις συγκρούσεις μεταξύ ακροδεξιών και νέων ασιατικής καταγωγής που συγκλόνισαν το Bradford το 2001. Τέλος, στη Γαλλία οι πρώτες ταραχές που τράβηξαν την προσοχή των ΜΜΕ ήταν αυτές του Vaulx-en-Velin το 1990 και βέβαια η εξέγερση των προαστίων του 2005. Σε κάθε περίπτωση η κάλυψη των γεγονότων από τα ΜΜΕ έγινε αντικείμενο επιστημονικής ανάλυσης.

Η διεθνής βιβλιογραφία επί του θέματος έχει λοιπόν περιγράψει τις τάσεις που χαρακτηρίζουν την κάλυψη παρόμοιων γεγονότων από τα ΜΜΕ και έχει αναδείξει τις προβληματικές εκφάνσεις της . Ακολουθεί ένα ενδεικτικό κομμάτι της. Όποια κείμενα διατίθενται αυτούσια στο διαδίκτυο συνοδεύονται κι από τον σχετικό σύνδεσμο.

Eric Macé et Angelina Peralva, Médias et violences urbaines. Débats politiques et construction journalistique, La Documentation française, Paris, 2002

Laurent Béru, “Une campagne de relations publiques dissimulée. Le Monde, le pouvoir politique et les Émeutes urbaines de novembre 2005”, Les Enjeux de l’information et de la Communication, août 2007

Laurent Mucchielli, “Violences urbaines, réactions collectives et représentations de classe chez les jeunes des quartiers relégués de la France des années 1990”, Actuel Marx, 1999, 26, pp. 85-108.

http://laurent.mucchielli.free.fr/violencesurbaines.htm

Fabio La Rocca, “Langage visuel et émeute”, Sociétés, no 94 2006/4, p.19-25

Ksenija Djordjevic, “Violence urbaine: lorsque la presse en parle”, in Henri Boyer (dir.), Stéréotypage, stéréotypes : Média(tisation)s, L’Harmattan, 2007

Anastassia Tsoukala, “Le traitement médiatique de la criminalité étrangère en Europe”, Déviance et Société, Volume 26 2002/1

Daniel J. Myers, “The Diffusion of Collective Violence: Infectiousness, Susceptibility, and Mass Media Networks”, American Journal of Sociology, Volume 106 Number 1 (July 2000): 173–208.

Anne Marie Daniel, “US Media Coverage of the Intifada and American Public Opinion”, in Yahya R. Kamalipour (dir.), The U.S. Media and the Middle East: Image and Perception, Greenwood Publishing Group, 1997

Jackie Smith, John McCarthy, Clark McPhail, Boguslaw Augustyn, “From protest to agenda building: Description bias in media coverage of protest events in Washington, D.C.”, Social Forces, Volume: 79 Number: 4

Ruud Koopmans, “Movements and media: Selection processes and evolutionary dynamics in the public sphere”, Theory and Society, Volume 33, Numbers 3-4 / juin 2004

Diane Frost, “Islamophobia: examining causal links between the media and “race hate” from “below”, International Journal of Sociology and Social Policy, Volume: 28, 11/12, 2008.

Mary S. Mander (dir.), Framing Friction: Media and Social Conflict, University of Illinois Press, Chicago, 1998.

Coverage of Gujarat Riots: Media Debates Its Role, Report of the Workshop on Media Coverage of Communal Conflict Held at Manesar (Haryana), Press Institute of India, April 13-14, 2002.

Benjamin D. Singer, “Mass Media and Communication Processes in the Detroit Riot of 1967”, in Alan Wells (dir.), Mass Media and Society, National Press Books, 1972

Darnell M. Hunt, Screening the Los Angeles “riots”: Race, Seeing, and Resistance, Cambridge University Press, Cambridge, 1997

Howard Tumber, Television and the Riots: A Report for the Broadcasting Research Unit of the British Film Institute, BFI, London, 1982

Andrew Hart, The Bristol Riots of 1831 and the Mass Media, University of Oxford, Oxford, 1975

Patrick Champagne, « La vision médiatique », in Bourdieu Pierre (dir.), La misère du monde, Paris, Le Seuil, 1993, pp. 72-74.

Η νέα γενιά επιγραμμικής τηλεόρασης: όταν το streaming συνάντησε το peer-to-peer

Νiκος — Sun, 28 Sep 2008 14:42:00 +0000

Η διανομή περιεχομένου σε βάση αμοιβαιότητας (peer-to-peer) αποτελεί αναμφισβήτητα μια από τις πιο καινοτόμες διαδικτυακές εφαρμογές. Οι προσπάθειες να τεθούν φραγμοί στη συγκεκριμένη τεχνολογία, κατά την προσωπική μου εκτίμηση, είναι καταδικασμένες να αποτύχουν, είτε προέρχονται από το κράτος, είτε από την πολιτιστική ή τηλεπικοινωνιακή βιομηχανία.

Αντίθετα η τελειοποίηση των πρωτοκόλλων peer-to-peer σε συνδυασμό με την κατακόρυφη αύξηση της διαθέσιμης ευρυζωνικότητας ανοίγει ένα πρωτοφανές πεδίο δημιουργίας νέων καναλιών διανομής πολιτιστικών αγαθών και υπηρεσιών.

Στις αρχές Σεπτεμβρίου διοργανώθηκε διεθνές συνέδριο για το peer-to-peer computing από το πανεπιστήμιο του Άαχεν στη Γερμανίας. Οι δεκάδες παρουσιάσεις που έγιναν και μπορείτε να δείτε εδώ δείχνουν ότι η έρευνα στον συγκεκριμένο τομέα είναι ιδιαίτερα δραστήρια. Μια από τις εφαρμογές που συγκέντρωσαν το ενδιαφέρον είναι η διανομή βίντεο μέσα από αποκεντρωμένα δίκτυα που λειτουργούν σε βάση αμοιβαιότητας.

Το βασικό πρόβλημα της επιγραμμικής τηλεόρασης μέσω της κλασικής μεθόδου server/client, όπως για παράδειγμα το YouTube, είναι ότι απαιτεί ευρυζωνικότητα ανάλογη με τον όγκο της τηλεθέασης. Αυτό σημαίνει ότι όσο πιο πολλοί τηλεθεατές συνδέονται στην υπηρεσία τόσο μεγαλύτερη ροή πληροφοριών είναι απαραίτητη.

Ως αποτέλεσμα η επιγραμμική εκπομπή τηλεοπτικών προγραμμάτων σε μορφή streaming χαρακτηρίζεται από μεταβλητό κόστος. Eνώ η μετάδοση σε μικρό αριθμό δεκτών κοστίζει σχετικά φθηνά, όταν γίνεται μαζική και απευθύνεται σε εκατοντάδες ή χιλιάδες τηλεθεατές ταυτόχρονα απαιτεί πολύ υψηλές επενδύσεις σε δικτυακή χωρητικότητα (bandwidth) και σε τεχνική υποστήριξη (servers). Επιπροσθέτως η καλή λειτουργία της υπηρεσίας απαιτεί την συνεχή προσαρμογή των τεχνικών πόρων στις μεταβολές της ζήτησης.

