Malgré d’énormes et réelles marges de manoeuvre concernant la taxation des revenus des grandes entreprises (armateurs grecs compris), de l’Église orthodoxe et des milliards d’euros dans des comptes des banques suisses, le gouvernement grec en accord avec la troïka, a annoncé une série d’impôts qui vont peser sur les bas et moyens revenus:

• Une taxe exceptionnelle sur la propriété (résidence) de plusieurs centaines d’euros. Un non-paiement de cette taxe, qui sera envoyée avec la facture d’électricité, conduira a une coupure de la fourniture d’électricité. Cette taxe sera versée pour 2011 et 2012.
• Une taxe exceptionnelle et importante sur les revenus de 2010 (décidée en Septembre 2011), de 2011 et 2012. Toutes ces taxes seront payées en 2012 dans un contexte de baisse de salaires et de retraites, de chômage a 16% (19% en 2012) et de récession (4e année en 2012). Cette taxe exceptionnelle sera infligée jusqu’en 2015.
• Une taxe pour les professions libérales qui correspond à 500 euros par an jusqu’en 2015 aussi  (ceci inclut des professions plutôt riches mais aussi des revenus modestes comme des plombiers, etc).
• Le seuil d’imposition minimal a ete diminué à 5000 euros, soit 1500 euros en dessous du seuil statistique de la pauvreté. Et cela dans un pays avec des transferts sociaux parmi les plus faibles en Europe. Le statut même de pauvre est bafoué.
• Les prix des services publics augmentent continuellement, comme celui de l’électricité et des transports publics, de même pour l’essence et le pétrole, qui est le combustible utilisé pour chauffer les maisons. La pauvreté énergétique guette.

L’hiver 2011- 2012 s’annonce rude. Les politiques actuelles conduisent à la marginalisation d’une grande partie de la population et à la hausse de la criminalité. Les risques de déstabilisation majeure de la cohésion sociale sont grandissants. Il est évident que des dizaines de milliers de ménages vont craquer sous la pression exercée simultanement par:

• La baisse continuelle des revenus, le chômage de masse, la suppression de l’état social, etc.
• Le poids insupportable des impôts de toute forme (exceptionnels, directs et indirects).
• L’obligation de desservir aupres des banques les prets qui avaient été obtenus avant la crise.

En amont, c’est a dire au niveau de la troika et de ses cadres et dirigeants, le but semble être désormais clair. Mettre la main sur la propriété immobilière détenue par les ménages grecs qui est en moyenne plus importante qu’en Europe occidentale en raison d’un exode rural plus recent.

L’incapacité de pouvoir supporter l’ensemble de ces dépenses va amener les ménages à se défaire de leurs maisons, terrains et autres biens, a des prix dérisoires. Cette attitude prédatrice de la part de la troïka ne devrait pas surprendre. Il s’agit de faire payer quoi qu’il arrive la facture de la crise par les peuples.

Les populations des autres pays européens doivent comprendre que la politique exercée en Grèce a dépassé depuis longtemps le stade de l’austérité. Il s’agit d’une véritable attaque prédatrice des marchés financiers et de leurs employés a l’égard de la société grecque.

L’hiver 2012 s’avérera sans doute un des plus durs pour la population. Au moindre événement malheureux (comme en 2008), on ne devra pas être surpris par une expression incontrôlable, violente et aveugle du désarroi social.

Υ.E.  du groupe La situation sociale en Grèce

Α

Στην Ελλάδα η κρίση στον χώρο των ΜΜΕ άρχισε να γίνεται αισθητή το 2008 και πλέον έχει λάβει διαστάσεις χιονοστιβάδας: καθίζηση της διαφήμισης και της κυκλοφορίας, μεγάλες ζημιές και αθρόες απολύσεις στα συγκροτήματα ΜΜΕ.

Οι λόγοι που εξηγούν αυτή την κατάσταση στην Ελλάδα είναι συγκυριακοί – όπως η οικονομική κρίση – αλλά και δομικοί. Για παράδειγμα η διαγώνια συγκέντρωση που θριάμβευσε τις τελευταίες δύο δεκαετίες στη χώρα επέτρεψε σε επιχειρηματίες να συντηρούν για χρόνια ζημιογόνα ΜΜΕ με σκοπό την άσκηση πίεσης στην πολιτική εξουσία, τη διαμόρφωση της κοινής γνώμης και εν τέλει την εξυπηρέτηση αλλότριων σκοπών. Το σκάσιμο της Ελληνικής « φούσκας » μοιραία λοιπόν επέφερε εκατόμβη στο χώρο.

