Κοινό στοιχείο των παραγωγών αυτών είναι η ρεαλιστική απεικόνιση της βίας, η πρόκληση αλλά και ο κοινωνικοπολιτικός προβληματισμός, έστω κι αν το τελευταίο στοιχείο καλύπτεται πολλές φορές από το σκάνδαλο που προκαλούν τα κλιπ.

Προσωπικά βρίσκω ότι οι εικόνες του Γαυρά τζούνιορ είναι μοντέρνες, με την έννοια που ήταν και αυτές του πατέρα του πριν από τριάντα χρόνια: αντικατοπτρίζοντας τις εντάσεις, τις φοβίες και την αισθητική που διατρέχουν τις σύγχρονες κοινωνίες.

Το τελευταίο κλίπ του Ρομάν Γαβρά για το γκρουπ M.I.A. δημιούργησε πάλι σκάνδαλο αφού κατόρθωσε να λογοκριθεί, μεταξύ άλλων, κι από το YouTube.

Σαφώς εμπνευσμένο από το Punishment Park του Peter Watkins, το Born Free χρησιμοποιεί ακόμη μια φορά το βίντεο κλιπ ως μέσο για να μιλήσει για άλλα πράγματα.

Η καλή είδηση είναι ότι ο Γαβράς τελείωσε τα γυρίσματα της πρώτης του ταινίας μεγάλου μήκους που θα βγει στις γαλλικές αίθουσες το Σεπτέμβρη. Εκεί θα δούμε αν μπόρεσε να μετουσιώσει το στύλ του σε “πραγματικό” σινεμά…

Περιμένοντας, ορίστε κάποιες εικόνες του Notre Jour Viendra (Η μέρα μας θα’ρθει).

Το 2006, ο

Δύο χρόνια μετά τα γυρίσματα ο Τσακίρης ξαναγυρίζει στα αποκαΐδια του χωριού φτιάχνοντας μια τραγική ιστορία με πραγματικούς ήρωες.

Το παρακάτω βίντεο είναι κομμάτι της ταινίας με τίτλο “Terre brulée” όπως προβλήθηκε από το γαλλογερμανικό κανάλι Arte στις 15 Δεκεμβρίου 2009.

Αντιγράφω από το δελτίο τύπου:
“Στις 24 Αυγούστου 2007, οι κάτοικοι της Ζαχάρως έζησαν τις πιο δύσκολες στιγμές της ζωής τους. Η μεγαλύτερη πυρκαγιά στην ιστορία της Ελλάδας πέρασε από τα χωριά τους, αφήνοντας πίσω της κατεστραμμένες περιουσίες και 65 νεκρούς.
Το ντοκιμαντέρ ακολουθεί μια ιστορία γεμάτη διαμάχες γύρω από τον δημόσιο πλούτο και φιλοδοξίες για προσωπικό πλουτισμό, όπου μόνο ένας άνθρωπος ξεχωρίζει. Στη Σμέρνα, ο Παναγιώτης Κυριακόπουλος θεωρείται ο ήρωας του χωριού. Είναι ο μόνος που έμεινε και πάλεψε την πυρκαγιά, σώζοντας πολλά σπίτια. Μέσα από τα μάτια του, η ταινία θέτει το ερώτημα της ευθύνης που φέρει ο καθένας για την καταστροφή. Ευθύνονται οι αρχές ή έχουμε όλοι ευθύνη για τα προβλήματα της επόμενης μέρας και τη δυσλειτουργία της δημοκρατίας στην Ελλάδα; «Ζούμε σε έναν καμένο τόπο», λέει ο Παναγιώτης «αλλά θα μείνω εδώ. Θα επιβιώσω, έστω και μόνος μέσα στις στάχτες.»
Ο σκηνοθέτης του ντοκιμαντέρ, Κίμων Τσακίρης, γνωρίζει καλά την Ζαχάρω και τους ανθρώπους της. Τρία χρόνια μετά το πετυχημένο «Sugartown: οι Γαμπροί», επιστρέφει με μια επίκαιρη και σκληρή ταινία για την Ελλάδα του σήμερα.
Η διεθνής πρεμιέρα του «Sugartown: η Επόμενη Μέρα» έγινε στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ IDFA του Άμστερνταμ στις 22 Νοεμβρίου 2009 (διαγωνι Σενάριο/Σκηνοθεσία: Κίμων Τσακίρης / Παραγωγοί: Ρέα Αποστολίδου και Γιούρι Αβέρωφ / Συμπαραγωγός: Κίμων Τσακίρης / Φωτογραφία: Αργύρης Τσεπελίκας και Γιάννης Κάσσης / Μοντάζ: Τατιάνα Πανηγύρη / Ήχος: Άρης Καφεντζής / Post-production Χρήστος Μαγγανάς