Στην περίπτωση των δικτύων peer-to-peer, κάθε μέλος μιας κοινότητας θέτει στη διάθεση των άλλων μελών όχι μόνο το περιεχόμενο που βρίσκεται αποθηκευμένο στο σκληρό δίσκο του υπολογιστή του αλλά και την ανερχόμενη διαδικτυακή του χωρητικότητα (upload) ούτως ώστε να διευκολύνει τη ροή των πληροφοριών. Έτσι η ύπαρξη συγκεντρωμένων και υψηλού κόστους τεχνικών υποδομών δεν είναι απαραίτητη για τη διανομή περιεχομένου.

Αυτός είναι ο λόγος που τελευταία πολλαπλασιάζονται οι εφαρμογές επιγραμικής τηλεόρασης σε μορφή streaming που βασίζονται σε αρχιτεκτονικές peer-to-peer. Οι εφαρμογές αυτές χοντρικά χωρίζονται σε δύο κατηγορίες.

Η πρώτη κατηγορία αποτελείται από εμπορικές πλατφόρμες διανομής οι οποίες χρησιμοποιούν το peer-to-peer για να ρίξουν το εγγενές μεταβλητό κόστος της δραστηριότητας τους. Σε αυτή την κατηγορία εντάσσεται το Joost, το Vuse και το iPLayer του BBC. Πρόκειται για κλειστές πλατφόρμες που συνδυάζουν τη μέθοδο client/server με το peer-to-peer και επιτρέπουν τον κεντρικό έλεγχο του περιεχομένου που διακινείται.

Οι δύο πρώτες εκπέμπουν προγράμματα μέσω συμφωνιών που έχουν κλείσει με τις majors της πολιτιστικής βιομηχανίας. Πρόκειται κυρίως για αμερικάνικες τηλεοπτικές εκπομπές και βίντεο κλιπ. Παρόλαυτα, λόγω του χαμηλού κόστους διανομής, το Joost και το Vuse επωφελούνται από το φαινόμενο του Long Tail. ΄Ετσι μπορούν και διανέμουν επίσης κάποιους “ περιθωριακούς” καταλόγους περιεχομένων που δεν υπάρχουν στα παραδοσιακά κανάλια όπως σπάνια ντοκυμαντέρ και άγνωστες ταινίες.

Το ενδιαφέρον του iPLayer είναι μεγαλύτερο γιατί δημιουργήθηκε από μια δημόσια τηλεόραση με κύρος όπως το BBC αλλά και λόγω των διαμαρτυριών που ξεσήκωσε από την πλευρά των τηλεπικοινωνιακών πάροχων της Μεγάλης Βρετανίας.

Οι τελευταίοι θεωρούν ότι η πρωτοβουλία του BBC να δημιουργήσει μια υπηρεσία catch-up TV με αρχιτεκτονική peer-to-peer αποτελεί επιβάρυνση για τους ίδιους. Πράγματι, όσο η μέση κατανάλωση upload αυξάνεται τόσο ακριβότερα κοστίζει ένας πελάτης στον πάροχο του. Το iPLayer μειώνει έτσι το κόστος διανομής των προγραμμάτων για το BBC μεταθέτοντας το στους χρήστες και τελικά στους πάροχους. Αυτός είναι ο λόγος που κάποιοι από αυτούς απειλούν να θέσουν το iPLayer στην μαύρη λίστα. Από την πλευρά του το BBC απειλεί να αντιδράσει δικαστικά εάν πέσει θύμα data discrimination.

Η δεύτερη κατηγορία διαδικτυακών εφαρμογών streaming που βασίζονται στο peer-to-peer είναι αυτή των Sopcast, TVU, TVAnts, PPLive και λοιπών PeerCast. Πρόκειται επίσης για εμπορικές εφαρμογές, κυρίως προερχόμενες από την Ασία, οι οποίες όμως επικεντρώνονται στην διανομή και όχι στο περιεχόμενο. Με άλλα λόγια, χρησιμοποιώντας τα παραπάνω προγράμματα οποιοσδήποτε χρήστης μπορεί να διανέμει βίντεο streaming ταυτόχρονα σε πολλούς δέκτες χωρίς να χρειαστεί κεντρικό server.

Η πιο δημοφιλής χρήση αυτών των υπηρεσιών συνιστάται στην “ζωντανή”αναμετάδοση τηλεοπτικών προγραμμάτων όπως ποδοσφαιρικοί αγώνες. Μάλιστα, για διευκόλυνση των χρηστών έχουν δημιουργηθεί ειδικά πόρταλς, όπως το MyP2P.eu και το RojaDirecta, που συγκεντρώνουν τους συνδέσμους για όλες τις διαθέσιμες αναμεταδόσεις σε πραγματικό χρόνο. Συχνά οι χρήστες χρησιμοποιούν αυτές τις πλατφόρμες για να διαθέσουν προστατευόμενο περιεχόμενο όπως τα παιχνίδια του Champions League που μεταδίσουν κατ’αποκλειστικότητα συνδρομητικά κανάλια, αλλά και πρόσφατες ταινίες και σειρές.

Τα βασικά προβλήματα αυτών των εφαρμογών είναι δύο. Το πρώτο πρόβλημα είναι η έλλειψη αξιοπιστίας και ποιότητας της τεχνολογίας. Αυτό οφείλεται στο ότι η συγκεκριμένη αρχιτεκτονική είναι συγκεντρωτική από την πλευρά της προσφοράς. Αυτό σημαίνει ότι το αρχικό αρχείο του streaming προέρχεται από ένα και μοναδικό χρήστη, ο οποίος έχει και την πρωτοβουλία της εκπομπής, έστω και αν στη συνέχεια μεταφέρεται από τους άλλους συμμετέχοντες στο δίκτυο. Έτσι, εάν για οποιαδήποτε λόγο ο χρήστης αυτός βγει από το δίκτυο, αυτόματα σταματάει η εκπομπή.

Το δεύτερο πρόβλημα είναι η σχετικά πολύπλοκη διαδικασία που απαιτείται για να γίνει εκπομπή και η μη συμβατότητα των εφαρμογών με δημοφιλή πρωτόκολλα όπως το BitTorrent. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο προς το παρόν, εκτός από την Κίνα και την Κορέα, οι υπηρεσίες αυτές παραμένουν σχετικά άγνωστες στο ευρύ κοινό των χρηστών peer-to-peer. Μια πρόσφατη τεχνική εξέλιξη έρχεται όμως να ανατρέψει αυτή την κατάσταση.

Στο ερευνητικό πρόγραμμα P2P-Next project το οποίο χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το BBC, συμμετέχουν ερευνητές από τρία ευρωπαϊκά πανεπιστήμια. Βασικός στόχος του προγράμματος είναι η δημιουργία μιας open source πλατφόρμας διανομής τηλεοπτικών προγραμμάτων που θα βασίζεται στην αρχή του peer-to-peer.

Μετά από αρκετούς μήνες δουλειάς του P2P-Next project ο πρώτος open source streaming player βασισμένος στο πρωτόκολλο BitTorrent είναι γεγονός. Το όνομα του SwarmPlayer. Η λειτουργία του μοιάζει με αυτή οποιαδήποτε άλλου torrent client όπως ο uTorrent ή ο Azureus κάτι που του επιτρέπει να συνδεθεί σε οποιοδήποτε public ή private tracker. Η διαφορά του έγκειται στο ότι επιτρέπει την κατανάλωση ενός προγράμματος σε μορφή βίντεο πριν τελειώσει το download.

