***

Η βαθιά πολιτική κρίση που κυριαρχεί στην επικαιρότητα αυτές τις μέρες έπεισε και τους τελευταίους πολίτες για την πλήρη ανεπάρκεια αυτού που αποκαλούμε πολιτικό προσωπικό. Ταυτόχρονα επιβεβαιώθηκε για ακόμα μία φορά η ύπαρξη ενός δημοσιογραφικού κατεστημένου που έχει ως στόχο την χειραγώγηση της κοινής γνώμης.

Πρόκειται περί της μερίδας αυτής των δημοσιογράφων που έχουν καταλάβει τις πιο νευραλγικές θέσεις στα ΜΜΕ της χώρας, είτε αυτές είναι σε απευθείας επαφή με το ευρύ κοινό (παρουσιαστές δελτίων και ενημερωτικών εκπομπών σε κανάλια και ραδιόφωνα, columnists στις εφημερίδες), είτε σε διευθυντικά πόστα από τα οποία ελέγχουν την ιεράρχηση και την κατεύθυνση των ειδήσεων.

Σε γενικές γραμμές, το κατεστημένο αυτό είναι προϊόν της ανάδυσης της ιδιωτικής τηλεόρασης τη δεκαετία του 90 ως αδιαμφισβήτητης κυρίαρχου της μαζικής επικοινωνίας στην Ελλάδα, έστω κι αν στη συνέχεια στα στελέχη που αναδείχθηκαν σε εκείνη την πρώιμη περίοδο προστέθηκαν κι άλλα νέας κοπής.

Έτσι, μέσω μηχανισμών που έχω περιγράψει αλλού (PDF), μια σχετικά μικρή ομάδα μεγαλοδημοσιογράφων και εκδοτών βρέθηκε να ελέγχει την συντριπτική πλειοψηφία των ελληνικών ΜΜΕ επιβάλλοντας την ατζέντα της στον μέσο πολίτη.

Πίσω από τους σκυλοκαβγάδες και τα ξεκατινιάσματα στα τηλεοπτικά παράθυρα αναδείχθηκε σταδιακά μια ομοϊδεατική σύμπνοια στα βασικά : μικροκομματισμός, διαφθορά, νεοφιλελεύθερη ρητορική και κρατικοδίαιτη πρακτική, προστασία στα πολιτικά τζάκια και γλείψιμο στα αφεντικά, επίθεση σε ότι μοιάζει με κοινωνικό κίνημα και προσπάθεια αντίστασης στα παραπάνω…

Δυστυχώς για την πλειοψηφία των εργαζομένων στα ΜΜΕ, το κατεστημένο της δημοσιογραφίας ταυτίστηκε στη συνείδηση του κόσμου με το σάπιο οικοδόμημα της Ελλάδας του ΠΑΣΟΚ και της Νέας Δημοκρατίας.

Αντίθετα από ότι πιστεύουν πολλοί Έλληνες, τα ίδια φαινόμενα με τοπικές ιδιαιτερότητες παρατηρούνται και στις μεγαλύτερες προηγμένες χώρες. Παράδειγμα η απάτη της Wall Street Journal στην οποία αναφέρθηκα σε προηγούμενο ποστ.

Στη Γαλλία το δημοσιογραφικό κατεστημένο είχε γίνει αντικείμενο κριτικής ακόμα κι από τον μεγάλο κοινωνιολόγο Pierre Bourdieu (Για την τηλεόραση, Εκδόσεις Πατάκη, 1998) .

Μόλις χθες η Monde δημοσίευσε άρθρο πάνω σε αυτό ακριβώς το θέμα διερωτώμενη εάν οι πολυπράγμονες δημοσιογράφοι που βρίσκονται παντού και μιλάνε για τα πάντα δεν στρεβλώνουν τελικά τη δημόσια συζήτηση.

Τα τελευταία χρόνια η ανάδυση της διαδικτυακής δημοσιογραφίας και η αυξανόμενη χρήση κοινωνικών δικτύων από δημοσιογράφους και κοινό σχολιάστηκε θετικά. Πολλοί παρατηρητές υποστήριξαν ότι μια τέτοια εξέλιξη αποτελεί απαρχή μιας διαδικασίας αναδιάρθρωσης της δημοσιογραφίας και της ενημέρωσης.

***

Σε μια πρόσφατη έρευνα με τον συνάδελφο Bernhard Rieder από το πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ προσπαθήσαμε να εξετάσουμε το κατά πόσο η χρήση των κοινωνικών δικτύων επιτρέπει σε Γάλλους δημοσιογράφους που δεν ανήκουν στην καθεστηκυία τάξη των ΜΜΕ να γίνουν γνωστοί και να κατακτήσουν σταδιακά επιρροή σε όλο και μεγαλύτερα κομμάτια του πληθυσμού. Παρακάτω θα παρουσιάσω κάποια από τα ευρήματα.

