Πρόκειται για εκδόσεις μελών του ECREA (European Communication Research and Education Association) που δείχνουν την ζωντάνια της ευρωπαϊκής έρευνας στον τομέα της μαζικής επικοινωνίας σε μια εποχή μεγάλων ανακατατάξεων.

Παραθέτω τα βιβλία και τα ρεζουμέ από το δελτίο τύπου του ECREA. Σημειώστε τον συγγραφικό οίστρο του Γιώργου Τερζή, καθηγητή στο Vesalius College των Βρυξελλών, που βγάζει σχεδόν ταυτόχρονα δύο (!) βιβλία.

European Media Governance: National and Regional Dimensions
Ed. Georgio Terzis, 2008, Intellect Books

Reviewed by Kaarle Nordenstreng, Professor, Department of Journalism and Mass
Communication, University of Tampere: “ʻA trip to the media landscapes of Europe offers us the variety of unique characteristics such as the Berlusconi phenomenon in Italy, pirate media in Ireland, and a public broadcasting station (PBS) with audience rating quotas in Belgium. In Croatia the law forbids the media to promote war, while Turkey, with five hours daily viewing, has one of the highest TV audience ratings in the world. A German company is the biggest newspaper owner in Bulgaria, and almost all the daily newspapers in the Czech Republic and Hungary are foreign owned, while in Slovenia there is almost no foreign ownership of newspapers.ʼ

This kind of paragraphs in the editorʼs preface raised my appetite and going through the menu covering 32 countries made me more than satisfied. This is an indispensable guidebook not only for navigating through the surprisingly diverse European media landscape but also as a stimulating resource for reflecting upon the theories of media and society.

In this regard the starting point, Hallin & Manciniʼs ComparingMediaSystemsand its classification of media systems, will itself be brought under scrutiny.” The following two volumes of European Media Governanceconcentrate on the shifting of media rules and regulations from national government policies to local, regional, national, multinational and international governance, showing a shift away from exclusively political domains to others, such as market, professional and public interest/pressure groups:

European Media Governance :The Brussels Dimension
Ed. Georgios Terzis, 2008, Intellect Books and Chicago University Press

A detailed analysis of the media works of the European Commission and Parliament, as well as the Brussels-based media-related civil society organisations. It examines their influence on Media Governance that has escaped the national shackles of the member states, and it tries to answer questions such as which are those organisations and who do they represent? Which are the relevant EU regulations for the different media industries that they try to influence? How do they participate in the media related debates in the different EU institutions? What are their major position papers? What is the current state of affairs in the European Media Governance relevant to their industry and what are the future issues that they are trying to tackle at a European level?

Finally, how are their lobbying efforts coordinated with other political, professional and public interest groups? This book presents the work of 10 of these European organisations from a variety of media sectors, as well as the relevant work of the European Commission, the European Parliament, and the European Consumers Association.

Reclaiming theMedia: Communication Rights and Democratic Media Roles
Ed. Bart Cammaerts, Nico Carpentier, 2007, Intellect books.

Volume 3 in the European Communication Research and Education Association book series (2007) is now available to download as a PDF, for free, via Intellect Books. This book includes four thematic areas that outline the opportunities for democratising (media) democracy; citizenship and the public spheres, giving special attention to the general theme of communication rights, participation, the democratic efforts of contemporary journalism and finally the range of communication strategies used by activists.

Δωρεάν σε PDF εδώ

Internet and Society: Social Theory in the Information Age
Christian Fuchs, 2007, Routledge.

The goal of this book is to work out a theoretical understanding of the relationship of Internet and society. It is an introduction to the social theory of the Internet that addresses how internet and society are related, i.e. how the internet transforms society and social systems and is shaped by social processes. The author discusses the potentials of the Internet for advancing new forms of co-operation and competition in the various subsystems of society such as the ecological, the economic, the political, and the cultural system.

The problem that the book addresses is the question how society and Internet need to be shaped by humans in order to avoid risks and maximize human happiness. The book discusses how the internet and society can be shaped in ways that advance co-operation, participation, and inclusion and avoid competition, domination, and exclusion. The notion of transnational informational capitalism is introduced and elaborated throughout the book.