Μετατρέποντας τη ροή των πληροφοριών που προέρχονται από τους seeders σε streaming βίντεο ο SwarmPlayer επιτρέπει θεωρητικά στους χρήστες του να χρησιμοποιήσουν οποιοδήποτε δίκτυο BitTorrent ως υπηρεσία video on demand. Παρά τις τεχνικές δυσκολίες του εγχειρήματος πρόκειται για μια εξέλιξη που μπορεί να αλλάξει ριζικά τη μορφή του peer-to-peer, τουλάχιστον σε ότι αφορά τα περιεχόμενα σε μορφή βίντεο.

Οδηγίες για τη χρήση του SwarmPlayer παρακάτω:

Το πρόγραμμα SwarmPlayer είναι ακόμα σε μορφή βήτα και άρα μπορεί να παρουσιάσει προβλήματα σταθερότητας ή ασφάλειας. Μπορείτε να το κατεβάσετε εδώ για Linux ή Windows.

1.Κάνετε εγκατάσταση του SwarmPlayer.
2.Πηγαίνετε στον αγαπημένο σας torrent tracker (μπορείτε να αρχίσετε εδώ).
3.Διαλέγετε ένα πρόσφατο torrent βίντεο με πολλούς seeders ούτως ώστε να εξασφαλίσετε καλή ροή πληροφοριών (απαραίτητα πάνω από 120 ko/s).
4.Το κατεβάζετε στο υπολογιστή σας.
5.Θέτετε σε λειτουργία το SwarmPlayer.
6.Ανοίγεται το αρχείο .torrent της επιλογής σας με το SwarmPlayer.
7.To πρόγραμμα ψάχνει peers και αρχίζει να κατεβάζει.
8.Λογικά μετά από λίγα λεπτά μπορείτε να παρακολουθήσετε το περιεχόμενο της επιλογής σας σε μορφή streaming.

Αν δε σας κάνει κόπο δώστε κι ένα feedback εδώ.

Συγκέντρωση στα ΜΜΕ και οικονομική ολιγαρχία

Νiκος — Wed, 07 May 2008 18:05:00 +0000

Αυτό τον καιρό ασχολούμαι με μια έρευνα σχετικά με την οικονομική συγκέντρωση στο χώρο της τηλεόρασης και το θεσμικό πλαίσιο που τη διέπει στην Ελλάδα. Συνέλλεξα λοιπόν στοιχεία σχετικά με τα συγκροτήματα που δραστηριοποιούνται στον τομέα. Το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό.

Ο έλεγχος των τηλεοπτικών ΜΜΕ στην Ελλάδα ασκείται από μια δεκάδα χρηματιστικών πόλων/οικογενειών των οποίων τα συμφέροντα έχουν διακλαδώσεις στο σύνολο σχεδόν της οικονομίας. Η λίστα που ακολουθεί δεν είναι διεξοδική[1]. Δίνει όμως μια ιδέα για το πώς η μηντιακή δημόσια σφαίρα, αλλά και ο τόπος γενικότερα, κυριαρχείται από μια οικονομική ολιγαρχία.

Οι σχέσεις των παραγόντων αυτών χαρακτηρίζονται καταρχήν από έναν οξύ ανταγωνισμό σε συγκεκριμένους οικονομικούς τομείς, όπως για παράδειγμα τα διαφημιστικά έσοδα της ιδιωτικής τηλεόρασης, αλλά ταυτόχρονα από κοινά συμφέροντα σε άλλους. Η διαμόρφωση αυτή καταλήγει σε προσωρινές συγκρούσεις και συμμαχίες των οποίων οι πρωταγωνιστές εναλλάσσονται χωρίς όμως να επηρεάζονται τα βασικά χαρακτηριστικά του επικοινωνιακού συστήματος στο σύνολο του, μια διαδικασία που ο Ben H. Bagdigian ονομάζει « μονόπολη των μέσων ».

Το 2008 οι κυριότεροι παράγοντες της ιδιωτικής τηλεόρασης στην Ελλάδα είναι ο Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη, η Πήγασος Εκδοτική του Γιώργου Μπόμπολα, οι Χ.Κ. Τεγόπουλος Εκδόσεις (MEGA), ο Όμιλος Αντέννα του Μίνου Κυριακού (ANT1), ο Όμιλος Κοντομηνά (ALPHA), ο Όμιλος Βαρδινογιάννη (STAR), ο Όμιλος Κουρή (ALTER) και ο Όμιλος Αλαφούζου (ΣΚΑΪ). Δευτερεύουσες θέσεις στον χώρο έχουν λάβει την τελευταία περίοδο, μεταξύ άλλων, οι οικογένειες Κόκκαλη (TV MAGIC), Ρέστη (MEGA μέσω ΔΟΛ) και Μαρινάκη (ΣΚΑΪ), αντικατοπτρίζοντας έτσι τις ανακατατάξεις στο επιχειρηματικό γίγνεσθαι της χώρας. Tο σύνολο των προαναφερθέντων παραγόντων είναι αντικείμενο οικονομικής συγκέντρωσης των τριών μορφών σε διαφορετικό βαθμό.

Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη

Η εταιρεία, εισηγμένη στο Χρηματιστήριο Αθηνών, παραμένει υπό τον έλεγχο του Χρήστου Λαμπράκη που διαθέτει το 7,364% του μετοχικού κεφαλαίου και 33,24% των δικαιωμάτων ψήφου και είχε κύκλο εργασιών το 2007 της τάξης των 282.000.000 ευρώ. Το συγκρότημα είναι μέτοχος της εταιρείας Τηλέτυπος (21,76%), ιδιοκτήτριας του τηλεοπτικού σταθμού MEGA, της Εκδοτικής Βορείου Ελλάδος (33,33%), που εκδίδει την εφημερίδα ΑΓΓΕΛΙΟΦΟΡΟΣ και το περιοδικό CLOSE UP, των Ειδικών Εκδόσεων, της Νέας Ακτίνας (50%), του εκδοτικού οίκου Ελληνικά Γράμματα, του πρακτορείου διανομής τύπου Άργος (38,5%), των βιβλιοπωλείων Παπασωτηρίου (30%), των εκτυπωτικών Iris ΑΕ (50%) και Multimedia ΑΕ, της εταιρείας τηλεοπτικών παραγωγών Studio ATA, της πλατφόρμας συνδρομητικής τηλεόρασης της Multichoice Hellas, μέσω του Τηλέτυπου, των εταιρειών παροχής υπηρεσιών Ramnet, Phaistos Networks, Interoptics, Eurostar, Triaina Travel, Expo Plan, NetOnLine, Shop21.gr και Μιχαλακοπούλου Κτηματική Τουριστική. Ο ΔΟΛ εκδίδει ΤΑ ΝΕΑ και ΤΟ ΒΗΜΑ, που το 2007 είχαν αθροιστικά μέση ημερήσια κυκλοφορία 112.114 τευχών, καθώς και τα αντίστοιχα sites, περιοδικά ( MEN, COSMOPOLITAN, FREE, MARIE CLAIRE, FHM, RAM, VITA, HITECH, NATIONAL GEOGRAPHIC, DISCOVERY & SCIENCE, TV ΖΑΠΙΝΓΚ, ΓΑΙΟΡΑΜΑ, ΔΙΑΚΟΠΕΣ), αθλητική εφημερίδα (ΕΞΕΔΡΑ), ξενόγλωσση εφημερίδα (ATHENS NEWS) και διαδικτυακές πύλες όπως το in.gr και το pathfinder.gr.