Μια παραγωγή της ΑΝΕΜΟΝ PRODUCTIONS σε συμπαραγωγή με το ARTE, την ΕΡΤ, την Bi-Οptic Productions, τα κανάλια AL JAZEERA, TSR, YLE, TV3 και ΡΙΚ και με την υποστήριξη του προγράμματος MEDIA της Ε.Ε.”

Ο δημοσιογράφος εξηγεί πως χρησιμοποιήθηκε το tag #griots για να συγκεντρωθούν οι σχετικές πληροφορίες, πως διαδόθηκε το βίντεο με τη δολοφονία του Αλέξη ενάντια στην προπαγάνδα της αστυνομίας, πως οι διαδηλωτές χρησιμοποίησαν το YouTube για να δείξουν τις βιαιότητες των ΜΑΤ και τους κουκουλοφόρους-ασφαλίτες. Υπάρχει ακόμα αναφορά στην φωτογραφία από τον Ελεύθερο Τύπο και την απόλυση του φωτογράφου.

Δείτε το…

Οι παραγωγές της Kourtrajmé κινούνται ανάμεσα στην κοινωνική κριτική και τη σάτιρα. Τα ίδια τα μέλη της κινούνται στις παρυφές των γαλλικών γκέτο συμμετέχοντας ταυτόχρονα στα πιο trendy κυκλώματα της παριζιάνικης καλλιτεχνικής σκηνής.

Κινηματογραφικό πεδίο δράσης της ομάδας είναι οι λαϊκές γειτονιές του Βόρειου Παρισιού, που χαρακτηρίζονται από τους νεοδεξιούς ως « ζώνη εκτός νόμου ». Πριν από λίγους μήνες το βίντεο κλιπ που έφτιαξε ο Gavras για το συγκρότημα Justice προκάλεσε σκάνδαλο. Είχε ως ήρωες μια ομάδα εφήβων που επιδίδονταν σε βανδαλισμούς και πράξεις ωμής βίας σε μια βόλτα στο κέντρο της πόλης.

Το τελευταίο βίντεο του Ladj Ly, μέλους της κολεκτίβας, έχει ως θέμα του το εμπόριο της κάνναβης. Για είκοσι λεπτά παρακολουθούμε της περιπέτειες ενός συμπαθητικού ντίλερ. Την καθημερινή ανία περιμένοντας τον πελάτη. Το κυνηγητό με την αστυνομία. Τους τσαμπουκάδες. Τις βόλτες στο Παρίσι…

Το βίντεο μιμείται στην εντέλεια το στυλ των « αποκαλυπτικών » ρεπορτάζ του πρώτου καναλιού της χώρας TF1 (κάμερα στον ώμο, τρέξιμο, κακή ποιότητα ήχου, κρυφή κάμερα κτλ.). Για να εντείνει τον ρεαλισμό του δήθεν ρεπορτάζ ο σκηνοθέτης επιστράτεψε μέχρι και τον Charles Villeneuve, μέχρι πρότινος μεγαλοδημοσιογράφο του καναλιού και γνωστό για τα τρομολαγνική εκπομπή του Droit de savoir.