Πλέον, τα παραδοσιακά εκδοτικά συγκροτήματα βλέπουν ως μόνη σανίδα σωτηρίας τους το διαδίκτυο. Η ιδέα αυτή όμως, πέρα από τον τεχνολογικό ντετερμινισμό που τη χαρακτηρίζει, αγνοεί κάποια βασικά προβλήματα οικονομικής και κοινωνικής φύσης.

Το διαδίκτυο αποτελεί πεδίο διαφημιστικού υπερανταγωνισμού και όχι ολιγοπωλίου όπως η τηλεόραση και ο τύπος. Αυτό σημάνει ότι, σε μια μικρή αγορά όπως η Ελλάδα, εκατοντάδες ιστότοποι ανταγωνίζονται για την προσοχή του (μικρού σχετικά) κοινού και για την διαφημιστική δαπάνη που αυτή συνεπάγεται.

Το μοντέλο που κερδίζει τη μάχη της επισκεψιμότητας είναι αυτό του copy-paste και της σκανδαλολογίας (χαμηλό κόστος/πολλά κλικ) στο οποίο ειδικεύονται pure-players και ψευδοblogs. Παράλληλα για να φτάσουν στο κοινό οι παραγωγοί περιεχομένου εξαρτώνται όλο και περισσότερο από ενδιάμεσους όπως η Google, η Apple και το Facebook που κρατούν για τον εαυτό τους τη μερίδα του λέοντος της διαφημιστικής υπεραξίας.

Την ίδια στιγμή το διαδικτυακό κοινό, έχοντας καλύψει την ανάγκη του για βασική ενημέρωση και ψυχαγωγία, αρνείται να πληρώσει για επιγραμμικά κακέκτυπα εφημερίδων και καναλιών. Αντίθετα, οι ίδιοι οι χρήστες συμμετέχουν στην παραγωγή και κυρίως στη διάδοση της πληροφορίας μέσω συμμετοχικών εργαλείων και διαδικασιών.

Στο διαδίκτυο ο πλουραλισμός και η καινοτομία στην ενημέρωση, με όλες τις αντιθέσεις τους, προέρχονται από τα κάτω και όχι από τα γραφεία υψηλόβαθμων στελεχών συγκροτημάτων επικοινωνίας.  Όμως το ερώτημα για το πως θα χρηματοδοτηθεί η ανεξάρτητη επαγγελματική δημοσιογραφία παραμένει ανοιχτό.

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Παρόν, 8/05/11

Ραδιοφωνική συνένετευξη στο Βασίλη Κουφόπουλο πάνω στο ίδιο θέμα 28/04/11

Το παρακάτω είναι το κείμενο της παρέμβασης μου στη συζήτηση με τίτλο

Le mardi 14 décembre 2010, après un débat houleux, le Parlement grec a adopté le projet de loi sur les mesures d’urgence qui parachèvent le programme d’austérité du gouvernement socialiste, imposé par la Troïka (FMI, UE, BCE).

Ce projet de loi voté en urgence comprend, entre autres, l’augmentation supplémentaire de la TVA ; la possibilité pour les entreprises de passer outre les conventions collectives sectorielles dans les négociations avec les salariés (ce qui de fait permettra les baisses de salaire et les licenciements à grande échelle) ; et des coupes supplémentairement de l’ordre de 10% dans les salaires du secteur public et semi-public.

Le lendemain, mercredi 15 décembre, à l’appel des principaux syndicats du pays, les salariés du public et du privée ont participé à une grève générale ainsi qu’à une Nième manifestation massive dans les rues d’Athènes. Comme ça a été le cas à des nombreuses occasions par le passé, la manifestation s’est terminée par des heurts violents entre manifestants et policiers dans les rues de la ville. Costis Hatzidakis, un ancien ministre de la droite, a été agressé en pleine manifestation et sous le regard des caméras.

C’est comme ça que s’achève l’année 2010 qui, pour la Grèce, a marqué l’entrée du pays dans une période d’instabilité sociale et économique parmi les plus graves de son histoire récente. Ceci à la suite de la « découverte » de l’état dramatique des finances du pays par le gouvernement socialiste fraîchement élu en novembre 2009 et la signature du « mémorandum d’austérité » avec les principaux bailleurs de fonds (FMI, UE, BCE) en échange du plan de sauvetage de mai 2010.

Dans cette intervention, je tacherai de me concentrer sur les particularités du cas de la Grèce, dans le contexte de la crise économique mondiale.