Πήγασος Εκδοτική

Η Πήγασος Εκδοτική, εισηγμένη στο Χρηματιστήριο Αθηνών, παραμένει υπό τον έλεγχο της οικογένειας Μπόμπολα που διαθέτει το 75,25% των μετοχών και είχε κύκλο εργασιών για το 2007 που έφτασε τα 197.070.000 ευρώ. Η εταιρεία εκδίδει το ΕΘΝΟΣ, με μέση ημερήσια κυκλοφορία 43.779 φύλλων το 2007, την ΗΜΕΡΗΣΙΑ, την GOAL NEWS, τις ΝΕΕΣ ΑΓΓΕΛΙΕΣ, σημαντικό αριθμό περιοδικών (ΙΔΑΝΙΚΟ ΣΠΙΤΙ, ΣΙΝΕΜΑ, ELLE, MAX, CAR & DRIVER, VOYAGER, ΛΟΙΠΟΝ, TV ΖΑΠΙΝΓΚ, BAZAAR) και τις δημοφιλείς πύλες e-go.gr και ethnosport.gr. Στις αρχές του 2008 αποκτήθηκε και ο έλεγχος της εφημερίδας ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ (70%). Ο όμιλος είναι μέτοχος του Τηλέτυπου (23,97%), της εκτυπωτικής εταιρείας Iris ΑΕ (50%), της Εκδοτικής Βορείου Ελλάδος (33,3%) της Ν. Λιάπης Βιβλιοδετική ΑΕ, του πρακτορείου Ευρώπη (21%), της εταιρείας τηλεοπτικών παραγωγών Άνωση ΑΕ και της Multichoice Hellas και έχει παρουσία στον τομέα των υπηρεσιών μέσω των θυγατρικών Πήγασος Interactive, 3Nsold, Lexitel, Αποστολή ΑΕ, στην υπαίθρια διαφήμιση μέσω της Νarad (50%) και στις κατασκευές μέσω της Ελληνικής Τεχνοδομικής.

Χ.Κ. Τεγόπουλος Εκδόσεις

Η εταιρεία, εισηγμένη στο χρηματιστήριο, βρίσκεται υπό τον έλεγχο της οικογένειας Τεγόπουλου η οποία και κατέχει το 77,53% του μετοχικού κεφαλαίου. Παρουσίασε κύκλο εργασιών το 2006 περί τα 124.843.448 ευρώ. Εκδίδει την ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, με μέση ημερήσια κυκλοφορία 54.735 φύλλων το 2007, μαζί με τα ένθετα περιοδικά Ε-9, Ε-ΙΣΤΟΡΙΚΑ, ΓΕΩΤΡΟΠΙΟ, ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ, Ε-ΙΑΤΡΙΚΑ, την Κυριακάτικη ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, με τα ένθετα ΕΨΙΛΟΝ και ON-OFF, την εφημερίδα μικρών αγγελιών ΧΡΥΣΗ ΕΥΚΑΙΡΙΑ και τους δικτυακούς τόπους enet.gr και xe.gr. Η Χ.Κ. Τεγόπουλος είναι μέτοχος του Τηλέτυπου (2,68%), των Εκδόσεων Δραγούνη (15%), της Φωτοεκδοτικής (90%), της Έψιλον Γραφικές Τέχνες, της Έψιλον Νετ (50%), του πρακτορείου Άργος (24,12%), των εταιρειών παροχής υπηρεσιών Mediatel (44%), Media Call Center (20%), Έψιλον Τελεκόμ (16%) Έμφασις Εκδοτική (9,4%) και της εταιρείας ναυπήγησης και επισκευής σκαφών αναψυχής Planatech (20%).

Όμιλος Αντέννα

Κύριος μέτοχος του ομίλου, με κύκλο εργασιών 147.122.137 ευρώ για το 2005, είναι η οικογένεια Κυριακού που ελέγχει μέσω χρηματιστικών εταιρειών (holdings) 98,5% του μετοχικού κεφαλαίου. Ο όμιλος μετέχει σε τηλεοπτικά κανάλια και ραδιοφωνικούς σταθμούς στην Ελλάδα και το εξωτερικό (ΑΝΤ1, ΑΝΤ1 SATELLITE, ANT1 PACIFIC, ANT1 GOLD, ΑΝΤ1 TV Κύπρου, NOVA TV, ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ TV, ΑΝΤ1 FM 97,2, BANANA FM 104, ΡΥΘΜΟΣ 94,9, ΑΝΤ1 FM Κύπρου, RADIO EXPRESS). Μέσω των θυγατρικών Δάφνη Επικοινωνίες και ΑΝΤ1 Internet, το συγκρότημα εκδίδει επίσης περιοδικά (DIVA, ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ ΝΕΟΙ ΓΟΝΕΙΣ, ΟΙΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗ, ΜΕΤΡΟ, ΑΣΤΡΟΛΟΓΟΣ, ΑΜΥΝΑ ΚΑΙ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ, PENTHOUSΕ, ΣΟΚ, EXODOS) και δικτυακούς τόπους (antenna.gr και exodos.gr). Ο Όμιλος Αντέννα ελέγχει το Εργαστηρίο Ελευθέρων Σπουδών του ΑΝΤ1, την Νίκη Εκδοτική, τις εταιρείες παραγωγής ραδιοτηλεοπτικού υλικού Επικοινωνία ΑΕ και Ena Production, την Audiotex και τη δισκογραφική Heaven (15% του ελληνικού ρεπερτορίου). Είναι επίσης μέτοχος της NetMed (4,2%), ιδιοκτήτριας της Multichoice Hellas, της ΕMI Music Greece και των καταστημάτων Virgin Megastores. Κύριες συνιστώσες του ομίλου Κυριακού είναι η εφοπλιστική εταιρεία Athenian Sea Carriers, η χρηματιστηριακή Euroholdings Capital and Investments Corp, η εταιρεία λογισμικού και ηλεκτρονικών συστημάτων Unibrain και η εταιρεία συστημάτων επικοινωνίας ΑΝΤΕΛ ΑΕ.

Όμιλος Κοντομηνά

Τον Σεπτέμβρη του 2005 η οικογένεια Κοντομηνά ήλεγχε άμεσα πάνω από το 50% των μετοχών της εταιρείας Alpha Δορυφορική Τηλεόραση που παρουσίασε κύκλο εργασιών 61.028.531 ευρώ για την ίδια χρονιά. Το συγκρότημα μετέχει σε τηλεοπτικά κανάλια και ραδιοφωνικούς σταθμούς (ALPHA, CHANNEL 9, ΑΛΦΑ 98,9, ΠΑΛΜΟΣ 96,5) στην εταιρεία τηλεοπτικών παραγωγών Plus Productions, στις Εκδόσεις Ιλισσός, στις εφημερίδες Μικρές Αγγελίες (33,3%), City Press (75%) και Sport Day (33%). Ο Δημήτρης Κοντομηνάς διαθέτει επίσης εταιρείες στο χώρο των ηλεκτρονικών συσκευών ήχου και εικόνας (Panasonic-Intertech), στις διαφημιστικές κατασκευές (Intervista), στις τηλεπικοινωνίες (Cosmoline), στις ασφαλιστικές υπηρεσίες (Bestline), στην αεροπλοΐα (Interjet), στα βιολογικά προϊόντα (Green Farm) και στα τυχερά παιχνίδια μέσω της συνεργασίας με την William Hill Bet.