Ακόμη μια φορά η Kourtrajmé δημιούργησε σκάνδαλο. Πολλοί θεωρούν ότι το βίντεο, που είδαν εκατοντάδες χιλιάδες χρήστες του YouTube και του DailyMotion, αποτελεί κριτική της γαλλικής τηλεόρασης και των ξενοφοβικών τάσεων που διέπουν κάποιες εκπομπές της. Για άλλους, η ομάδα εκμεταλλεύεται το θέμα των γκέτο για εμπορικούς σκοπούς, ιδιαίτερα όταν κάποιοι από τα μέλη της όπως ο Gavras είναι παιδιά της «χρυσής » παριζιάνικης νεολαίας.

Στην προκειμένη περίπτωση όμως ο Ladj Ly είναι γνήσιο τέκνο του Montfermeil, μιας σκληρής γειτονιάς των Βόρειων Προαστίων. Μάλιστα πρόσφατα, τη στιγμή μιας εφόδου της αστυνομίας σε πολυκατοικία για έλεγχο ο Ladj Ly μαγνητοσκόπησε βιαιοπραγίες των ΜΑΤ εναντίον ενός νεαρού. Χάρη στο βίντεο αυτό, που προβλήθηκε από τα ΜΜΕ, η γαλλική αστυνομία υποχρεώθηκε να διερευνήσει το συμβάν, που κατά τα άλλα αποτελεί ρουτίνα στις γειτονιές αυτές…

Το θέμα του είναι το τραπεζικό σύστημα και η δημιουργία του χρήματος μέσα από την ιστορία. Με απλά παραδείγματα ο Paul Grignon εξηγεί παραστατικά πως η χρηματιστική και τραπεζική βιομηχανία, μέσω του μηχανισμού της δανειοδότησης, έχει καταφέρει να ελέγχει και να εκμεταλλεύεται την παγκόσμια οικονομία.

Παρόλες τις αμφιλεγόμενες πλευρές του, για τις οποίες δεν έχει λείψει η κριτική, το εν λόγω φίλμ είναι πολύ χρήσιμο για όσους αναρωτιούνται ποια είναι η προέλευση και η λειτουργία του χρήματος στη σύγχρονη οικονομία, ιδίως τώρα στον καιρό της κρίσης. Δείτε την τελευταία έκδοση του φιλμ, διαρκεί 47 λεπτά και είναι στα αγγλικά…

Τα χαρακτηριστικά αυτά φαίνονται επίσης σε δύο ποιοτικές έρευνες που έκαναν φοιτητές και φοιτήτριες του Τμήματος ΜΜΕ και Επικοινωνίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Οι έρευνες αυτές διεξήχθησαν πρόσφατα στο λεκανοπέδιο Αττικής και το δείγμα τους περιλαμβάνει νέους μεταξύ 18 και 24 ετών.

Στο σύνολο της η έρευνα υπογραμμίζει την παντελή έλλειψη αξιοπιστίας της ιδιωτικής τηλεόρασης ως προς αυτές τις ηλικιακές κατηγορίες. Έτσι 6 στους 10 ερωτηθέντες πιστεύουν ότι το δελτίο που οι ίδιοι παρακολουθούν δεν είναι αντικειμενικό. Η πλειοψηφία θεωρεί ότι τα δελτία είναι περισσότερο μέσο χειραγώγησης της κοινής γνώμης παρά ενημέρωσης.

Οι νέοι μοιάζουν να απωθούνται από τις «συνταγές » που εφαρμόζουν οι διευθυντές ειδήσεων με στόχο τα ποσοστά τηλεθέασης (δραματοποίηση των γεγονότων, μονοθεματικά δελτία, συνεχής αναπαραγωγή των ίδιων θεμάτων, ασυνάρτητος σχολιασμός, τηλεπαράθυρα).

Αυτό βέβαια είναι λογικό από τη στιγμή που τα δελτία δεν φτιάχνονται για αυτούς αλλά για τις « νοικοκυρές κάτω των πενήντα με παιδιά » και τους « μικρομεσαίους » οι οποίοι αποτελούν και τον διακαή πόθο διαφημιστών και διαφημιζόμενων.