Un pays en crise avant la crise de la dette

La révolte sociale de décembre 2008 après la mort du jeune Alexis sous les balles d’un policier, condamné à perpétuité depuis, a été l’une des plus graves crises qu’a vécues un pays européen depuis des décennies. Par son ampleur, son intensité et sa durée elle a largement dépassé la révolte des banlieues françaises en 2005 (Kalyvas, 2010).

Ces événements ont eu lieu, presque un an avant les élections de novembre 2009 et la révélation de l’ampleur de la dette du pays, à un moment où le discours dominant présentait la Grèce comme étant épargnée par la crise financière. Autrement dit, la Grèce était déjà un pays en crise sociale profonde avant le déclenchement de la crise de la dette et les mesures d’austérité qui l’ont suivi. Ces derniers n’ont fait qu’aggraver la situation.

Crise sociale et économique : selon des données publiées lundi 13 décembre par l’Office statistique de l’UE (Eurostat, 2010, données de 2008 et 2009), 2 Grecs sur 5 vivent sous le seuil de pauvreté, même après avoir perçu les prestations sociales de l’Etat, alors que 1 Grec sur 10 est dans l’impossibilité de subvenir à ses besoins de première nécessité.

D’après Eurostat, les personnes à la limite de la pauvreté proviennent de foyers à revenu inférieur à 60% du revenu national moyen. Plus précisément, la Grèce est le 4e pays de l’UE avec un taux élevé de personnes se trouvant à la limite de la pauvreté. La Lettonie occupe la 1ère place (25,6%), suivie par la Roumanie (23,4%), la Bulgarie (21,4%) et la Grèce (20,1%, soit 2,2 millions de citoyens).

Crise du système d’éducation

Cette année, le budget de l’Education nationale et de l’enseignement supérieur sera pour la première fois inférieur à 3% du PIB. Il n’y a que Malte et la Roumanie où un pourcentage du budget inférieur est consacré à l’éducation.  Les élèves grecs se retrouvent ainsi aux dernières place parmi les pays du OCDE dans le classement PISA qui évalue les systèmes d’éducation (PISA, 2009).  Cette situation aboutit à la privatisation progressive du système d’éducation grec qui privilégie ceux qui ont les moyens d’accéder à des cours privés de qualité, au détriment de ceux qui dépendent exclusivement de l’enseignement public (Kouvelakis, 2008).

Crise de confiance aux institutions

Le personnel politique et les institutions du pays sont complètement discrédités à cause du clientélisme, du népotisme et de la corruption qui les caractérise en grande partie. La cote de confiance des partis politiques s’effondre et l’abstention augmente à chaque élection, au point de largement dépasser les 50% aux dernières élections locales. Fait notable de ces élections, le parti néonazi Hrysi Avgi a reçu 5% de votes exprimés dans la municipalité d’Athènes, avec des pics de 20% dans certains quartiers défavorisés. C’est la première fois dans l’histoire de l’après-guerre qu’un élu ouvertement néonazi siégera au conseil municipal de la ville d’Athènes.

Les extrémistes trouvent un terreau fertile auprès d’une population des quartiers populaires de la ville qui voit affluer des immigrés. Ceci en grande partie à cause l’Accord de Dublin II qui oblige les pays limitrophes de l’Europe de recevoir les demandes d’asile des immigrés entrants. D’où des reconductions massives d’immigrés vers la Grèce où ils se trouvent bloqués en attendant de pouvoir se rendre clandestinement dans le nord de l’Europe.

La politique imposée par la Troïka

La politique du triumvirat des représentants de l’Union européenne, du Fonds monétaire international et de la Banque centrale européenne, qui est désigné comme « Troïka » en Grèce, est à tout point de vue similaire à celle imposée par le FMI en Argentine à la fin des années 90 – même si la méthode est devenue moins directement coercitive. Il s’agit pour l’économie grecque de nouer avec la compétitivité par la baisse des salaires, la flexibilisation du marché de travail et le rétrécissement des services publics. En somme, procéder à une sorte de dévaluation interne. Sauf que, en l’occurrence, les prix ne suivent pas la diminution des salaires.

Sous l’impulsion notamment de l’Allemagne, l’objectif est d’éviter l’effondrement de l’économie grecque, avec les conséquences qu’une telle perspective pourrait avoir pour l’Europe, tout en évitant également ce que les économistes appellent « moral hazard » ou aléa moral si les mauvais élèves de la zone euro étaient « trop » épargnés par les plans de sauvetage. D’où également les conditions draconiennes du remboursement du prêt consenti à la Grèce.