Όμιλος Αλαφούζου

Η οικογένεια Αλαφούζου με 74,9% του κεφαλαίου ελέγχει το εισηγμένο συγκρότημα Καθημερινή ΑΕ που παρουσίασε κύκλο εργασιών 92.352.461 ευρώ το 2006. Μέσω αυτού και άλλων θυγατρικών ο όμιλος ελέγχει το τηλεοπτικό κανάλι ΣΚΑΪ, τους ραδιοφωνικούς σταθμούς ΣΚΑΪ 100,3, RED, ANGEL και ΜΕΛΩΔΙΑ, εκδίδει την διαδικτυακές πύλες eone.gr, skai.gr, kathimerini.gr, την αθλητική SPORT DAY, την δωρεάν εφημερίδα METROPOLIS, την ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, με μέση ημερήσια κυκλοφορία 58.638 φύλλων για το 2007 και σημαντικό αριθμό ένθετων περιοδικών. Συμμετέχει επίσης με μικρό ποσοστό στον Τηλέτυπο καθώς και στις εταιρείες Δέσις ΑΕ, Maison Εκδοτική (50%), Εξερευνητής Explorer (51%) και City Servers (22,5%), στις εκδόσεις Άρκτος (30%), στο πρακτορείο διανομής τύπου Ευρώπη (21%) και στα Καταστήματα Τύπου στο Διεθνές Αεροδρόμιο (25%). Ο όμιλος διαθέτει επιχειρήσεις στο εφοπλιστικό τομέα (Αργοναύτης), στις κατασκευές (Έργων ΑΤΕ) στην εκμετάλλευση ακινήτων και στις υπηρεσίες (Αποστολή ΑΕ).

Όμιλος Κουρή

Η οικογένεια Κουρή ελέγχει τα τηλεοπτικά κανάλια MAD και ALTER καθώς επίσης και τους ραδιοφωνικούς σταθμούς ORANGE, LOVE RADIO, REAL, και MAD RADIO. Επίσης εκδίδει τις εφημερίδες ΑΥΡΙΑΝΗ και ΦΙΛΑΘΛΟΣ και είναι μέτοχος του πρακτορείου διανομής τύπου Άργος (3%).

Όμιλος Γιαννίκου

Ο Κώστας Γιαννίκος είναι μέτοχος της εταιρείας Ελεύθερη Τηλεόραση (25%), ιδιοκτήτριας του ALTER. Ταυτόχρονα είναι ιδιοκτήτης των δισκογραφικών εταιρειών Legend, Lyra και MBI, του εκδοτικού οίκου Modern Times, των ραδιοφωνικών σταθμών JOHN GREEK, CAPTAIN JACK και OASIS 88, της εταιρείας διανομής και πώλησης DVD Camelot Media και θεατρικών αιθουσών μέσω της εταιρείας Ελληνική Θεαμάτων. Ο όμιλος εκδίδει επίσης την οικονομική εφημερίδα ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΠΕΝΔΥΤΗ και τα περιοδικά TIVO και AVANTI.

Όμιλος Βαρδινογιάννη

Η οικογένεια Βαρδινογιάννη είναι ιδιοκτήτρια του τηλεοπτικού σταθμού STAR και μέτοχος του MEGA. Ελέγχει εφημερίδες (ΜΕΣΗΜΒΡΙΝΗ, ESPRESSO, TRAFFIC, ΙΣΟΤΙΜΙΑ) και περιοδικά, μέσω της Daily Press Magazines (ΜΠΟΜΠ, JOLIE, L’OFFICIEL, OLIVE, SPIDERMAN). Επίσης, μέσω της στρατηγικής συμμαχίας με την Mondadori συμφερόντων Σίλβιο Μπερλουσκόνι, ελέγχει τις Αττικές Εκδόσεις και μέσω αυτών εκδίδει περιοδικά (MADAME FIGARO, HARPER’S BAZAAR, MIRROR, CELEBRITY, SHAPE, GRAZIA, PLAYBOY, PC MAGAZINE, ΤΗΛΕΘΕΑΤΗΣ, ΤΗΛΕΡΑΜΑ) και διατηρεί ραδιοφωνικούς σταθμούς (SOHO, ΔΙΕΣΗ, ROCK FM, ATHENS RADIO DJ). Τέλος, μέσω της Audio Visual, ο όμιλος ελέγχει εταιρείες τηλεοπτικών παραγωγών (Οn Productions), κινηματογραφικές αίθουσες (Ster Cinemas), πάρκο ψυχαγωγίας (Allu Fun Park) και δραστηριοποιείται στην αγορά και διάθεση κινηματογραφικών δικαιωμάτων καθώς και στην αναπαραγωγή και διανομή ταινιών. Είναι επίσης ιδιοκτήτης ποδοσφαιρικής ομάδας (Παναθηναϊκός). Ιστορικά ο πρωταρχικός τομέας δραστηριότητας του ομίλου είναι η ναυτιλία και τα πετρελαιοειδή.

[1] Οι πληροφορίες σχετικά με τον κύκλο εργασιών και τη μετοχική σύνθεση των εν λόγω συγκροτημάτων αντλήθηκαν κυρίως από την βάση δεδομένων Amadeus και συμπληρώθηκαν με στοιχεία από τα ετήσια δελτία και τους απολογισμούς χρήσεων όπου αυτά ήταν προσβάσιμα. Οι μετοχικές συνθέσεις των καναλιών είναι αυτές που δόθηκαν στη δημοσιότητα από το ΕΡΣ το 2007. Τα στοιχεία που αφορούν την κυκλοφορία των διαφόρων εντύπων προέρχονται από την Ένωση Ιδιοκτητών Ημερήσιων Εφημερίδων Αθηνών, στοιχεία κυκλοφορίας 2007 εκτός κυριακάτικων φύλλων.

Ο Σαρκοζύ, η δημόσια τηλεόραση και η διαφήμιση

Νiκος — Thu, 21 Feb 2008 11:05:00 +0000

Στις 9 Ιανουαρίου ο Γάλλος Πρόεδρος ανακοίνωσε την πρόθεση του να καταργήσει τις διαφημίσεις από την κρατική τηλεόραση. Η πρόταση αυτή ξάφνιασε όλους τους ενδιαφερόμενους αφού κανείς εκτός από το στενό περιβάλλον του Σαρκοζύ δεν ήταν ενήμερος για την πρόθεση του αυτή.

Η δημόσια τηλεόραση χωρίς διαφημίσεις είναι ένα μέτρο στο οποίο δεν μπορεί κανείς παρά να συμφωνήσει. Σε ιδανικές συνθήκες μια τέτοια κίνηση, απελευθερώνοντας την δημόσια τηλεόραση από τον ζυγό της τηλεθέασης και των διαφημιστών, μπορεί να βελτιώσει τη ποιότητα των προγραμμάτων. Αυτό αναφέρει και ο Μανώλης Ανδριωτάκης σε πρόσφατο σχόλιο του.

Στην συγκεκριμένη όμως περίπτωση η κίνηση αυτή του Σαρκοζύ εντάσσεται σε ένα πολύπλοκο πολιτικό και επικοινωνιακό παιχνίδι που λίγο έχει να κάνει με την ποιότητα των δημόσιων ΜΜΕ. Παρακάτω θα προσπαθήσω να εξηγήσω τα βραχυπρόθεσμα διακυβεύματα της κίνησης αυτής.