Το πρώτο εύρημα της έρευνας είναι μεθοδολογικό. Καταφέραμε, ίσως για πρώτη φορά, να εφαρμόσουμε την θεωρία γράφων στην κοινωνιολογική ανάλυση του δημοσιογραφικού πεδίου. Σε αυτό μας βοήθησε το γεγονός ότι οι σχέσεις που αναπτύσσουν τα μέλη του Twitter μεταξύ τους καθώς και το τι λένε αποτελούν στην πλειοψηφία τους προσβάσιμα και εκμεταλλεύσιμα δεδομένα.

Αυτό που κάναμε λοιπόν ήταν να απορροφήσουμε όλες τις πληροφορίες που μπορούσαμε ενός δείγματος 1816 λογαριασμών που ανήκουν σε χρήστες δημοσιογράφους. Στη συνέχεια θεωρήσαμε την κοινότητα των δημοσιογράφων στο συγκεκριμένο κοινωνικό δίκτυο ως γράφο. Οι κόμβοι του γράφου αποτελούνται από τους χρήστες και οι συνδέσεις μεταξύ τους από mentions και retweets.

Κλικ για μεγένθυνση

Το αποτέλεσμα ήταν μια σειρά από χάρτες που απεικονίζουν της κοινότητα των Γάλλων δημοσιογράφων έτσι όπως λειτουργεί στο Twitter. Συνοπτικά τα συμπεράσματα που βγάλαμε από αυτή την πρώτη ανάλυση είναι τα εξής:

- Οι δημοσιογράφοι στο Twitter αποτελούν μια συμπαγή κοινότητα με υψηλό βαθμό αλληλοσύνδεσης

- Κάποιοι από αυτούς αποτελούν κεντρικό κομμάτι της γαλλόφωνης τουιτοσφαίρας.

– Η επιρροή τους, όπως αυτή εκφράζεται από τον αριθμό των mentions και retweets που δέχονται από το σύνολο των χρηστών, δεν είναι απευθείας συνάρτηση ούτε του αριθμού των followers που έχουν, ούτε της ποσότητας των tweets που παράγουν.

- Οι δημοσιογράφοι που εισπράττουν τις περισσότερες αναφορές είναι αυτοί που έχουν μια ισορροπημένη χρήση του μέσου, που αναπτύσσουν διάλογο με χρήστες μη δημοσιογράφους και που συνδέονται με άλλους κοινωνικούς, πολιτικούς και επαγγελματικούς χώρους πλην της δημοσιογραφίας.

Τέλος, το πιο ενδιαφέρον εύρημα της έρευνας είναι ότι η ιεραρχία των Γάλλων δημοσιογράφων στο Twitter δεν ταυτίζεται με την ιεραρχία του δημοσιογραφικού πεδίου στο σύνολο του. Με άλλα λόγια, οι δημοσιογράφοι με τη μεγαλύτερη επιρροή στο συγκεκριμένο μέσο δεν είναι αυτοί που ελέγχουν τις καίριες θέσεις στο μηντιακό κατεστημένο της χώρας.

Μεταξύ των δημοσιογράφων που έχουν κεντρικό ρόλο στη Γαλλόφωνη τουιτοσφαίρα και κατ’επέκταση μεγαλύτερη επιρροή στους χρήστες του μέσου βρίσκουμε σχετικά νέους δημοσιογράφους, με χαμηλές θέσεις στην ιεραρχία, οι οποίοι δουλεύουν σε δευτερευόντα ΜΜΕ όπως οι ενημερωτικοί ιστότοποι και γενικά δεν έχουν το προφίλ των μεγαλοδημοσιογράφων.

Στην συγκεκριμένη φάση της έρευνας δεν έχουμε ακόμα αναλύσει το κατά πόσο η συγκεκριμένη ομάδα είναι φορέας εναλλακτικής πρότασης είτε αυτή αφορά την ατζέντα των θεμάτων που προωθεί, είτε ως προς το περιεχόμενο της ίδιας της επαγγελματικής της ιδιότητας.

Διαφαίνεται όμως ήδη ο ρόλος των κοινωνικών δικτύων και των νέων μέσων γενικότερα ως όχημα ανανέωσης και αναδιάρθρωσης του δημοσιογραφικού πεδίου. Μένει να δούμε κατά πόσο μια τέτοια εξέλιξη θα επιβεβαιωθεί.

Ολόκληρη η έρευνα στα γαλλικά εδώ: Nikos Smyrnaios et Bernhard Rieder, Les journalistes français sur Twitter: une étude exploratoire, Inaglobal, novembre 2011.

Η παρουσίαση της έρευνας σε βίντεο στην ημερίδα “Sources et flux des news/nouvelles”, Université Sorbonne Nouvelle, Paris 3, 12 septembre, 2011.

Στα μέσα του μήνα, στο φόρτε της κινητοποίησης,  ένα τρίτο των βενζινάδικων ήταν άδεια και τρία εκατομμύρια πολιτών διαδήλωναν κάθε τέσσερις μέρες. Εκατοντάδες λύκεια ήταν υπό κατάληψη, η πρόσβαση σε λιμάνια, σταθμούς και αεροδρόμια έκλεινε κατά τακτά διαστήματα.