Τέλος, οι νέοι ερωτηθέντες εμφανίζουν υψηλή επικοινωνιακή συνείδηση αφού διαμαρτύρονται για την όντως ανύπαρκτη ενημέρωση από τα δελτία ειδήσεων πάνω σε θέματα περιβαλλοντικά (33%), πολιτιστικά (23%), διεθνή (17%) και κοινωνικά.

Το συμπέρασμα που μπορούμε βγάλουμε είναι ότι η ιδιωτική τηλεόραση με την εμμονή της στις παλιές μεθόδους « δημοσιογραφίας » παγιδεύεται σταδιακά σε ένα κοινό μεγάλων ηλικιών και χαμηλού μορφωτικού επιπέδου, αφήνοντας στην απέξω την νέα γενιά και σπρώχνοντας την με ακόμη μεγαλύτερη δύναμη σε νέα εναλλακτικά μέσα επικοινωνίας όπως το διαδίκτυο.

Πράττοντας έτσι οι υπεύθυνοι των καναλιών σκάβουν οι ίδιοι τον λάκκο τους. Μπορεί προς το παρόν η διαφημιστική πίττα να παραμένει ανέπαφη, αλλά η ανανέωση των τηλεθεατών που έρχεται θα φέρει ριζικές ανακατατάξεις στο επικοινωνιακό τοπίο. Και πρώτοι υπεύθυνοι για την απαξίωση του Μέσου της τηλεόρασης θα είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι της.

Τα ακριβή στοιχεία των εν λόγω έρευνών στην Ελευθεροτυπία.

Το βίντεο από την εκπομπή του Φυντανίδη στο ΣΚΑΪ όπου παρουσιαστήκαν τα αποτελέσματα.

Η ανάδυση των δικτύων ανταλλαγής περιεχομένου σε βάση ισοτιμίας (peer-to-peer) ξεκίνησε ως ενστικτώδης πρακτική υπέρβασης των περιορισμών που η επικοινωνιακή βιομηχανία επέβαλε στη χρήση των προϊόντων της. Ο Shawn Fanning, δημιουργός του Napster το 1999, δεν είχε ως σκοπό παρά την διευκόλυνση της ανταλλαγής μουσικής με τους κολλητούς του στο πανεπιστήμιο.

Αυτό που ξεκίνησε σαν φοιτητικό αστείο όμως έφτασε να είναι, οχτώ χρόνια μετά, ο εφιάλτης των μεγαλόσχημων στελεχών της βιομηχανίας του θεάματος. Εξ ου και η σκληρή καμπάνια των τελευταίων οι οποίοι με απειλές, κατευνασμούς και δικαστήρια προσπαθούν απεγνωσμένα να καταστρέψουν τα δίκτυα ανταλλαγής. Η ίδια η φύση όμως του peer-to-peer καθώς και οι διαδοχικές τεχνικές βελτιώσεις τους, επακόλουθο της καταστολής, καθιστούν αδύνατο τον έλεγχο τους και πολύ περισσότερο την κατάρρευση τους.

Ένα από τους σημαντικότερους σταθμούς στην σύντομη ιστορία του peer-to-peer ήταν η εφεύρεση του πρωτοκόλλου BitTorrent από τον Bram Cohen το 2002. Η σπουδαιότητα αυτής της εξέλιξης δεν αφορά τόσο στην αποτελεσματικότητα του, κατά γενική ομολογία υψηλή, όσο σε ένα τεχνικό χαρακτηριστικό του : για να λειτουργήσει ένα δίκτυο ανταλλαγής torrent, σε αντίθεση με προγράμματα όπως το LimeWire, το KaZaa ή το e-Mule, χρειάζεται απαραίτητα μια κεντρική πλατφόρμα αποκαλούμενη tracker και αποτελούμενη από ένα server και ένα δικτυακό τόπο.