Περισσότερα εδώ

Corporate Communications: Convention, Complexity and Critique
Lars Thøger Christensen, Mette Morsing & George Cheney, 2008, Sage

Through practices such as corporate branding, identity and reputation management and stakeholder communication, a growing number of organisations seek to fortify their identities and strengthen legitimacy by orchestrating all communications strategically.

Corporate Communications: Convention,Complexity and Critique challenges that practice and its presumption that it is possible and desirable for organisations to communicate as unified wholes. The authors demonstrate that in complex environments with multiple constituencies, the field of corporate communications needs to embrace the diversity and richness of multiple opinions and voices.

Update: Κι άλλο ένα λίγο πιο παλίο που μου είχε ξεφύγει από τον Πέτρο Ιωσηφίδη, καθηγητή στο City University του Λονδίνου.

Public Television in the Digital Era, Technological Challenges and New Strategies for Europe

Public Television in the Digital Era defines the mission and role of Public Television (PTV) broadcasters in Europe, outlines the interrelated political, economic, social, cultural, legal and technological factors influencing their development, and looks at the strategies employed by different PTV broadcasters to adapt to the new era. In doing so it examines the state of public television in a range of European countries (Britain, France, Spain, Ireland, Sweden and Greece) with a comparative approach across the countries monitored.

Each national case study provides a picture of the general characteristics of the television market and the regulatory framework. It then reports on the dilemmas that national PTV broadcasters face in the era of digital convergence, as well as the initiatives and strategies that are developing to face competitive pressures arising from new technologies, organisational reform and programming policy/scheduling. The close observation of these strategies helps identifying the prospects and future role of public TV in Europe.

Μετά το βιβλίο του Μανώλη Ανδριωτάκη « Blog, ειδήσεις από το δικό μου δωμάτιο », που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις Εκδόσεις Νεφέλη, ο Ζαφείρης Καραμπάσης, στα πλαίσια της μεταπτυχιακής του διατριβής στον Τομέα Κοινωνικής Θεωρίας & Έρευνας του Τμήματος Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου, κάνει μια online έρευνα πάνω στο θέμα στόχος της οποίας είναι να ανιχνεύσει το προφίλ του ελληνόφωνου blogger και κυρίως τα κίνητρα και τις πρακτικές του

Οπως γράφει και ο ίδιος στο μπλογκ του, η έρευνα λόγω της φύσης της στηρίζεται στη συμμετοχή των ελληνόφωνων bloggers μέσω της συμπλήρωσης του σχετικού ερωτηματολογίου που θα βρείτε εδώ αλλά και μέσω της διάχυση της πληροφορίας σχετικά με την ύπαρξη και διεξαγωγή αυτής της έρευνας.

Το ερωτηματολόγιο είναι αρκετά καλά φτιαγμένο από μεθοδολογικής άποψης και πολύ εύκολο στη χρήση του, δεν θα σας πάρει πάνω από δέκα λεπτά για να το συμπληρώσετε.

Από ότι μου έγραψε ο Ζαφείρης τα αποτελέσματα θα δημοσιευθούν ούτως ώστε όσοι συμμετείχαν θα μπορέσουν να τα δουν και να έχουν έτσι μια πιο σαφή εικόνα της κοινότητας.