Κυλιόμενες απεργίες εμπόδιζαν την κανονική λειτουργία δημόσιων υπηρεσιών (εφορίες, δήμοι, σχολεία, πανεπιστήμια) αλλά και στρατηγικών ιδιωτικών τομέων (διυλιστήρια, μεταφορές, ενέργεια). Σοβαρά επεισόδια  μεταξύ αστυνομίας και μαθητών κατέληγαν συχνά σε σκηνές αστικής βίας που θύμιζαν μικρογραφία των Δεκεμβριανών.

Το πιο σημαντικό όμως ήταν ότι η αίσθηση της κανονικότητας  για εκατομμύρια Γάλλους πήγε περίπατο. Περπατώντας στους δρόμους μιας χαμένης επαρχιώτικης γειτονιάς κάποιος μπορούσε να συναντήσει μια ομάδα συνδικαλιστών με αυτοκόλλητα της CGT να βαδίζουν προς άγνωστο προορισμό με αποφασιστικό βήμα σαν να είχαν μια μεγάλης σημασίας αποστολή να εκτελέσουν.

Στις παρυφές του Παρισιού, στη μέση μιας αχανούς βιομηχανικής ζώνης κάποιος μπορούσε να συναντήσει ένα μείγμα αντικαπιταλιστών,  συνταξιούχων, μαθητών και εργατών να τρώνε σάντουιτς με λουκάνικα μπροστά στην μπλοκαρισμένη είσοδο μια αποθήκης καυσίμων.

Στα ραντεβού για τα μπλοκαρίσματα στις πέντε το πρωί βρίσκονταν άνθρωποι διαφορετικοί αλλά αποφασισμένοι. Στοίβες από σκουπιδοντενεκέδες και καρέκλες εμπόδιζαν την είσοδο σε δημόσιες υπηρεσίες και σχολεία.

Το κίνημα κατάφερε,  το πιο δύσκολο, να παρεισφρήσει στην καθημερινότητα της « σιωπηλής πλειοψηφίας », να αγγίξει και τους πιο αδιάφορους « ψηφοφόρους » ρωτώντας τους τη μόνη ερώτηση που αξίζει να ρωτηθεί: ποιο μέλλον θέλεις για σένα και τα παιδιά σου;

Η συνταξιοδοτική απορρύθμιση του Σαρκοζύ δεν ήταν παρά η αφορμή. Σαφώς και πρόκειται περί καθαρά ταξικής επιλογής για αύξηση των ορίων ηλικίας, από την οποία θα πληγούν κυρίως  εργάτες και μισθωτοί με χαμηλή μόρφωση που μπήκαν νωρίς στην αγορά εργασίας,  γυναίκες και νέοι με τις ασυνεχείς και επισφαλείς καριέρες.

Η πραγματικότητα όμως είναι ότι το συγκεκριμένο μέτρο δεν ήταν παρά η αφορμή για την έκφραση μιας μαζικής οργής, μιας ολικής αντίθεσης στην κατεύθυνση που παίρνει η γαλλική κοινωνία. Μια κοινωνία που οικοδομήθηκε πάνω στο –  ίσως ψευδεπίγραφο – ιδεώδες της κοινωνικής αλληλεγγύης και  του συλλογικού πεπρωμένου και η οποία βρίσκεται εδώ και χρόνια υπό τον ζυγό της πιο στυγνής ολιγαρχίας.

Πολιτικός οπορτουνισμός, αναλγησία, προπαγάνδα και χειραγώγηση είναι η πραγματικότητα της δημόσιας σφαίρας στη χώρα. Κοινωνική αδικία, ρατσισμός, ψυχολογική βία, φάσμα φτώχειας ή τουλάχιστον κοινωνικού υποβιβασμού είναι η καθημερινότητα των εργαζόμενων που υπομένουν τις « μεταρρυθμίσεις ». Προκλητικός πλούτος, κυνισμός, νεποτισμός και θέαμα ο κόσμος της Σαρκοζικής ολιγαρχίας και των συμμάχων της.

Μετά την ψήφιση του συνταξιοδοτικού και τις τελευταίες προγραμματισμένες κινητοποιήσεις το πιο πιθανό είναι το μαζικό κίνημα να σβήσει. Οι εκλογές είναι σε ενάμιση χρόνο, η κυβέρνηση θα υπενθυμίσει την δημοκρατική νομιμοποίηση της,  τα αφεντικά θα προτάξουν το « κόστος για την οικονομία και τον τουρισμό », τα κυρίαρχα ΜΜΕ θα επωμιστούν πάλι το ρόλο του μαντρόσκυλου που είχαν αναγκαστικά αποτινάξει έστω και λίγο υπό την πίεση του κινήματος.

Και τώρα τι; Μήπως ο Οκτώβρης δεν ήταν παρά ένα, λαμπερό, επεισόδιο της γαλλικής « μυθολογίας του κοινωνικού κινήματος », σουβενίρ και φολκλόρ χωρίς αντίκτυπο. Μπορεί και να ήταν.