Καταρχάς ενδιαφέρον έχει η προέλευση της πρότασης. Αυτοί που είχαν την συγκεκριμένη ιδέα είναι δύο από τους ανεπίσημους συμβούλους του Σαρκοζύ με δήθεν «προοδευτική » πολιτική προέλευση. Ο ένας είναι ο Alain Minc, κεντρικό πρόσωπο της γαλλικής οικονομικής, και πολιτικής ελίτ ο οποίος από γραφειοκράτης και κρατικιστής, την εποχή της έκθεσης L’informatisation de la Société, εξελίχθηκε σε ακραιφνή φιλελεύθερο.

Ο Minc απολύθηκε πρόσφατα από τους δημοσιογράφους της Le Monde, όπου ήταν πρόεδρος του μετοχικού συμβουλίου, όταν προσπάθησε να πουλήσει την εφημερίδα στον όμιλο Lagardère.

Ο δεύτερος είναι ο Georges-Marc Benhamou, δημοσιογράφος και βιογράφος του σοσιαλιστή Μιτεράν με τον οποίο διατηρούσε στενές σχέσεις. Τα δύο αυτά πρόσωπα είναι μέρος του ανοίγματος του Σαρκοζύ προς τους σοσιαλφιλελεύθερους, όπως ο υπουργός εξωτερικών Bernard Kouchner, αλλά και οι Fadela Amara, Jean-Pierre Jouyet, Jean-Marie Bockel.

Οι πολιτικοί αυτοί, αν και προερχόμενοι από το σοσιαλιστικό κόμμα, μετέχουν στη κυβέρνηση του Σαρκοζύ και στην προσπάθεια του να διεμβολίσει τον χώρο της κεντροαριστεράς.

Η πρωτοβουλία του Γάλλου προέδρου εντάσσεται λοιπόν στην γενικότερο πολιτικό τακτικισμό του. Ο τελευταίος διευκολύνεται επίσης από το γεγονός ότι η κατάργηση της διαφήμισης στην δημόσια τηλεόραση, αν και παραδοσιακή θέση του σοσιαλιστικού κόμματος, δεν υλοποιήθηκε όσο αυτό ήταν στην εξουσία.

Η δεύτερη διάσταση του θέματος έχει να κάνει με το επικοινωνιακό τοπίο της χώρας. Για δεκαετίες, η γαλλική τηλεόραση ήταν μια από τις πιο κλειστές του δυτικού κόσμου, με ουσιαστικά πέντε κανάλια εκ των οποίων τρία κρατικά και δύο ιδιωτικά τα οποία και κυριαρχούσαν στη διαφημιστική αγορά.

Το μεγαλύτερο κανάλι της χώρας TF1, με σταθερό μερίδιο τηλεθέασης πάνω από 30 % και 50% των διαφημιστικών εσόδων, ήταν ο αδιαμφισβήτητος κυρίαρχος σε οικονομικό αλλά και πολιτικό επίπεδο. Ο ιδιοκτήτης του καναλιού Martin Bouygues, στενός φίλος του Σαρκοζύ, ελέγχει τη ισχυρότερη κατασκευαστική εταιρεία της χώρας. Ένας από τους μεγαλύτερους πελάτες του είναι το Γαλλικό κράτος.

Το 2006, η δημιουργία της ψηφιακής τηλεόρασης και η ανάδειξη 12 επιπλέον καναλιών άρχισε να διασπά σταδιακά την κατανομή της τηλεθέασης με αποτέλεσμα να κινδυνεύει το διαφημιστικό μερίδιο των κυρίαρχων ΜΜΕ. Στα τέλη του 2007 το TF1 έπεσε για πρώτη φορά στην ιστορία του κάτω από το 28%, όταν κάθε μονάδα τηλεθέασης αντιπροσωπεύει έσοδα εκατομμυρίων ευρώ.

Με την πρόταση του ο Σαρκοζύ μειώνοντας τον συνολικό διαθέσιμο χώρο για διαφημίσεις στην γαλλική τηλεόραση, αυξάνει αυτόματα τα έσοδα των ιδιωτικών καναλιών παρά τη πτώση της τηλεθέασης. Είναι ένας τρόπος για να εγγυηθεί συνεχή κερδοφορία στους ιδιοκτήτες τους ως αντάλλαγμα της πολιτικής στήριξης που του προσφέρουν.

Η τρίτη διάσταση του θέματος έχει να κάνει με την επικοινωνιακή τακτική που εφαρμόζει ο Γάλλος πρόεδρος. Η μέθοδος του συνιστάται στην συνεχή προσπάθεια επιβολής της πολιτικής και μηντιακής ατζέντας. Με ξαφνικές προτάσεις σοκ που δεν εντάσσονται σε σοβαρό πολιτκό σχεδιασμό ο Σαρκοζύ διατηρεί την πρωτοβουλία των κινήσεων κάνοντας δημοσιογράφους και πολιτικούς αντιπάλους να τρέχουν πίσω του.

Εδώ και μήνες ο πολιτικός διάλογος στη χώρα περιορίζεται στον σχολιασμό, θετικό ή αρνητικό, των αποφάσεων του προέδρου. Έτσι ο νεοδεξιός ηγέτης καταφέρνει να αποφεύγει τη συζήτηση γύρω από θέματα που τον ενοχλούν όπως οι σχέσεις του με μεγαλοεπιχειρηματίες και η αποτυχημένη οικονομική του πολιτική.

Όμως από τις αρχές του έτους ο άνεμος έχει γυρίσει. Η οικονομική κρίση σε συνδυασμό με την συνεχή αυτοπροβολή του Σαρκοζύ και της προσωπικής του ζωής έχουν ως αποτέλεσμα την πτώση της δημοφιλίας του στις έρευνες κοινής γνώμης αφού το 58% των ερωτηθέντων εμφανίζεται δυσαρεστημένο.

Οι βουλευτές του δεξιού κόμματος UMP που τον υποστήριξαν ως υποψήφιο πρόεδρο αρχίζουν και δυσανασχετούν, πολύ περισσότερο δε όταν σε λίγες μέρες θα γίνουν δημοτικές εκλογές και πολλοί από αυτούς φοβούνται ότι θα εισπράξουν αυτή την δυσαρέσκεια.

Ταυτόχρονα οι εργαζόμενοι στη δημόσια ραδιοτηλεόραση φαίνονται αποφασισμένοι να αντιδράσουν σθεναρά σε αποφάσεις που παίρνονται από πάνω χωρίς ίχνος διαλόγου.

Έτσι, μετά και από την απεργία τους, την πρώτη μετά το 1974, ο Σαρκοζύ έχει αρχίσει να τα μαζεύει. Αναγκάστηκε να δηλώσει ρητά ότι δεν πρόκειται να ιδιωτικοποιηθεί κανένα δημόσιο κανάλι και ότι θα εγγυηθεί την δημόσια χρηματοδότηση που θα αντικαταστήσει τα έσοδα από διαφημίσεις.

Πριν δύο μέρες ανακοίνωσε την δημιουργία μιας επιτροπής που θα μελετήσει το ζήτημα της σταδιακής κατάργησης της διαφήμισης στη βραδινή ζώνη από τις αρχές του 2009. Για κατευνασμό έδωσε την προεδρία της επιτροπής στον γενικό γραμματέα της κοινοβουλευτικής του ομάδας Jean-François Copé και εξασφάλισε θέσεις σε «σημαντικές προσωπικότητες » του χώρου των ΜΜΕ…

Έρευνα για το διαζύγιο μεταξύ των νέων και των δελτίων ειδήσεων

Νiκος — Tue, 05 Feb 2008 22:24:00 +0000

Όπως φαίνεται από όλες τις ποσοτικές έρευνες, οι Έλληνες χαρακτηρίζονται δικαιολογημένα από έντονη δυσπιστία ως προς την ποιότητα και την αξιοπιστία των τηλεοπτικών ενημερωτικών προγραμμάτων. Η τάση αυτή είναι ακόμη πιο έντονη στις νέες ηλικίες οι οποίες, παράλληλα, παρουσιάζουν έντονη χρήση του διαδικτύου.