Η αρχή έγινε με το πασίγνωστο Napster που δημιούργησε στο εφηβικό του δωμάτιο ο Shawn Fanning και το οποίο σε λίγους μήνες, το Σεπτέμβριο του 2000, έφτασε να διακινεί 1,4 δισεκατομμύρια αρχεία. Η ευκαιρία για τις πολυεθνικές της δισκογραφίας να πάρουν την πρωτοβουλία στο διαδίκτυο είχε χαθεί…Η ιδέα του Fanning αποτέλεσε τη βάση για όλα τα συστήματα ανταλλαγής αρχείων στη βάση ισοτιμίας (peer to peer). Μέσω ενός προγράμματος p2p κάθε υπολογιστής που συμμετέχει στο δίκτυο ανταλλαγής είναι ταυτόχρονα client και server αφού κατεβάζει αρχεία στον σκληρό δίσκο του ενώ την ίδια στιγμή τροφοδοτεί άλλους συμμετέχοντες. Το Napster δεν ήταν αρκετά αποκεντρωμένο και οι κατάλογοι των τραγουδιών βρίσκονταν αποθηκευμένοι σε λίγους κεντρικούς servers κάτι που επέτρεψε στις majors να καταφέρουν σχετικά γρήγορα να κλείσουν το δίκτυο. Τελικά μία απο αυτές η BMG που ανήκει στις πολυεθνικές Bertelsmann και Sony εξαγόρασε την υπηρεσία η οποία πουλάει πλεόν νόμιμα αρχεία. Όμως η αρχή είχε γίνει και τα προγράμματα p2p άρχισαν να φυτρώνουν σαν τα μανιτάρια : KaZaA, Shareaza, e-Mule, Soulseek, Overnet, Bearshare, Limewire… Τα τελευταία χρόνια διαδίδεται επίσης η χρήση συστημάτων torrent (Morpheus, U Torrent, BitTorrent), η αρχιτεκτονική των οποίων είναι εντελώς αποκεντρωμένη και προσαρμοσμένη στη διανομή των πιο δημοφιλών αρχείων

Έτσι από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 ο αριθμός χρηστών του p2p αυξάνεται κατακόρυφα και οι πωλήσεις δίσκων μειώνονται όπως φάινεται και στα στοιχεία της Recording Industry Association of America.

Η βιομηχανία του δίσκου χρησιμοποίησε όλα τα μέτρα πίεσης για να καταφέρει να περάσει τις θέσεις της στην ισχύουσα νομοθεσία. Έτσι, το Digital Millennium Copyright Act (DMCA) που ψηφίστηκε στις ΗΠΑ όπως και η κοινοτική οδηγία European Union Copyright Directive (EUCD) περιλαμβάνουν μέτρα καταστολής όχι μόνο για τους χρήστες δικτύων p2p αλλά και για τους προγραμματιστές που δημιουργούν τέτοια εργαλεία. Ένα απο τα άρθρα του σχετικού γαλλικού νόμου Droit d’auteur et droits voisins dans la société de l’information (DADVSI) ονομάστηκε κοροϊδευτικά «άρθρο Universal » από τον Τύπο αφού λέγεται οτι γράφτηκε στα γραφεία της εταιρείας και εισάχθηκε αυτούσιο στο σχεδιο νόμου.

Η ουσία του όλου εγχειρήματος είναι η αποκατάσταση με τεχνητό τρόπο του συναγωνιστικού χαρακτήρα της μουσικής ως προϊόν. Αυτό σημαίνει ότι το CD, που είνα υλικό αντικείμενο, αποτελεί ένα αγαθό του οποίου η χρήση περιορίζεται στο κοινωνικό κύκλο του ιδιοκτήτη και δεν μπορεί να γίνει αντικείμενο πολλαπλής μαζικής χρήσης. Αντίθετα ένα αρχείο αποτελούμενο απο αλληλουχίες 0 και 1, όπως ένα τραγούδι σε μορφή mp3, από τη στιγμή που θα διατεθεί στο διαδίκτυο μπορεί να διανεμηθεί μαζικά και άρα να επέλθει στην κυριότητα απεριόριστου αριθμού χρηστών με μηδενικό κόστος. Ο μόνος τρόπος να αποφευχθεί αυτό είναι η επιβολή των DRM (Digital Rights Management mesures) από τη δισκογραφική βιομηχανία, δηλαδή συστημάτων που εμποδίζουν την ψηφιοποίηση της μουσικής που εμπεριέχεται στα εμπορικά CD. Τα DRM παρουσιάζουν βέβαια πολλά προβλήματα για τον χρήστη όπως η μη συμβατότητα μεταξύ διαφορετικών μέσων ανάγνωσης των δίσκων (στερεοφωνικό ή υπολογιστής) αλλά και η περιορισμένη διάρκεια ζωής του CD.

Με λίγα λόγια τα DRM αποτελούν οπισθοδρόμηση και καταφανή παραγνωριση των πλεονεκτημάτων του διαδικτύου για τον χρήστη πολιτιστικών αγαθών. Ο μόνος τους ρόλος είναι να εξασφαλίσουν εισοδήματα για το ολιγοπώλιο της δισκογραφίας και μαζί με αυτά τον πλήρη έλεγχο της διανομής της μουσικής, που λόγω της φύσης της δεν αποτελεί μόνο εμπορικό προϊόν αλλά και κοινωνικό αγαθό που χρειάζεταi ποικιλομορφία.