Υπάρχει όμως ένα πεπραγμένο. Τα συνδικάτα ξέρουν ότι δεν μπορούν πια να υπολογίζουν σε κοινωνικούς συμβιβασμούς για να νομιμοποιηθούν. Οι πλατιές μάζες των εργαζομένων που ψήφισαν τον Σαρκοζύ πριν από τρία χρόνια ξέρουν ότι το όραμα του πλουτισμού μέσα από τη δουλειά που τους έταξε ήταν ψεύτικο. Οι καλοπροαίρετοι της ιντελιντζένσιας ξέρουν πια ότι χρειάζεται ρηξικέλευθος λόγος και σκέψη κριτική για να μη χαθεί το τελευταίο ίχνος της κοινωνικής νομιμοποίησης του ρόλου τους. Οι ρεφορμιστές κατάλαβαν ότι κι αν κερδίσουν την εξουσία όλα αυτά θα τα βρουν μπροστά τους.

Μπορεί λοιπόν ο γαλλικός Οκτώβρης να γίνει απαρχή για αντίσταση. Όχι της τσαμπουκαλεμένης πλην όμως ρηχής και σπασμωδικής εκδοχής της, αλλά της άλλης. Της θεωρητικά στιβαρής και πρακτικά αποφασισμένης και οργανωμένης αντίστασης σε καθημερινή βάση.

Και ίσως στο τέλος να έρθει και η « εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης » που τόσο επιτακτικά απαιτούν από την Αριστερά οι τηλεοπτικοί αστέρες .  Από τα κάτω των κοινωνικών διεργασιών κι όχι από τα πάνω των σοφιστικέ γραφείων του Γαλλικού Σοσιαλιστικού Κόμματος.

Ο Eric Besson χαρακτηρίζεται συχνά ως ο Ιούδας της γαλλικής πολιτικής σκηνής. Μέχρι το 2007 ήταν βουλευτής και υπεύθυνος για την οικονομία στο Σοσιαλιστικό κόμμα. Εργαζόταν μάλιστα για την προεκλογική εκστρατεία της υποψήφιας των σοσιαλιστών Segolène Royal. Μετά τη νίκη του Σαρκοζύ στις προεδρικές εκλογές ο Besson αυτομόλησε στη δεξιά. Από τον Ιανουάριο του 2009 είναι υπουργός Εθνικής Ταυτότητας και Μετανάστευσης στην κυβέρνηση Fillon.

Το υπουργείο αυτό δεν υπήρχε πριν την νίκη του Σαρκοζύ το 2007. Δημιουργήθηκε από τον τελευταίο ως προεκλογική δέσμευση προς τους ακροδεξιούς ψηφοφόρους που άφησαν τον Le Pen για τον Σαρκοζύ. Από μόνη της η σύνδεση στην ονομασία του υπουργείου της έννοιας της εθνικής ταυτότητας με τη μετανάστευση αποτελεί αναφορά στις χειρότερες ώρες της γαλλικής ιστορίας και την δωσίλογη κυβέρνηση του Vichy.

Λίγους μήνες πριν παραιτηθεί από το Σοσιαλιστικό κόμμα, ο Besson εξέδωσε ένα βιβλίο με τίτλο « L’inquiétante “rupture tranquille” de Monsieur Sarkozy » στο οποίο αποδομούσε την ιδεολογία του Σαρκοζύ η οποία έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την γαλλική δημοκρατική (républicaine) παράδοση, κληρονόμο της Διαφώτισης και της Γαλλικής επανάστασης. Στο βιβλίο ο Besson αναφέρθηκε στον Σαρκοζύ ως « αμερικάνο νέοσυντηρητικό με γαλλικό διαβατήριο».

Η κριτική του Besson αφορούσε σε μεγάλο βαθμό την πολιτική που εφάρμοσε ο Σαρκοζύ στο μεταναστευτικό ως υπουργός δημόσιας τάξης. Δύο χρόνια μετά, ο ίδιος ο Besson εφαρμόζει αυτή την πολιτική με ιδιαίτερο ζήλο. Σε τι συνιστάται όμως και πως μεταφράζεται το ιδεολογικό κράμα Σαρκοζύ/Besson ;

Καταρχάς, σαν υπουργός ο Besson εφήρμοσε με σκληρό τρόπο τον νόμο Σαρκοζύ περί βοήθειας σε μετανάστες χωρίς χαρτιά. Εκατοντάδες άτομα στη Γαλλία έχουν βρεθεί στα κρατητήρια της αστυνομίας και στα δικαστήρια γιατί φάνηκαν αλληλέγγυοι σε ξένους χωρίς άδεια παραμονής: κάποιοι τους φιλοξένησαν, άλλοι τους έδωσαν φαγητό ή τους παραχώρησαν μια πρίζα για να φορτώσουν το κινητό τους. Κάθε πολίτης της χώρας είναι πλέον υποχρεωμένος από τον νόμο να καταδίδει στην αστυνομία κάθε περίπτωση παράνομου μετανάστη που πέφτει στην αντίληψη του.