Τα χαρακτηριστικά αυτά φαίνονται επίσης σε δύο ποιοτικές έρευνες που έκαναν φοιτητές και φοιτήτριες του Τμήματος ΜΜΕ και Επικοινωνίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Οι έρευνες αυτές διεξήχθησαν πρόσφατα στο λεκανοπέδιο Αττικής και το δείγμα τους περιλαμβάνει νέους μεταξύ 18 και 24 ετών.

Στο σύνολο της η έρευνα υπογραμμίζει την παντελή έλλειψη αξιοπιστίας της ιδιωτικής τηλεόρασης ως προς αυτές τις ηλικιακές κατηγορίες. Έτσι 6 στους 10 ερωτηθέντες πιστεύουν ότι το δελτίο που οι ίδιοι παρακολουθούν δεν είναι αντικειμενικό. Η πλειοψηφία θεωρεί ότι τα δελτία είναι περισσότερο μέσο χειραγώγησης της κοινής γνώμης παρά ενημέρωσης.

Οι νέοι μοιάζουν να απωθούνται από τις «συνταγές » που εφαρμόζουν οι διευθυντές ειδήσεων με στόχο τα ποσοστά τηλεθέασης (δραματοποίηση των γεγονότων, μονοθεματικά δελτία, συνεχής αναπαραγωγή των ίδιων θεμάτων, ασυνάρτητος σχολιασμός, τηλεπαράθυρα).

Αυτό βέβαια είναι λογικό από τη στιγμή που τα δελτία δεν φτιάχνονται για αυτούς αλλά για τις « νοικοκυρές κάτω των πενήντα με παιδιά » και τους « μικρομεσαίους » οι οποίοι αποτελούν και τον διακαή πόθο διαφημιστών και διαφημιζόμενων.

Τέλος, οι νέοι ερωτηθέντες εμφανίζουν υψηλή επικοινωνιακή συνείδηση αφού διαμαρτύρονται για την όντως ανύπαρκτη ενημέρωση από τα δελτία ειδήσεων πάνω σε θέματα περιβαλλοντικά (33%), πολιτιστικά (23%), διεθνή (17%) και κοινωνικά.

Το συμπέρασμα που μπορούμε βγάλουμε είναι ότι η ιδιωτική τηλεόραση με την εμμονή της στις παλιές μεθόδους « δημοσιογραφίας » παγιδεύεται σταδιακά σε ένα κοινό μεγάλων ηλικιών και χαμηλού μορφωτικού επιπέδου, αφήνοντας στην απέξω την νέα γενιά και σπρώχνοντας την με ακόμη μεγαλύτερη δύναμη σε νέα εναλλακτικά μέσα επικοινωνίας όπως το διαδίκτυο.

Πράττοντας έτσι οι υπεύθυνοι των καναλιών σκάβουν οι ίδιοι τον λάκκο τους. Μπορεί προς το παρόν η διαφημιστική πίττα να παραμένει ανέπαφη, αλλά η ανανέωση των τηλεθεατών που έρχεται θα φέρει ριζικές ανακατατάξεις στο επικοινωνιακό τοπίο. Και πρώτοι υπεύθυνοι για την απαξίωση του Μέσου της τηλεόρασης θα είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι της.

Τα ακριβή στοιχεία των εν λόγω έρευνών στην Ελευθεροτυπία.

Το βίντεο από την εκπομπή του Φυντανίδη στο ΣΚΑΪ όπου παρουσιαστήκαν τα αποτελέσματα.

Κυριακή με τον Σεραφείμ Φυντανίδη, ΣΚΑΪ, 03-02-2008
Εφήμερη TV

Μετακύλιση του κοινού στο διαδίκτυο και ψηφιακό χάσμα

Νiκος — Sat, 01 Dec 2007 11:39:00 +0000

Η απαρέσκεια του κοινού ως προς την ποιότητα των παραδοσιακών ΜΜΕ είναι πλέον δεδομένη. Ταυτόχρονα όλο και περισσότεροι Έλληνες στρέφονται προς το διαδίκτυο για ενημέρωση. Η τάση αυτή σηματοδοτεί μια ποιοτική αναβάθμιση της ελληνικής δημόσιας σφαίρας ή την επιδείνωση του ψηφιακού χάσματος ;

Η λογική της τηλεθέασης που κυριαρχεί στην τηλεόραση, ο άκρατος ανταγωνισμός στο χώρο του Τύπου και οι στενές σχέσεις με την πολιτική και οικονομική εξουσία του τόπου αποτελούν αρνητικούς παράγοντες για την ενημέρωση. Ως αποτέλεσμα όλες οι τελευταίες έρευνες σχετικά με την ποιότητα και την αξιοπιστία των παραδοσιακών ΜΜΕ στην Ελλάδα συγκλίνουν στα αποτελέσματα τους καταγράφοντας μια διαχρονική τάση δυσαρέσκειας των πολιτών.

Σύμφωνα με έρευνα της V-PRC που δημοσιεύτηκε στην Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία (30 Οκτωβρίου 2005) το 58% των πολιτών δηλώνει δυσαρεστημένο με την ποιότητα της ενημέρωσης που προσφέρεται από τα ελληνικά ΜΜΕ. Σε ποσοστό 71% οι Έλληνες τηλεθεατές που ερωτήθηκαν θεωρούν ότι οι λεγόμενες ενημερωτικές εκπομπές τείνουν στη δημιουργία εντυπώσεων χάριν της τηλεθέασης παρά στην αντικειμενική ενημέρωση. Τέλος το 74% θεωρεί ότι η ιδιωτική τηλεόραση εξυπηρετεί κυρίως «τα επιχειρηματικά συμφέροντα των ιδιοκτητών των καναλιών ».

Πιο πρόσφατα, μια έρευνα της ALCO για λογαριασμό του περιοδικού Fantomas που δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο του 2007 δείχνει ότι το 84,7% του κοινού εκφράζει αρνητική άποψη για την αξιοπιστία των τηλεοπτικών ειδήσεων. Στο ερώτημα ποιοι παρουσιαστές θεωρείτε ότι τηρούν τις αρχές δεοντολογίας και αντικειμενικότητας το 62,9% απαντά « κανένας ».

Τα ευρήματα της τελευταίας έρευνας Highlights της Focus Bari που δημοσιεύθηκαν στις αρχές Νοεμβρίου συμπίπτουν με τα παραπάνω. Σύμφωνα με αυτά, η λέξη που εκφράζει την πλειοψηφία των ερωτηθέντων σχετικά με τα ελληνικά ΜΜΕ είναι η «απαρέσκεια». Το 66% δηλώνει δυσαρεστημένο με την ποιότητα της τηλεόρασης ενώ όσον αφορά τις εφημερίδες, το ποσοστό αυτών που δηλώνουν ικανοποιημένοι έπεσε μέσα σε 3 χρόνια από το 68% στο 46%, όσο είναι και για τα περιοδικά. Από τα παραδοσιακά ΜΜΕ μόνο το ραδιόφωνο κερδίζει την εμπιστοσύνη του ελληνικού κοινού με το 72% να δηλώνει «αρκετά» ή «πολύ» ικανοποιημένο.