Or, pratiquement aucun des objectifs fixés par le plan d’austérité du côté de la croissance et des recettes fiscales pour 2010 n’a été atteint. L’incapacité de l’administration de collecter l’impôt sur le revenu aboutit à l’augmentation des toutes les taxes indirectes et socialement injustes (TVA etc), aggravant du même coup les inégalités. L’affaiblissement de la demande aboutit à la dépression économique et l’accroissement du chômage.

La politique imposée par la Troïka et appliquée avec zèle par le gouvernement socialiste aggrave les tendances préexistantes et fait émerger des nouveaux phénomènes sociaux négatifs : montée de l’extrême droite, paupérisation des franges importantes des classes populaires, explosion de la toxicomanie et du trafficking, violence politique de nouvelle génération (attentats divers, manifestations violentes, pogroms contre les immigrés), émigration des jeunes, antagonisme intergénérationnel, criminalité, décadence urbaine, disparition des derniers vestiges de l’état providence et des acquis sociaux. Le sentiment de perte de souveraineté et de délégitimation démocratique des instances décisionnaires conduit aussi à un rejet de l’Europe en tant que horizon historique de la Grèce.

Dans ce contexte morose, il y a quand même des éléments positifs à relever : une certaine prise de conscience de la population face aux pratiques de corruption dominantes jusqu’à là. L’élection des candidats indépendants et progressistes à Athènes et à Salonique, contre l’extrême droite, l’église et les  « dynasties » d’élus historiques. L’émergence d’une sphère publique alternative sur l’internet et dans la rue. La multiplication des initiatives de citoyens partant de la base dans le domaine de l’écologie de l’éducation. Une vivacité culturelle exprimant l’esprit du temps…

À quand une perspective véritablement politique ?

Kalyvas A, “An Anomaly? Some Reflections on the Greek December 2008″, Constellations Volume 17, 2010 http://bit.ly/g25QIU

Eurostat, Income and living conditions in Europe , 13 décembre 2010, disponible à l’adresse : http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/product_details/publication?p_product_code=KS-31-10-555

Stathis Kouvelakis, « La Grèce en révolte », Contretemps, 14 décembre 2008. http://www.contretemps.eu/interventions/stathis-kouvelakis-grece-en-revolte

OCDE, Classement PISA 2009, http://www.lemonde.fr/societe/infographie/2010/12/07/pisa-les-resultats-des-differents-pays_1450385_3224.html#ens_id=1399873

Η παρακμή των παραδοσιακού τύπου συνοδεύεται από την άνθιση της διαδικτυακής δημοσιογραφίας, που όμως είναι προβληματική σε ότι αφορά την ποιότητα αλλά και την βιωσιμότητα της.

Η πρώτη διαπίστωση της ετήσιας έκθεσης State of the media για το 2009 είναι η επιβάρυνση της ήδη δύσκολης οικονομικής κατάστασης των εφημερίδων στις ΗΠΑ. Υπολογίζεται ότι από το 2000 κι έπειτα το σύνολο του αμερικάνικου τύπου έχει χάσει το ένα τρίτο των μέσων δημοσιογραφικής παραγωγής που διέθετε.

Η κρίση αυτή έχει άμεσες επιπτώσεις στη λειτουργία της δημόσιας σφαίρας αφού, όπως έδειξε μια άλλη έρευνα του Project for Excellence in Journalism, οι εφημερίδες αποτελούν ακόμη και σήμερα τον κύριο παραγωγό πρωτογενούς πληροφόρησης και πρωτότυπου ρεπορτάζ. Φαίνεται λοιπόν ότι ενισχύεται η σταδιακή μείωση των παραδοσιακών πηγών χρηματοδότησης της δημοσιογραφίας όπως η διαφήμιση αλλά και η πληρωμή από το κοινό.

Αυτό συμβαίνει όχι μόνο στον τομέα του τύπου αλλά και στο διαδίκτυο. Από οικονομικής άποψης μια εφημερίδα είναι κλασική περίπτωση σύνθετου προϊόντος (bundling): κάποιος που αγοράζει μια εφημερίδα γιατί θέλει να διαβάσει τα αθλητικά και τις μικρές αγγελίες χρηματοδοτεί επίσης και μια ανάλυση ή ένα αποκαλυπτικό ρεπορτάζ.  Το ντιλ αυτό επέτρεψε για σχεδόν δύο αιώνες της ανάπτυξη της ερευνητικής και κριτικής δημοσιογραφίας που από μόνη της δεν αποτελεί επικερδή προϊόν σε μαζική κλίμακα.