Το lobby της δισκογραφίας προσπαθεί να πείσει το ευρύ κοινό ότι το να ανταλλάσεις μουσική στο ίντερνετ είναι έγκλημα που σκοτώνει τη δημιουργία. Αυτό που δεν λένε οι εκπρόσωποι της είναι ότι οι περισσότεροι καλλιτέχνες πληρώνονται από 5 μέχρι 10% των κερδών που αποφέρουν οι πωλήσεις των δίσκων τους. Επίσης κανείς δεν εξηγεί γιατί οι τιμές των CD είναι τόσο υψηλές ούτε γιατί οι μεγάλες εταιρείες προτιμούν να εκδίδουν τους ίδιους και τους ίδιους δίσκους με εμπορική μουσική γεμάτη κλισέ και επαναληπτικά ρεφρέν χωρίς να δίνουν ευκαιρίες σε νέους καλλιτέχνες με πρωτότυπες μουσικές προτάσεις.

Η συνέχεια σε λίγο…

Χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της εξέλιξης είναι η εξαγορά των αμερικανικών τηλεοπτικών δικτύων NBC και CBS από τους βιομηχανικούς κολοσσούς στο χώρο της άμυνας και της πυρηνικής ενέργειας General Electric και Westinghouse αντίστοιχα. Στην Ευρώπη το πρώτο κανάλι της γαλλικής τηλεόρασης TF1 είναι ιδιοκτησία της πολυεθνικής Bouygues μιας απο τις μεγαλύτερες κατασκευαστικές εταιρείες στον κόσμο. Ο Silvio Berlusconi, πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας και ιδιοκτήτης του χρηματιστικού πόλου Fininvest, που ελέγχει μέσω της Mediaset τα τρία μεγαλύτερα τηλεοπτικά δίκτυα της χώρας, Canale 5, Italia 1 και Retequattro, ξεκίνησε την επιχειρηματική του δραστηριότητα απο τον τομέα των κατασκευών. Η αναζήτηση επιπρόσθετων πόρων εκ μέρους των εταιρειών μαζικής επικοινωνίας στην προσπάθεια τους να ανταπεξέλθουν στο νέο ανταγωνιστικό περιβάλλον και η είσοδος τους στο χρηματιστήριο διευκόλυνε τη διαδικασία διαγώνιας συγκέντρωσης και άνοιξε το δρόμο στις πολυεθνικές για να πάρουν τον έλεγχο των πιο προσοδοφόρων ΜΜΕ.

Συχνά οι νέοι ιδιοκτήτες των μέσων επιβάλλουν στα διευθυντικά τους στελέχη την αναζήτηση υψηλής κερδοφορίας που μπορεί να φτάσει το 15%, όσο είναι και το ποσοστό που ζητούν και εξωτερικοί επενδυτές όπως τα pension funds που διαχειρίζονται τις συντάξεις στις ΗΠΑ και τα οποία είναι απο τους σημαντικότερους φορείς κεφαλαίου στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα. Τα στελέχη αυτά αναζητουν τρόπους να αυξήσουν την κερδοφορία των επιχειρήσεων ΜΜΕ στις οποίες εργάζονται και για να το επιτύχουν αυτό εφαρμόζουν πολιτικές δραστικής οικονομίας σε συνδυασμό με την επίτευξη της μεγαλύτερης δυνατής τηλεθέασης. Αυτό χωρίς να γνωρίζουν από πρώτο χέρι τις ιδιαιτερότητες του τομέα της τηλεόρασης. Σας παραθέτω εδώ ένα ανέκδοτο σχετικά με αυτή την κατάσταση όπως το διηγείται σε άρθρο του ο παραγωγός του CBS Richard Cohen. Στα τέλη τέλη της δεκαετίας του 90 στελέχη της εταιρεία Coopers & Lybrand που πληρώνονταν αδρά από το CBS για να βρούν τροπούς αύξησης της κερδοφορίας του καναλιού επισκέπτονταν συχνά τα στούντιο. Ενας απο αυτούς, του οποίου η αποστολή ήταν η μείωση του κόστους λειτουργίας, βλέπει ένα μοντέρ να δουλευει και ζητάει να μάθει τι κάνει. Ο μοντερ απαντάει « ετοιμάζω ένα ρεπορτάζ για το βραδυνό δελτίο ». Και ο σύμβουλος του απαντάει « καλά και χτές το ίδιο δεν έκανες; »[1].