Η ιδιαιτερότητα αυτή έκανε τα δίκτυα ανταλλαγής περιεχομένου βασιζόμενα στο BitTorrent να διαρθρωθούν με τρόπο ανάλογο ενός κοινωνικού δικτύου (social network). Οι χρήστες έχουν τη δυνατότητα ανταλλαγής απόψεων και κοινωνικοποίησης μέσα από forum, chat, σχολιασμούς και δημιουργία άβαταρς και οργανωμένων ομάδων capturers. Σταδιακά η κοινωνικοποίηση αυτή είχε σαν αποτέλεσμα την ανάδυση ψηγμάτων επιχειρηματολογίας με αντικείμενο της προάσπιση και την δικαιολόγηση των πρακτικών ανταλλαγής περιεχομένου στο διαδίκτυο.

Σε διεθνές επίπεδο, η επιχειρηματολογία αυτή διατρανώθηκε τα τελευταία χρόνια και σιγά σιγά δομήθηκε σε σημείο τέτοιο που σήμερα μπορούμε να μιλήσουμε για ιδεολογία, υπό την έννοια που της δίνει ο Régis Debray[1]. Πρωταγωνιστές αυτής της προσπάθειας, μεταξύ άλλων, είναι οι ιδιοκτήτες πολύ γνωστών trackers από τη βόρεια Ευρώπη όπως το The Pirate Bay και το Mininova οι οποίοι και ιδιοποιήθηκαν τον χαρακτηρισμό « πειρατές », που τους αποδόθηκε από τη βιομηχανία του θεάματος, και του έδωσαν θετικό νόημα.

Σε αυτούς προστέθηκαν διανοούμενοι, καλλιτέχνες, δημοσιογράφοι, δικηγόροι, προγραμματιστές και άλλοι μέσα από οργανώσεις όπως η Electronic Frontier Foundation, η League of Noble Peers και το Alternative Law Forum. Η ιδεολογία της « πειρατείας » παράγει πλέον έναν οργανωμένο αντίλογο στις κατηγορίες της βιομηχανίας του θεάματος μέσα από συνέδρια, άρθρα, βιβλία και ντοκυμαντέρ. Η ιδεολογία αυτή βασίζεται σε δάνεια από την ελευθεριακή φιλοσοφία συγγραφέων όπως ο Guy Debord, ο Hakim Bey και ο Howard Rheingold αλλά και γραπτά επιστημόνων όπως ο Richard Stallman, ο Lawrence Lessig και ο Philippe Aigrain.

Το κίνημα των peers αποτελεί φυσική συνέχεια της ιστορίας του διαδικτύου από την εποχή της δημιουργίας του, υπερασπίζοντας την ελεύθερη κυκλοφορία της πληροφορίας και την χειραφέτηση του κοινού από την κυριαρχία της μαζικής κουλτούρας. Μένει να δούμε αν η νέα αυτή θεώρηση της πνευματικής ιδιοκτησίας θα γίνει κάποτε κυρίαρχη…

Κάποια παραδείγματα αυτής της τάσης είναι τα εξής:

Το συνέδριο The Oil of the 21st Century και το μανιφέστο του.

Η ταινία Steal this film I που ασχολείται με τις πιέσεις της Αμερικανικής κυβέρνησης προς τη σουηδική για το κλείσιμο του Pirate Bay :

Η ταινία Steal this film II που πραγματεύεται την πειρατεία σε πιο θεωρητικό επίπεδο:

Το βιβλίο του Oram, Peer-to-Peer: Harnessing the Power of Disruptive Technologies

Το βιβλίο του Florent Latrive , Du bon usage de la piraterie : Culture libre, sciences ouvertes

Το βιβλίο του WERSHLER-HENRY, Free as in Speech and Beer: Open Source, Peer to Peer and the Economies of Online Revolution

Κι ένα δικό μου σχετικό άρθρο, σε συνεργασία με την Ιωάννα Βώβου, που πραγματεύται την διακίνηση ελληνικών τηλεοπτικών σειρών στα δίκτυα torrent.

Άλλο ένα “μεμονωμένο” κρούσμα βασανιστηρίων σε αστυνομικό τμήμα.
Τα σχόλια περιτεύουν…

Άλλο ένα δείγμα αστυνομικής βίας. Δύο νεαροί βασανίζονται από αστυνομικούς μέσα στο τμήμα.