Στο διαδίκτυο οι αναγνώστες μεταμορφώνονται σε καταναλωτές συνθέτοντας την δική τους ενημέρωση και συνδυάζοντας διαφορετικές πηγές. Η πληροφορία διασπάται σε περιεχόμενα το καθένα από τα οποία πωλείται ξεχωριστά στη διαφημιστική αγορά. Ως αποτέλεσμα η διαφημιστική αξία του κάθε επισκέπτη σε έναν ενημερωτικό ιστότοπο είναι δέκα φορές μικρότερη από την αξία ενός αναγνώστη εφημερίδας.

Ταυτόχρονα, μόνο ένας στους τρεις Αμερικάνους χρήστες του διαδικτύου δηλώνει έτοιμος να πληρώσει για να ενημερωθεί από το διαδίκτυο. Ο συνδυασμός αυτών των παραγόντων κάνει πολλή δύσκολη, προς το παρόν, την εγκαθίδρυση ενός οικονομικού μοντέλου ικανού να στηρίξει σε βάθος χρόνου την ποιοτική και κριτική δημοσιογραφία.  Όπως αναφέρει κι ο Clay Shirky βρισκόμαστε μπροστά σε μια κατάσταση δημιουργικής καταστροφής όπως την περιέγραψε ο Schumpeter.

Η δεύτερη διαπίστωση είναι ότι η διαδικτυακή ενημέρωση δεν φαίνεται προς το παρόν να μπορεί να αντισταθμίσει την παρακμή των παραδοσιακών ΜΜΕ σε ότι αφορά την παραγωγή πρωτότυπων ειδήσεων. Για παράδειγμα στο πλαίσιο της έκθεσης State of the media οι ερευνητές έδειξαν ότι οι 80% των συνδέσμων που διαμοιράζονται μέσω κοινωνικών δικτύων (Facebook, Twitter κλπ) αλλά και ιστολογίων οδηγούν σε ιστότοπους παραδοσιακών ΜΜΕ. Κι αυτό ενώ η πλειοψηφία των χρηστών χρησιμοποιεί πλέον κάποια από αυτά τα εργαλεία.

Παράλληλα, αντίθετα από ότι θα περίμενε κανείς, η ενημέρωση στο διαδίκτυο χαρακτηρίζεται από υψηλή συγκέντρωση σε μικρό αριθμό ιστότοπων. Το 7% των ενημερωτικών ιστότοπων συγκεντρώνει το 80% των επισκέψεων. Οι κυριότεροι από αυτούς ανήκουν σε παραδοσιακά ΜΜΕ ή σε μεγάλους διαδικυακούς παίκτες (Google, Yahoo, Microsoft) οι οποίοι δεν παράγουν πρωτότυπο ρεπορτάζ.

Οι οικονομικές δυσκολίες των ΜΜΕ και οι περικοπές προσωπικού έχουν ως αποτέλεσμα την όλο και μεγαλύτερη πίεση στους δημοσιογράφους για να αυξήσουν την παραγωγικότητα τους. Η κυριαρχία των breaking news στο διαδίκτυο εις βάρος της έρευνας και της ανάλυσης καταλήγει στην άκριτη αναπαραγωγή δελτίων τύπου κάτι που ενισχύει την επίσημη εκδοχή των γεγονότων έτσι όπως αυτά περιγράφονται από τους εμπλεκόμενους παράγοντες (αστυνομία, κράτος, επιχειρήσεις, λόμπυ).

Σε αυτή την τάση προστίθεται επίσης οι φήμες, οι ψεύτικες ειδήσεις, οι ανακρίβειες που αναπαράγωνται και εξαπλώνονται πλέον με μεγάλη ταχύτητα.

Σε γενικές γραμμές λοιπόν, το παρόν της ενημέρωσης, τουλάχιστον στις ΗΠΑ, είναι ζοφερό. Το μέλλον θα εξαρτηθεί από το αν η κριτική και ερευνητική δημοσιογραφία καταφέρει να βρει ένα νέους τρόπους έκφρασης αλλά και χρηματοδότησης.

Όπως αναφέρει και ο Michael Schudson στην έκθεση με τίτλο The Reconstruction of American Journalism η αγορά δεν είναι πλέον ικανή να στηρίξει την ανεξάρτητη δημοσιογραφία. Το μελλοντικό μοντέλο που βρίσκεται σε φάση ανάδυσης θα συνδυάζει υποχρεωτικά τα ιδιωτικά ΜΜΕ με την δημοσιογραφία των πολιτών και τη δημόσια ραδιοτηλεόραση. Μένει να δούμε αν θα προκύψει μια νέα ισορροπία επωφελής για την δημόσια σφαίρα και πως.