Η τάση αυτή έχει άμεσες συνέπειες ως προς το περιεχόμενο των εκπομπών εκ των οποίων παρατέθω τις κυριότερες:
Κυριαρχία των εκπομπών που παρουσιαζουν τον καλύτερο συντελεστή εσόδων/ κόστους παραγωγης ή αγοράς. Με άλλα λόγια τα κανάλια επιλέγουν τα προγράματα που κοστίζουν το λιγότερο δυνατό και που αποφέρουν τα περισσότερα έσοδα χώρίς να λαμβάνουν υπόψη τους ποιοτικά κριτήρια. Αυτός ακριβώς και ο λόγος της τεράστιας επιτυχίας των reality shows τύπου Big Brother τα οποία εισάχθηκαν στην τηλεοπτική αγορά από την ολλανδική εταιρεία Endemol στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Το οικονομικό πλεονέκτημα αυτού του είδος εκπομπών είναι ότι συνδυάζουν υψηλά έσοδα από την πώληση διαφημιστικού χρόνου με άλλες εξίσου σημαντικές πηγές όπως οι πωλήσεις δίσκων, τα SMS και τα πακέτα συνδρομητικής τηλεόρασης για παρακολούθηση 24/24 ώρες των «εγκλείστων».

Μείωση της χρηματοδότησης των ενημερωτικών εκπομπών. Η ενημερωτικές εκπομπές εκ φύσεως δεν παράγουν υψηλή τηλεθέαση ενώ ταυτόχρονα κοστίζουν σχετικά ακριβά εάν η κάλυψη της ειδησεογραφίας είναι πλήρης. Ένας απο τους τομείς που υποφέρουν από τις περικοπές είναι αυτός της εξωτερικής επικαιρότητας. Όλο και συχνότερα η κάλυψη της διεθνούς ειδησεογραφίας γίνεται χωρίς μόνιμους ή ειδικούς απεσταλμένους αλλά στο στούντιο μα απλό σχολιασμό των εικόνων που έρχονται απο το εξωτερικό, κυρίως απο τρία μεγάλα πρακτορεία ειδήσεων AFP, AP και Reuters. Εξαιρούνται βέβαια οι διεθνείς κρίσεις στην ευρύτερη περιοχή της κάθε χώρας (βλέπε πόλεμος στο Κόσοβο ή το Λίβανο για την Ελλάδα). Παράλληλα οι ειδικευμένοι στην εξωτερική πολιτική δημοσιογράφοι λιγοστεύουν και αντικαθίστανται απο «ανειδίκευτους» νέους δημοσιογράφους που δίνουν λιγότερη σημασία στα κοινωνικά και πολιτικά γεγονότα παρά στα δράματα, στις περίεργες ιστορίες και στα κοσμικά των σταρ που παράγουν θεαματικές εικόνες και μπορούν να αυξήσουν την τηλεθέαση.

Επανέρχομαι δριμύτερος σε λίγο…

Η βιομηχανία του κινηματογράφου αποτελείται και αυτή από ένα μικρό αριθμό αμερικανικών majors :