Ο ίδιος υπουργός συνέχισε την πολιτική εκβιομηχανοποίησης των κέντρων κράτησης μεταναστών που εγκαινίασε ο Σαρκοζύ. Πλέον χιλιάδες ξένοι είναι έγκλειστοι σε αυτά για μήνες περιμένοντας το τσάρτερ που θα τους στείλει πίσω στην χώρα τους. Τα περιστατικά κακοποίησης και θανάτου κατά τη διάρκεια της μεταφοράς των κρατουμένων μετρούνται σε εκατοντάδες. Ο Besson δεν διστάζει πλέον να επαναπατρίσει ακόμη και Αφγανούς λέγοντας ότι πλέον η χώρα είναι ασφαλής.

Στην εποχή του Σαρκοζύ και του Besson κάθε μετανάστης, με χαρτιά ή χωρίς, είναι α πριορί ύποπτος. Παντρεύεται με γάλλο υπήκοο; Πρέπει να αποδείξει ότι ο γάμος είναι πραγματικός και όχι φτιαχτός. Θέλει να φέρει την οικογένεια του στη Γαλλία; Πρέπει να περάσει από μια δαιδαλώδη διαδικασία και να αποδείξει ότι κερδίζει αρκετά χρήματα για να τη συντηρήσει.

Αυτή η πολιτική έχει εμπνεύσει μέχρι και κινηματογραφικά έργα όπως το Eden à l’Ouest του Κώστα Γαβρά και το Welcome. Χιλιάδες πολίτες και πολλοί σημαντικοί διανοούμενοι έχουν βάλει την υπογραφή τους στο ψήφισμα για το κλείσιμο του υπουργείου Εθνικής Ταυτότητας και Μετανάστευσης.

Αντί για αυτό Σαρκοζύ και Besson εμπνεύστηκαν τον μεγάλο διάλογο για την Εθνική ταυτότητα. Στο μέσο μιας τεράστιας οικονομικής, κοινωνικής και οικολογικής κρίσης, οι Γάλλοι καλούνται να συζητήσουν για το τι σημαίνει να είσαι Γάλλος σήμερα. Προφανώς πρόκειται για αντιπερισπασμό εν όψει και των τοπικών εκλογών του Απριλίου.

Η πρωτοβουλία αυτή αποτέλεσε αφορμή για καταιγισμό ρατσιστικών και ισλαμοφοβικών στερεοτύπων που κατέκλυσαν τον ιστότοπο του υπουργείου αλλά και τα ΜΜΕ. Τελικά μάλλον δεν χαίρομαι για τη σύμπλευση του Χρυσοχοΐδη με τον Besson …

Η στρατηγική του Σαρκοζύ σε ότι αφορά τα θέματα διαδικτύου συνδυάζει κατασταλτικά μέτρα ενάντια σε εναλλακτικές πρακτικές όπως το peer-to-peer με οικονομική υποστήριξη της παραδοσιακής επικοινωνιακής και πολιτισμικής βιομηχανίας.

Με πρόσχημα την ενίσχυση της δημιουργίας, η γαλλική κυβέρνηση προσπαθεί να ελέγξει τη μαζική επικοινωνία μέσω οικονομικών ανταλλαγμάτων. Η περίπτωση του τύπου και των διαδικτυακών ιστότοπων ενημέρωσης που ανέφερα εδώ είναι χαρακτηριστική.

Τα συμπεράσματα της επιτροπής Zelnik έρχονται ως συμπλήρωμα του « νόμου κατά της πειρατείας » (Hadopi, three strikes). Ο στόχος είναι  από τη μία να καταπολεμηθεί η ανταλλαγή περιεχομένου σε βάση ισοτιμίας (peer-to-peer) και από την άλλη να ενισχυθεί η νόμιμη επιγραμμική πώληση μουσικής.

Μερικά από τα μέτρα που προτείνει η έκθεση είναι τα εξής:

- Δημιουργία μιας κάρτας αγοράς μουσικής στο διαδίκτυο για τους νέους της οποίας το μισό κόστος θα πληρωθεί από το κράτος.

- Διαφημιστική καμπάνια υπέρ της αγοράς μουσικής κόστους πέντε εκατομμυρίων ευρώ

- Αύξηση των φοροαπαλλαγών για τις δισκογραφικές εταιρείες

- Δημιουργία μιας κοινής άδειας χρήσης από διαδικτυακές υπηρεσίες για τους καταλόγους όλων των εταιρειών

- Αναδιαπραγμάτευση των σχέσεων μεταξύ δημιουργών και εταιρειών προς όφελος των πρώτων

- Φορολόγηση των πάροχων αλλά και των μεγάλων παικτών του διαδικτύου για τη χρηματοδότηση ενός ταμείου υπέρ της πνευματικής δημιουργίας.

Οι τρεις πρώτες προτάσεις είναι καθαρό δώρο στο λόμπι των δισκογραφικών. Οι δύο επόμενες είναι ενδιαφέρουσες και προς τη σωστή κατεύθυνση. Όμως είναι η τελευταία πρόταση και κυρίως η ιδέα φορολόγησης της Google, την οποία υποστήριξε και δημόσια ο ίδιος ο Σαρκοζύ, που προκάλεσε ειρωνικά σχόλια από τον αγγλικό και αμερικανικό τύπο.