Άλλες πηγές:

Understanding the Partipatory News Consumer

2009 Social Media & Online Usage Study (PDF)

Facebook and Twitter ‘reshaping journalism as we know it’ (PDF)

Γίνεται πλέον κατανοητό και στους πιο δύσπιστους το πως η παγκοσμιοποίηση του χρηματιστικού καπιταλισμού συνδέεται άμεσα με το έλλειμμα δημοκρατίας και την κοινωνική ανισότητα που χαρακτηρίζει την εποχή μας.  

Σε παλαιότερο κείμενο προσπάθησα να δείξω το πως η κρίση των subprime ήταν το άμεσο αποτέλεσμα της νεοφιλελεύθερης πολιτικής που είχε σαν στόχο να εξασφαλίσει υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης συμπιέζοντας ταυτόχρονα τους μισθούς και τις κοινωνικές απολαβές.

Η λύση που βρέθηκε ήταν ο δανεισμός. Οι αυξήσεις μισθών και το κοινωνικό κράτος αντικαταστάθηκαν από την πλασματική αγοραστική δύναμη των δανείων. Η επιλογή αυτή ενέπλεξε το σύνολο του αμερικανικού κατεστημένου, με πρώτη την πολιτική εξουσία και αποτέλεσε την απαρχή της παρούσας οικονομικής κρίσης.

Τώρα αποκαλύπτεται ότι η ίδια μέθοδος χρησιμοποιήθηκε και από τα κράτη, σε αγαστή συνεργασία με την χρηματιστική βιομηχανία.

Ας θυμηθούμε λίγο το δόγμα της “χρυσής” εποχής Σημίτη: πλασματική ανάπτυξη, που ωφέλησε τα μέγιστα το εγχώριο κεφάλαιο, χτισμένη με δανεικά με στόχο την περίφημη “σύγκλιση”. Φοροαπαλλαγές για το υψηλό κεφάλαιο με πρόσχημα την προστασία της “ανταγωνιστικότητας” και την απειλή της αποβιομηχάνησης. Τήρηση των προσχημάτων σε ότι αφορά τους κανόνες της ΕΕ σε σχέση με το έλλειμμα και το χρέος για να επιτευχθεί η είσοδος στην ΟΝΕ.

Πως όμως μπορεί μια κυβέρνηση που έχει απολέσει το όπλο της ανακατανομής του πλούτου μέσω της φορολογίας των ισχυρών και που έχει αποδεχτεί το στενό κορσέ της ΟΝΕ να βρει ζεστό χρήμα για αεροδρόμια, αττικές οδούς και Ολυμπιακούς αγώνες;

Ζητώντας τη βοήθεια του από μηχανής θεού με το όνομα Goldman Sachs και των “δώρων” του. Ίδιοι μηχανισμοί, ίδιοι πρωταγωνιστές, ίδια εργαλεία με αυτά που προκάλεσαν την χρηματοοικονομική κρίση.

Τα μαθήματα πολλά και σημαντικά που ξεπερνούν τα στενά ελληνικά όρια. Επιβεβαιώνουν πράγματα γνωστά καθιστώντας τα πλέον ως αδιαφιλονίκητες αλήθειες:

- Η απόλυτη εξουσία τριών αδελφών του χρηματοπιστωτικού συστήματος που ασκούν πολιτική χωρίς κανένα έλεγχο : Standard & Poor’s, Fitch  και Moody’s. Η τελευταία συμμετείχε στην δημιουργία του σχήματος Titlos στις αρχές του 2009 σε συνεργασία με την Goldman Sachs, την κυβέρνηση Καραμανλή και την Εθνική Τράπεζα, που αντιστοιχεί σε δανεισμό πεντε δισεκατομμυρίων ευρώ.

Η ίδια υποβίβασε την χρηματοληπτική ικανότητα της Ελλάδας στα τέλη του 2009, κάτι που αποτέλεσε το έναυσμα της αντίστροφης μέτρησης. Σύμφωνα με το καταστατικό του Titlos (prospectus) μια ακόμη υποβίβαση θα σημάνει την αύξηση κατά 40% των υποχρεώσεων της χώρας και πιθανά αδυναμία αποπληρωμής. Πλέον βρισκόμαστε ένα βαθμολογικό κλικ από την καταστροφή όπως  δείχνει εμπεριστατωμένα το Zerohedge.