Buena Vista International,
Columbia TriStar (Sony),
Metro-Goldwyn-Mayer (Sony),

Παρατηρείται λοιπόν το εξής φαινόμενο, όσο μικρότερη είναι η εθνική παραγωγή ταινιών μεγάλου μήκους τόσο αυξημένο είναι το ποσοστό του αμερικάνικου σινεμά στις χώρες αυτές. Αν και δεν κατάφερα να βρω ακριβή στοιχεία για την Ελλάδα, σύμφωνα με τα παραπανω αλλά και λόγω της πολύ φτωχής εγχώριας παραγωγής (μόνο 8 ταινίες μεγάλου μήκους το 2005[2]) πανω από το 90% της ελληνικής αγοράς πρέπει να αποτελείται από αμερικανικές παραγωγές. Η τάση αυτή ενισχύεται από την πολιτική των χολυγουντιανών στούντιο να παράγουν σε συνεχές ρυθμό ταινίες blockbusters που κοστίζουν ακριβά στο στάδιο της παραγωγής αλλά αποφέρουν πολλά κέρδη. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω του βομβαρδισμού του κοινού με διαφημίσεις και μάρκετινγκ (διαγωνισμοί, δώρα, sponsoring εκπομπών) αλλά και μέσα απο το πολύ μεγάλο αριθμό αιθουσών στις οποίες προβάλλονται οι ταινίες αυτές. Η μαζική διανομή σε εκατοντάδες χιλιάδες αίθουσες διευκολύνεται από την οικομική συγκέντρωση που παρατηρείτε στην ιδιοκτησία των σινεμά και ειδικά με την πολλαπλασίαση των multiplex που συγκεντρώνουν και το μεγαλύτερο αριθμό θεατών (βλέπε Village Roadshow που κυριαρχει στην ελληνική αγορά). Οι πολυεθνικές αυτές προωθούν τις ταινίες των majors και με τη σειρά τους επωφελούνται από την σίγουρη αύξηση του αριθμού των εισιτηρίων.

Βέβαια τα κέρδη των majors δεν προέρχονται μόνο από τις εισπράξεις στο σινεμά αλλα κυρίως από τις υπόλοιπες χρήσεις οι οποίες ακολουθούν μια συγκεκριμένη χρονολογική σειρά : 1.προβολή στις αίθουσες, 2.προβολή από συνδρομητική τηλεόραση, 3. έκδοση σε DVD, 4.προβολή από δωρεάν τηλεόραση. Τα έσοδα συμπληρώνονται απο τα άλλα υποπροϊόντα όπως παιχνίδια, ρούχα, αξεσουάρ, σχολικά κτλ τα οποία σε κάποιες περιπτώσεις ξεπερνουν κατά πολύ τα έσοδα από την εκμετάλευση του έργου (βλέπε Χάρι Πότερ). Αποτέλεσμα της κατάστασης αυτής είναι οτι οι ταινίες μενουν ολο και λιγότερο χρόνο στις αίθουσες, και εάν δεν εξασφαλίσουν γρήγορα έσοδα εξαφανίζονται από τη κυκλοφορία.

Η ύπαρξη αυτού του συγκεντρωμένου συστήματος γύρω από ένα μικρό αριθμό μεγαλοστούντιο και διανομέων τείνει να κάνει όλο και πιο δύσκολη την αύξηση και τη βελτίωση των εθνικών παραγωγων, όχι μόνο σε αναπτυσσόμενες περιοχές – όπως η Αφρική που είναι και ο πρώτος εισαγωγέας αμερικάνικων ταινιών στον κόσμο – αλλά και σε χώρες όπως η Ελλάδα με μικρές εώς ελάχιστες οικονομικές δυνατότητες (βλέπε Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου). Παράλληλα, καθιστάται δυσκολότερη η βιωσιμότητα των έργων που δεν επιδιώκουν μαζικό και άμεσο οικονομικό κέρδος ανάλογο με την επένδυση αλλά προσδοκούν σε διάρκεια προβολής για να προσελκύσουν το κοινό.

Συμπερασματικά λοιπόν η οικονομική συγκεντρωση του κινηματογράφου στα χέρια λιγοστών αμερικανικών πολυεθνικών έχει σημαντικές κοινωνικές επιπτώσεις και τείνει τις περισσότερες φορές να στενέψει το φάσμα των απόψεων (ως προς τα πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα) αλλά και των πολιτιστικών και αισθητικών εκφράσεων που βρίσκουν το δρόμο τους προς το ευρύ κοινό.

Τα λέμε σύντομα με τα υπόλοιπα.

Τη περασμένη εβδομάδα παρευρέθηκα στο συνέδριο με τίτλο “Μεταλλαγές στη βιομηχανία της επικοινωνίας” που έγινε στο Παρίσι (http://www.observatoire-omic.org/colloque-icic/).