Ένα ενδιαφέρον εύρημα της έρευνας είναι αυτό που αφορά στο διαδίκτυο. Εκεί φαίνεται το βαθύ ψηφιακό χάσμα που χαρακτηρίζει το ελληνικό κοινό. Από τη μία πλευρά στην ερώτηση εάν είναι ικανοποιημένοι από το μέσο η πλειοψηφία των ερωτηθέντων (56%) απάντησε « δεν ξέρω » και « δεν απαντώ », δείγμα μη χρήσης ή μη εξοικείωσης με το διαδίκτυο. Από την άλλη, η μειοψηφία που απάντησε στην ερώτηση δήλωσε σε ποσοστό 78% ικανοποιημένη. Ποια είναι όμως τα κοινωνιολογικά χαρακτηριστικά αυτής της μειοψηφίας ;

Σύμφωνα με τα στοιχεία της πιο πρόσφατης έκδοσης της πανελλαδικής έρευνας «Μetron Forum» της Metron Analysis (Ιούνιος 2007) το 27,3% των Ελλήνων άνω των 18 ετών δηλώνει χρήστης του διαδικτύου. Οι χρήστες είναι στην πλειοψηφία τους άνδρες (32% έναντι 22,9 % στις γυναίκες), ενώ οι απόφοιτοι ΑΕΙ και ΤΕΙ παρουσιάζουν πολύ υψηλότερα ποσοστά σε σχέση με τους απόφοιτους Λυκείου (59,9% έναντι 28,6%). Το μεγαλύτερο χάσμα είναι ηλικιακό αφού στους νέους 18-24 ετών το ποσοστό διείσδυσης φθάνει στο 67,1%, για να πέσει στην κατηγορία 25-34 ετών στο 44,2%, στο 31% για την κατηγορία 35-44 ετών στο 20,6% στην κατηγορία 45-54 ετών, ενώ μόλις στο 9,2% για τις ηλικίες 55-64 ετών.

Η οικονομική κατάσταση αποτελεί επίσης διακριτικό παράγοντα αφού στα ανώτερα κοινωνικά στρώματα η διείσδυση είναι στο 53,5% και στο 42,8% στην μεσαία τάξη, ενώ για τους μικρομεσαίους και τους εργάτες τα ποσοστά είναι 31,5% και 14% αντίστοιχα.

Πιο συγκεκριμένα όσον αφορά στην ενημέρωση μέσω διαδικτύου, το ψηφιακό χάσμα φαίνεται καθαρά και στην σχετική έρευνα του Παρατηρητηρίου για την Κοινωνία της Πληροφορίας που δημοσιεύτηκε τον Μάρτιο του 2007. Η ανάγνωση εφημερίδων και περιοδικών στο διαδίκτυο και κατανάλωση ραδιοφώνου και τηλεόρασης online, που περιλαμβάνει εναλλακτικές πηγές ενημέρωσης όπως ιστολόγια, εναλλακτική δημοσιογραφία, ξένα ΜΜΕ, είναι πολύ πιο διαδεδομένη στους άνδρες, στους νέους και στους έχοντες πανεπιστημιακή μόρφωση.

Παρ’όλες τις επιφυλάξεις ως προς την αξιοπιστία και την ακρίβεια των παραπάνω δημοσκοπήσεων, η εικόνα που διαγράφεται σε σχέση με το ελληνικό κοινό είναι η εξής : η μεγάλη πλειοψηφία καταναλώνει μετά μανίας τα παραδοσιακά ΜΜΕ, κυρίως την τηλεόραση, χωρίς να τα εμπιστεύεται, όντας αποκλεισμένη από άλλες εναλλακτικές πηγές πληροφόρησης. Ταυτόχρονα μια μειοψηφία, περίπου το ένα τέταρτο του πληθυσμού, απολαμβάνει μέσω διαδικτύου την πολυφωνία στην ενημέρωση για την οποία, παρά τα προβλήματα αξιοπιστίας του μέσου, δηλώνει την ικανοποίηση της.

Η παραπάνω διάρθρωση μπορεί να ερμηνευτεί ως θετικό στοιχείο αφού μια αυξανόμενη μερίδα Ελλήνων μπορεί να διαμορφώσει άποψη μέσα από τη σύγκριση πολλών και διαφορετικών απόψεων πάνω στα κοινωνικά και πολιτικά προβλήματα. Ταυτόχρονα όμως, το ψηφιακό χάσμα που διαμορφώνεται και οξύνεται αποκλείει ολόκληρες κοινωνικές ομάδες από την διευρυμένη δημόσια σφαίρα του διαδικτύου και κατά συνέπεια από τις συζητήσεις και τις αντιπαραθέσεις που λαμβάνουν χώρα στο νέο μέσο.

ΜΜΕ και πολιτική συνδιαλλαγή: Σουφλιάς, Μπόμπολας και MEGA

Νiκος — Sat, 24 Nov 2007 15:48:00 +0000

Όπως έχω αναφέρει και αλλού, εάν αναλύσουμε σχηματικά το θέμα της συγκέντρωσης στο χώρο της επικοινωνίας υπό το πρίσμα της ιδιοκτησίας, η τρίτη διαμόρφωση που συναντάμε είναι αυτή της διαγώνιας συγκέντρωσης.

Πρόκειται περί της διακλάδωσης των επιχειρηματικών συμφερόντων των ιδιοκτητών συγκροτημάτων ΜΜΕ σε τομείς που δεν συνδέονται με τον ευρύτερο χώρο της μαζικής επικοινωνίας όπως η βιομηχανία, οι κατασκευές, ο τουρισμός, η ενέργεια, οι τραπεζικές και ασφαλιστικές υπηρεσίες.

Μια τέτοια περίπτωση είναι και αυτή του ομίλου επιχειρήσεων Μπόμπολα συνιδιοκτήτη του MEGA και μετόχου της κατασκευαστικής εταιρείας Άκτωρ μέσω της ΕΛΤΕΧ. Η διάρθρωση αυτή επιφέρει τα εξής δύο προβληματικά φαινόμενα όσων αφορά την ποιότητα της ενημέρωσης μέσω του εν λόγω καναλιού :

-Πρώτο, οι ειδησεογραφικές εκπομπές του MEGA γίνονται συχνά μέσο προώθησης και διαφήμισης των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων του ιδιοκτήτη του καναλιού, στην συγκεκριμένη περίπτωση των έργων που εκτελούν οι κατασκευαστικές του εταιρείες.

-Δεύτερο, οι ίδιες εκπομπές γίνονται μέσο προώθησης του υπουργού ΥΠΕΧΩΔΕ Γιώργου Σουφλιά ο οποίος και αποτελεί τον βασικό πελάτη των παραπάνω κατασκευαστικών εταιρειών μέσω της ανάθεσης δημοσίων έργων.

Η συνδιαλλαγή έργα/πολιτική στήριξη φαίνεται καθαρά στο παρακάτω ρεπορτάζ του MEGA σχετικά με τα έργα στο Πέταλο του Μαλιακού.

Τα έργα που εκτελούν οι κατασκευαστικές εταιρείες συμφερόντων Μπόμπολα για λογαριασμό του ΥΠΕΧΩΔΕ εδώ και εδώ