- Η ανεξέλεγκτη φιλαργυρία και κερδοσκοπία της “too big to fail” Goldman Sachs. Η τράπεζα που σώθηκε ιν εξτρεμίς από τα λεφτά των αμερικάνων φορολογουμένων δεν δίστασε να διανείμει πάνω από 20 δισεκατομμύρια δολάρια σε μπόνους το 2009.

- Η υποκρισία και το διπλό παιχνίδι των Ευρωπαίων που διαρηγνύουν τα υμάτια τους για την πρακτικές της ελληνικής κυβέρνησης, που όμως, σε ότι αφορά τα συγκεκριμένα κρυφά δάνεια, ήταν καθόλα νόμιμες σύμφωνα με τους ίδιους τους κανόνες της ΕΕ. Μη δείχνοντας έμπρακτα την υποστήριξη τους στην Ελλάδα, μεγάλοι παίκτες με πρώτη τη Γερμανία παίζουν με την φωτιά, όπως ακριβώς έκανε ο Paulson και η κυβέρνηση Μπους στην περίπτωση της Lehmann Brothers. Όλα αυτά στον βωμό της υπεράσπισης του καθώς πρέπει βορειοευρωπαϊκού καπιταλισμού που δεν ανέχεται να πληρώνει τους Έλληνες. Ότι είχε απομείνει από τον μύθο της Ενωμένης Ευρώπης καταρρέει στο βωμό του no bailout.

- Η απώλεια της αυταπάτης περί”εθνικής κυριαρχία“, με κάθε επισημότητα και από τηλεοράσεως: ήρεμος χθές ο Γιούνγκερ εξήγησε στα δελτία ειδήσεων πως τα επιπλέον εισπρακτικά μέτρα που θα χτυπήσουν τα ήδη βεβαρημένα λαϊκά και μέσα στρώματα των Ελλήνων θα  αποφασιστούν από το Γιούρογκρουπ ΧΩΡΙΣ την παρουσία της δημοκρατικά εκλεγμένης ελληνικής κυβέρνησης.

- Η συνέχεια της πολιτικής του κρυψίματος κάτω από το χαλί και της μετάθεσης στις ελληνικές καλένδες των τεράστιων κοινωνικών και οικονομικών προκλήσεων από τις κυβερνήσεις ΠΑΣΟΚ και ΝΔ. Δεν είναι τυχαίο ότι τις μπίζνες με την Goldman Sachs τις άρχισε ο “σοσιαλιστής” Χριστοδουλάκης και τις συνέχισε ο “φιλελεύθερος” Αλογοσκούφης, άνθρωποι με κοινή προσέγγιση, κουλτούρα και πρακτική.

Τέλος και αυτή τη φορά αποδείχτηκε τρανά η πλήρης ανικανότητα των ελεγκτικών υποτίθεται οργανισμών, των αντιπροσώπων μας στην αστική δημοκρατία αλλά και των ΜΜΕ να προστατεύσουν την κοινωνία από την πλήρη κατάλυση κάθε αρχής ευνομούμενης πολιτείας.

Μένει να δούμε αν τα μαθήματα θα εμπεδωθούν από όλους μας. Αλλιώς ας περιμένουμε κι άλλους Δεκέμβρηδες…ίσως έτσι να είναι καλύτερα.

Πηγές:

Counter Punch

New York Times

The Baseline Scenario

Paul Jorion

The Independent

Risk

Bloomberg

Κώστας Δουζίνας

Jean Quatremer

Update: μόλις θημήθηκα ότι τα αποκαλυπτήρια του συστήματος είναι κι ο τίτλος της πολύ ενδιαφέρουσας συνέντευξης που έδωσε ο Γιάννης Δραγασάκης και ο Γιάννης Μήλιος στον Ιό.

Οι γαλλικές εφημερίδες δέχονται

Ο Frédéric Filloux, πρώην υψηλόβαθμο στέλεχος και νυν παρατηρητής των γαλλικών ΜΜΕ, έγραψε ένα άρθρο τον Μάιο του 2009 με τίτλο « Η μέρα που ο Σαρκοζύ αγόρασε τον Τύπο». Αναφερόταν στην ανακοίνωση από τον Γάλλο πρόεδρο της νέας κρατικής ενίσχυσης προς τις εφημερίδες της χώρας.

Σύμφωνα με τον Filloux, το σκεπτικό του Σαρκοζύ είναι το εξής: ο τρόπος για να ελεγχθούν όσα ΜΜΕ δεν ανήκουν σε φίλα προσκείμενα επιχειρηματίες (Dassult, Bouygues, Bolloré, Lagardère, Weil) και δεν διοικούνται από διορισμένους δημοσιογράφους, όπως η δημόσια ραδιοτηλεόραση, είναι το χρήμα.