Υπήρξαν πολύ ενδιαφέρουσες συζητήσεις γύρω από τις αλλαγές που διακρίνονται τα τελευταία χρόνια στο τομέα των ΜΜΕ, της βιομηχανίας της μουσικής, της έκδοσης βιβλίων, του διαδικτύου. Τις επόμενες μέρες θα σας μεταφέρω τις κυριότερες τάσεις στις οποίες αναφέρθηκαν οι συμμετέχοντες:

-Οικονομική συγκέντρωση
Όπως είναι γνωστό τα τελευταία χρόνια ο ευρύτερος χώρος της επικοινωνίας είναι αντικείμενο οξείας οικονομικής συγκέντρωσης. Ο βαθμός της συγκέντρωσης στον τομέα της επικοινωνίας μπορεί να εξετασθεί από πολλές πλευρές. Κατά πρώτο λόγο μέσα από το πρίσμα του κύκλου εργασιών ενός συγκεκριμένου τμήματος της πολιτιστικής βιομηχανίας. Για παράδειγμα, στην περίπτωση της ιδιωτικής τηλεόρασης ο κύκλος εργασιών αφορά σχεδόν αποκλειστικά τα διαφημιστικά έσοδα. Στη περίπτωση της μουσικής ο κύκλος εργασιών εξαρτάται από τις πωλήσεις των δίσκων.

Κατά δεύτερο λόγο ο βαθμός συγκέντρωσης του επικοινωνιακού συστήματος επαληθεύεται και μέσα απο το κριτήριο της ιδιοκτησίας εξετάζοντας το ποιά και πόσα φυσικά ή νομικά πρόσωπα ελέγχουν τα μέσα επικοινωνίας. Σε κάθε περίπτωση, όλοι σχεδον οι συμμετέχοντες στο εν λόγω συνέδριο υπογράμμισαν την αύξηση του βαθμού συγκέντρωσης στη πολιτιστική βιομηχανία στη Γαλλία αλλά και στον υπόλοιπο κόσμο, όπως και τις προβληματικές επιπτώσεις της για το κοινωνικό σύνολο.

Σε ότι αφορά τα μέσα ενημέρωσης, η βασική επίπτωση είναι η προβληματική λειτουργία της δημόσιας σφαίρας και ελλειματική ενημέρωση των πολιτών πάνω στα κρίσιμα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα που τους αφορούν. Πάνω στο ζήτημα αυτό, και σε ό,τι αφορά την οικονομική συγκέντρωση στην ελληνική ιδιωτική τηλεόραση έχω γράψει ένα κεφάλαιο βιβλίου το οποίο θα εκδοθεί οσονούπω και το οποίο μπορείτε να διαβάσετε εδώ http://nikos.smyrnaios.free.fr/sygentrwsh.html

Σε ότι αφορά τον πολιτισμό, είναι γνωστό ότι η βιομηχανία του δίσκου κυριαρχειται από 4 majors (Sony/BMG, Universal, EMI, Warner) που το 2004 ήλέγχαν πάνω απο το 70% της παγκόσμιας αγοράς. Στις εθνικές αγορές αυτό το ποσοστό συμπληρώνεται από τοπικούς βαρώνους όπως ο Κυριακού στην Ελλάδα με την Heaven που έχει 14% των πωλήσεων. Το αποτέλεσμα βέβαια της κατάστασης αυτής είναι η διαιώνιση των ίδιων πάνω κάτω μουσικών ιδιωμάτων με βραχύβιες παραγωγές χαμηλού κόστους και ποιότητας (βλέπε το μαγαζάκι του Φοίβου) οι οποίες όμως αποφέρουν άμεσα κέρδη. Κατ’αυτό τον τρόπο οι μουσικοί που δεν μπαίνουν στο εμπορικό αυτό καλούπι είναι καταδικασμένοι να παραμένουν μακριά απο το ευρύ κοινό αφού ούτε διαθέτουν τα μέσα για αξιοπρεπείς παραγωγές ούτε έχουν προσβαση στις playlists των μεγαλύτερων ραδιοφωνικών σταθμών.

Επανέρχομαι σύντομα με τη συνέχεια…