Δείτε την New York Post και το Wired όπου  επιστρατεύτηκαν στερεότυπα της Γαλλίας ως χώρα που φορολογεί τα πάντα καθώς και καρικατούρες του Σαρκοζύ. Ο τελευταίος μάλιστα χαρακτηρίστηκε ως λαϊκιστής και δημαγωγός από το Wired.

Όμως στα παραπάνω δεν δόθηκαν ξεκάθαρες απαντήσεις στο γιατί μια τέτοια φορολόγηση είναι αστεία ή αδύνατη. Περισσότερο ουσιαστική κριτική στην πρόταση αυτή έγινε από καλούς γνώστες των νέων μέσων και της γαλλικής πραγματικότητας όπως ο Frédéric Filloux.

Άσχετα αν η συγκεκριμένη ιδέα εντάσσεται σε μια πολιτική στρατηγική, στην συγκεκριμένη περίπτωση αυτή του Σαρκοζύ, το πραγματικό ερώτημα είναι εάν και κατά πόσο μπορεί και πρέπει η Google να χρηματοδοτήσει την πνευματική δημιουργία.

Στη σημερινή διάρθρωση του διαδικτύου, η συγκεκριμένη εταιρεία εκμεταλλεύεται προς όφελος της την θετική εξωτερικότητα που συνιστά το ελεύθερα διαθέσιμο περιεχόμενο, είτε αυτό είναι ιδιοκτησία της πολιτισμικής βιομηχανίας, είτε δημιούργημα ερασιτεχνών.

Τα περιεχόμενα όπως τα κείμενα, οι εικόνες, τα βίντεο και οι ήχοι προς τους οποίους κατευθύνει το κοινό η μηχανή αναζήτησης της Google αποτελούν και το κυριότερο κίνητρο χρήσης της τελευταίας. Όμως παρόλα αυτά η Google αρνείται συστηματικά να χρηματοδοτήσει την πνευματική δημιουργία ενώ η ίδια διανέμει κέρδη στους μετόχους της τάξης των πέντε δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Όχι μόνο αυτό αλλά η Google, όπως όλες οι πολυεθνικές όχι μόνο του διαδικτύου, φοροδιαφεύγει συστηματικά στις χώρες που δραστηριοποιείται και δη στην Ευρώπη. Για παράδειγμα στη Γαλλία δηλώνει τζίρο 40 εκατομμυρίων δολαρίων ενώ στην πραγματικότητα αυτός ξεπερνάει τα 800. Στην Μεγάλη Βρετανία η φοροδιαφυγή σύμφωνα με την Guardian φτάνει τα  450 εκατομμύρια λίρες !

Είναι σίγουρο ότι η προσπάθεια φορολόγησης της Google και άλλων πολυεθνικών του διαδικτύου υπέρ της πνευματικής δημιουργίας είναι δύσκολη από τεχνική, πολιτική και νομική άποψη. Ωστόσο θεωρώ ότι μεσοπρόθεσμα είναι ένας από τους τρόπους εξισορρόπησης του διαδικτυακού οικοσυστήματος προς όφελος των δημιουργών και του πλουραλισμού.

Αλλού για το θέμα:

Guardian

Editorsweblog

Los Angeles Times

Ως εκ τούτου τιμωρία που επισείει διακοπή της πρόσβασης δεν μπορεί να επιβληθεί παρά μόνο μετά από δικαστική απόφαση.

Το Συνταγματικό Συμβούλιο, κάτι αντίστοιχο με το Συμβούλιο της Επικρατείας κλήθηκε να αποφασίσει εάν ο νέος νόμος Σαρκοζύ για το διαδίκτυο (Hadopi ή Création et Internet) είναι συμβατός με το Σύνταγμα της χώρας. Ο συγκεκριμένος νόμος, μετά από πολλές περιπέτειες είχε τελικά εγκριθεί από τα δύο σώματα, Εθνοσυνέλευση και Γερουσία, πριν από ένα μήνα.

Προέβλεπε την σύσταση μιας υποτιθέμενης “ανεξάρτητης” Αρχής, της Hadopi η οποία στην ουσία είναι στην υπηρεσία των majors, η οποία θα εφάρμοζε την μέθοδο της βαθμιαίας τιμωρίας (three strikes) σε περίπτωση που η σύνδεση κάποιου χρήστη είχε χρησιμοποιηθεί για παράβαση του copyright. Ο συγκεκριμένος νόμος είχε επιβληθεί από το επικοινωνιακό λόμπυ κι από την κυβέρνηση Σαρκοζύ παρόλες τις δικαιολογημένες διαμαρτυρίες.

Με την απόφασή του το Συνταγματικό Συμβούλιο ουσιαστικά αχρηστεύει το κομμάτι της καταστολής που προέβλεπε ο νόμος. Η Hadopi δεν θα μπορεί παρά μόνο να στέλνει προειδοποιητικά μηνύματα αλλά όχι να κόβει τη σύνδεση. Για να συμβεί αυτό θα πρέπει η αστυνομία να αποδείξει το αδίκημα και να επιβληθεί ποινή από δικαστική Αρχή.