Η οικονομική αδυναμία των μεγαλύτερων γαλλικών εφημερίδων, που θα είχαν χρεοκοπήσει εδώ και καιρό χωρίς την κρατική βοήθεια, τις υποχρεώνει να αναζητούν την εύνοια της εξουσίας. Οι οικονομικές επιχορηγήσεις και η κρατική διαφήμιση είναι για τον Σαρκοζύ ο καλύτερος τρόπος για να μένει στο απυρόβλητο σε ότι αφορά την ουσία της πολιτικής του. Πρόκειται για μια πιο εκλεπτυσμένη μορφή του κάποτε παντοδύναμου « συστήματος Ρουσόπουλου ».

Τα τελευταία χρόνια, η πιο εμπεριστατωμένη κριτική της διακυβέρνησης Σαρκοζύ προέρχεται από το διαδίκτυο. Εξού και η μανία του Γάλλου προέδρου να επιβάλει κατασταλτικά μέτρα στο διαδίκτυο (εδώ κι εδώ).

Η μέθοδος όμως δεν έχει μόνο μαστίγιο αλλά και καρότο. Έτσι, για πρώτη φορά, οι ανεξάρτητοι δημοσιογραφικοί ιστότοποι θα λάβουν χρήματα από το κράτος : 20 εκατομμύρια ευρώ για τρία χρόνια.

Για παράδειγμα το Rue89 θα πάρει 249.000 ευρώ, το  Mediapart και το Slate.fr από 200.000 ευρώ. Ο πρώην δημοσιογράφος Daniel Schniedermann, ο οποίος απολύθηκε από την κρατική τηλεόραση όταν εκλέχτηκε ο Σαρκοζύ το 2007 δημιουργώντας τον ιστότοπο Arretsurimages, αρνήθηκε την επιδότηση.

Το πρόσφατο άρθρο του Xavier Ternisien στη Le Monde που αποκάλυψε τα ποσά, ξεσήκωσε θύελλα συζητήσεων μεταξύ ιστολόγων και δημοσιογράφων. Ο Narvic έγραψε για προδοσία έναντι ενός πινακίου φακής, αφού θεώρησε ότι έτσι οι δημοσιογραφικοί ιστότοποι θα απολέσουν την ανεξαρτησία τους.

Ο Thierry Crouzet αμφισβητεί τα κριτήρια της επιδότησης. Γιατί θα πρέπει να πάρουν κι άλλα λεφτά οι ιστότοποι εφημερίδων που ήδη επιχορηγούνται αδρά; Γιατί τα ποιοτικά ιστολόγια δεν αξίζουν να ενισχυθούν μόνο και μόνο γιατί δεν εργάζονται σε αυτά επαγγελματίες δημοσιογράφοι;

Άλλοι υποστηρίζουν ότι οι επαγγελματίες δημοσιογράφοι στο διαδίκτυο δεν έχουν καταφέρει ούτε να ανανεώσουν την ενημέρωση ούτε να καινοτομήσουν.

Οι καινοτομίες στο χώρο της επιγραμμικής ενημέρωσης προέρχονται είτε από του διαδικτυακούς παίκτες όπως η Google, είτε από την δημοσιογραφία των πολιτών και τα ιστολόγια. Γιατί ο φορολογούμενος πρέπει να επιδοτήσει μια βιομηχανία που πεθαίνει αφού δεν προσαρμόστηκε στη δικτυακή πραγματικότητα;

Σχετικά, έχω αναφέρει την άποψη μου. Η ποιοτική ενημέρωση δεν είναι πλέον κερδοφόρα δραστηριότητα και δη στο διαδίκτυο. Η διαδικτυακή διαφήμιση δεν είναι δυνατόν, άλλα ούτε και ευκταίο, να χρηματοδοτήσει μια ποιοτική, κριτική δημοσιογραφία. Η οικονομική ενίσχυση μπορεί να βοηθήσει στη σταδιακή ανάδυση μιας τέτοιας δημοσιογραφίας στο διαδίκτυο.

Όμως πρέπει να είναι εντελώς ανεξάρτητη από κομματικές επιδιώξεις και να μην περιορίζεται στο  συμβολικό μονοπώλιο της επαγγελματικής δημοσιογραφίας αλλά να αφορά κάθε κοινωνική πρωτοβουλία σε αυτήν την κατεύθυνση. Στην προκειμένη περίπτωση οι δύο αυτές συνθήκες δεν υπάρχουν.