Οι οργανώσεις και τα πολιτικά κόμματα που από την αρχή ήταν αντίθετοι στον νόμο πλέον πανηγυρίζουν. Στις 15 Ιουνίου μάλιστα οργανώνεται μεγάλη συναυλία στο Παρίσι με τίτλο “Hadopi m’a Tuer”(η Hadopi με σκότωσε). Από συναυλία διαμαρτυρίας όπως προβλεπόταν τελικά μάλλον θα εξελιχθεί σε γιορτή.

Το πνεύμα της απόφασης του Συνταγματικού Συμβουλίου συμβαδίζει απόλυτα με το περιεχόμενο της τροπολογίας 138 του Τηλεπικοινωνιακού Πακέτου που υιοθετήθηκε με μεγάλη πλειοψηφία από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, που βιάζεται να περάσει το Τηλεπικοινωνιακό Πακέτο για άλλους λόγους, έσπευσε να ειδοποιήσει την γαλλική κυβέρνηση ότι πλέον πρέπει να άρει τις αντιρρήσεις της για την τροπολογία 138.

Ο Σαρκοζύ όμως δεν το βλέπει έτσι. Τα δημοσιεύματα τον φέρουν να πιέζει τους αρχηγούς κρατών ούτως ώστε να μπλοκάρουν το Τηλεπικοινωνιακό Πακέτο. Το επιχείρημα του είναι ότι δεν πρέπει να ανοίξει η όρεξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για ανάμιξη στα εσωτερικά θέματα των κρατών μελών. Έτσι το θέμα αποκτά και πολιτικές διαστάσεις σε ότι αφορά την συσχέτιση δυνάμεων στο εσωτερικό της ΕΕ.

H καταστολή του peer-to-peer όμως δεν φαίνεται να χαλαρώνει στη Γαλλία. Μόλις πριν από λίγες μέρες ο μεγαλύτερος γαλλόφωνος τράκερ, Snowtigers.net, έκλεισε και οι διαχειριστές του συνελλήφθησαν από την αστυνομία σε Παρίσι και Τουλούζ.

Τον Σεπτέμβρη προβλέπεται νέος νόμος που αφορά το διαδίκτυο με το όνομα Loppsi ο οποίος, με πρόσχημα την καταπολέμηση της παιδικής πορνογραφίας, ουσιαστικά θα νομιμοποιεί το φιλτράρισμα ιστότοπων από του πάροχους και θα επιτρέπει την εγκατάσταση trojans και spywares από την αστυνομία.

Προφανώς λοιπόν και απόφαση του Συνταγματικού Συμβουλίου δεν είναι το τελευταίο επεισόδιο. Αποδεικνύει όμως ότι σε κάποιες, σπάνιες περιπτώσεις, οι θεσμοί λειτουργούν και αποτελεί ένα γερό επιχείρημα, ακόμη και για άλλες χώρες, ενάντια σε παρόμοιες προσπάθειες καταστολής και ελέγχου του διαδικτύου.

Σχετικά στα αγγλικά στο ArsTechnica. ]]> http://smyrnaios.net/archives/423/feed 0 http://smyrnaios.net/archives/417 http://smyrnaios.net/archives/417#comments Sun, 12 Apr 2009 11:37:46 +0000 Νiκος http://smyrnaios.net/?p=417

…τῷ ἐφιστάντι ἐπὶ τῇ τῶν πολιτῶν παιδείᾳ χαίρειν. Τήνδε σοι ἐπιστέλλομεν τὴν ἐπιστολὴν ἵνα τελευτῶν ἐθέλῃς ἀκοῦσαι ὧν λέγομεν. Τρίτον γὰρ ἤδη μῆνα τοῦτον ἐσπουδάκαμεν ὅπως σε πείθωμεν ὡς κακῶς ἔχει τὰ περὶ τῆς πενταετοῦς διδασκαλίας προβεβουλευμένα σοι.

Ἀγανακτοῦμεν δ’ ὅτι ἡμεῖς μὲν λέγομεν, σὺ δ’οὐκ ἀκούεις. Περὶ δὴ τοσούτου ποιεῖ τοὺς πολλοὺς τῶν διδασκάλων καὶ τῶν μαθητῶν προτρέποντάς σε πρὸς σωφροσύνην; Καὶ γὰρ ἅπαντες ὁμολογοῦσιν ὅτι καινός τις νόμος χρήσιμός ἐστι καὶ ἀναγκαῖος, σὺ δ’ ἀδίκως τὸν καιρὸν τοῦτον ἔλαβες ἵνα τοὺς πιστεύοντάς σοι προδῷς καὶ τὰς τῶν νέων ἐλπίδας διαφθείρῃς.

Καὶ μὴν εἰς τοσοῦτον ὕβρεως ἥκεις ὑπὸ φιλοτιμίας ὥστε δοκεῖν τοῦ ὀρθοῦ λόγου καταφρονεῖν καὶ τῆς δικαιοσύνης. Τὸ δὲ τοιοῦτον θράσος αἰσχρόν ἐστι καὶ οὐδὲν ἀλλὸ ἢ ὀργὰς ἡμῖν ἐμποιεῖ. Διὸ ἀπαιτοῦμέν σε τὰ βεβουλευμένα ἀφέντα καὶ πᾶσιν οἳ πολὺν ἤδη χρόνον καλοῦσί σε εἰς λόγους ἐλθόντα μετὰ τούτων καινὸν νόμον ἐκθεῖναι, δι’ οὗ πᾶσι τοῖς πολίταις τὰ μέλλοντα ἀσφαλέστερα ἔσται καὶ δικαιότερα.Ἔρρωσο.

Τα γαλλικά πανεπιστήμια βρίσκονται σε πρωτοφανή αναβρασμό από τις 2 Φεβρουαρίου. Στους λόγους και τις μορφές έκφρασης του κινήματος έχω αναφερθεί παλαιότερα. Το παραπάνω κείμενο είναι επιστολή διαμαρτυρίας προς τον υπουργό παιδείας της Γαλλία στα αρχαία ελληνικά. Γράφτηκε από καθηγητές και φοιτητές αρχαίων ελληνικών της σχολής με τη μεγαλύτερη αίγλη στη Γαλλία, της Σορβόνης.

Οι ελληνιστές γνωρίζουν καλά ότι είναι οι πρώτοι που θα πληρώσουν το τίμημα του “εκσυγχρονισμού” του γαλλικού πανεπιστημίου. Σύμφωνα με τα κριτήρια της νεοφιλελεύθερης απορρύθμισης της παιδείας που θέλει να επιβάλλει η κυβέρνηση του Σαρκοζύ, τα αρχαία ελληνικά είναι άχρηστα. Δεν παράγουν εξειδικευμένους εργαζόμενους, δεν βοηθούν την επιχειρηματικότητα, δεν προωθούν την οικονομική ανάπτυξη. Για αυτό και σύμφωνα με τους ζήλωτες της απορρύθμισης δεν έχουν λόγο ύπαρξης σε ένα μοντέρνο πανεπιστήμιο…

Το κίνημα του 2009 ενάντια στους νόμους Pecrèsse και Darcos είναι η μεγαλύτερη κινητοποίηση πανεπιστημιακών στην ιστορία της χώρας, μεγαλύτερη κι από αυτή του Μάη του 68 σύμφωνα με τους παρατηρητές. Απεργίες, πορείες, διαμαρτυρίες, καταλήψεις, δράσεις διαφόρων μορφών αποτελούν την καθημερινότητα χιλιάδων καθηγητών και φοιτητών σε δεκάδες ιδρύματα σε όλη τη χώρα.

Κι όμως μετά από δέκα εβδομάδες πρωτοφανούς κινητοποίησης καμιά ουσιαστική απάντηση δεν έχει δοθεί από την κυβέρνηση Σαρκοζύ. Όχι μόνο αυτό, αλλά οι κινήσεις αντιπερισπασμού, παραπληροφόρησης αλλά και η βίαιη καταστολή του κινήματος εντείνονται όπως φαίνεται και παρακάτω. Μια λίστα με βιαιοπραγίες της αστυνομίας ενάντια φοιτητών και πανεπιστημιακών υπάρχει εδώ (στα γαλλικά).

Την ίδια στιγμή η αντιμετώπιση του κινήματος από τα κυρίαρχα ΜΜΕ είναι από αδιάφορη έως ανοιχτά εχθρική. Οι φορείς του Ιού της Ελευθεροτυπίας εξέφρασαν στο χτεσινό φύλο της εφημερίδας την έκπληξη τους για την εμπειρία που είχαν σε πρόσφατο ταξίδι τους στη Γαλλία.

Ενώ ήταν μάρτυρες μιας μαζικής πορείας πανεπιστημιακών και φοιτητών και οι πληροφορίες που συγκέντρωσαν τους έδωσαν να καταλάβουν την έκταση του κινήματος, διαπίστωσαν ότι οι τα κυρίαρχα ΜΜΕ αδιαφορούν για αυτό.

Μια ειδική περίπτωση είναι αυτή της υποτιθέμενης “έγκυρης και προοδευτικής” εφημερίδας Le Monde. Η εξέλιξη αυτής της εφημερίδας, στην οποία έχω αναφερθεί παλαιότερα, την έχει καταστήσει πλέον ως τον πιο φανατικό πολέμιο του κοινωνικού κινήματος.

Η κάλυψη της κινητοποίησης στα πανεπιστήμια είναι τόσο προκατειλημμένη και μονόπλευρη που προκάλεσε την μήνη των πανεπιστημιακών οι οποίο αποτελούν παραδοσιακούς αναγνώστες της εφημερίδας. Έτσι ξεκίνησε μια πρωτοφανής καμπάνια μποϋκοτάζ της Le Monde από φοιτητές και καθηγητές η οποία και σημειώνει μεγάλη επιτυχία: Charte de bonne conduite vis à vis du journal Le Monde

Η μετάφραση του αρχαιοελληνικού κειμένου στα γαλλικά είναι εδώ. Για τα νεοελληνικά περιμένω την βοήθεια σας…