Το ντοκιμαντέρ του γαλλογερμανικού καναλιού Αρτέ που προβλήθηκε χτές προσπαθεί να κατανοήσει του λόγους και την δυναμική της οργής που οδηγεί στην εξέγερση. Μέσα από τρία παραδείγματα, τα Δεκεμβριανά στην Ελλάδα, τις αστικές συγκρούσεις στην Κοπενχάγη το 2007 και την εξέγερση Κινέζων εργατών το 2010 ιχνηλατούνται τα κοινά σημεία και οι διαφορές αυτών των κοινωνικών φαινομένων, σημάδια των καιρών.

Σχολιάζουν ο Τόνι Νέγκρι και ο γάλλος κοινωνιολόγος Αλάν Μπερτό.

“Les raisons de la colère”, un film d’Alain Bertho et Samuel Luret, Arte, 2010

Βίντεο για τα Δεκεμβριανά

Βίντεο για την εξέγερση στη Δανία

Βίντεο για την εξέγερση στην Κίνα

Ολόκληρο το ντοκιμαντέρ στα γαλλικά εδώ διαθέσιμο για επτά μέρες:

En Grèce, la mort d’un adolescent sous les balles d’un policier samedi 6 décembre a déclenché une explosion sociale jamais vue dans le pays. Ce ne sont pas tant les conditions atroces de cette mort, s’apparentant davantage à une exécution, qui sont à l’origine de cette explosion mais bien l’impasse sociopolitique et économique dans laquelle se trouve la Grèce depuis quelques années déjà.

Après 2004, année des Jeux Olympiques d’Athènes qui ont nourri les illusions de tout un peuple, le retour à la réalité, qui a coïncidé avec l’arrivée de la droite au pouvoir, a été rude. L’incident dramatique de samedi dernier a fait éclater au grand jour les tensions extrêmes qui se cachent derrière le cliché de paradis touristique et d’insouciance méditerranéenne.

Ces tensions sont le résultat des politiques néo-libérales mises en œuvre par les gouvernements successifs depuis le milieu des années 90, doublées par les particularités du pays : une classe politique corrompue et incapable d’apporter des solutions dans un monde complexe ; la démystification des piliers idéologiques de la société grecque comme l’Eglise orthodoxe, secouée par des scandales à répétition ; un Etat clientéliste ; l’arrivée massive d’étrangers dans un pays sans tradition d’émigration et sans les moyens d’y répondre ; une police violente jouissant d’une impunité totale…

Face à ces bouleversements, la seule réponse de l’élite économique et politique a été l’incitation vers un consumérisme à outrance et la mise en avant du modèle de la réussite individuelle au détriment de l’intérêt général. Comme dans beaucoup d’autres pays européens, c’est la jeunesse et les classes populaires qui ont été les victimes principales de cet accroissement des inégalités sociales et de la perte de repères identitaires. La montée du chômage, de la précarité, de la pauvreté et de l’incertitude professionnelle pour la majorité de la population a été concomitante à l’enrichissement d’un groupe dominant et hétéroclite constitué de politiciens, d’hommes d’affaires et des vedettes de la télévision.

La souffrance de ce que l’on est venu à appeler génération de 700 euros, en référence aux salaires de misère qui sont proposés à des jeunes qualifiés, fait écho aux revendications formulées en France par des collectifs tels que Jeudi Noir ou Génération-Precaire. Ce groupe social constitué de lycéens, d’étudiants et de jeunes actifs a rencontré dans les rues enflammées d’Athènes les enfants d’immigrés marginalisés pour former un cocktail explosif. Comme pour les troubles de 2005 en France, l’intensité de la violence est à la mesure de l’absence de perspective et surtout de l’inexistence d’une expression politique organisée à la défense de cette génération.

La réponse de l’establishment risque d’être le renforcement de la répression policière et l’intensification de la politique sécuritaire, à moins qu’un dénouement politique peu probable, comme la démission du gouvernement, intervienne. Néanmoins, les événements de ces derniers jours, malgré leur caractère proprement dramatique, sont aussi source d’espoir.

La réaction immédiate de l’opinion publique au meurtre du jeune Alexis Grigoropoulos, malgré une couverture médiatique ambiguë de l’événement dans les premières heures, a démontré que les réflexes de la société grecque sont toujours aussi vivaces. Le lien avec des revendications sociales longtemps mises de côté est paru pour beaucoup comme une évidence. Malgré les débordements, le mouvement de protestation a constitué l’épicentre d’une multitude d’initiatives venant de la société civile qui convergent vers une critique radicale de la situation actuelle. Dans cet élan, les outils de communication et de coordination offerts par l’internet constituent le support de cette critique. Une information alternative s’organise et se diffuse en opposition aux médias dominants qui, pour la première fois, sont privés de leur monopole sur les moyens de formation de l’opinion publique. Dans bien de cas, ils sont même obligés de suivre le mouvement en reprenant des informations révélées par l’information citoyenne.

De là à infléchir la politique actuelle le chemin est long est tortueux pour les jeunes Grecs. Les jours qui viennent seront à ce titre décisifs.

Οι παραγωγές της Kourtrajmé κινούνται ανάμεσα στην κοινωνική κριτική και τη σάτιρα. Τα ίδια τα μέλη της κινούνται στις παρυφές των γαλλικών γκέτο συμμετέχοντας ταυτόχρονα στα πιο trendy κυκλώματα της παριζιάνικης καλλιτεχνικής σκηνής.

Κινηματογραφικό πεδίο δράσης της ομάδας είναι οι λαϊκές γειτονιές του Βόρειου Παρισιού, που χαρακτηρίζονται από τους νεοδεξιούς ως « ζώνη εκτός νόμου ». Πριν από λίγους μήνες το βίντεο κλιπ που έφτιαξε ο Gavras για το συγκρότημα Justice προκάλεσε σκάνδαλο. Είχε ως ήρωες μια ομάδα εφήβων που επιδίδονταν σε βανδαλισμούς και πράξεις ωμής βίας σε μια βόλτα στο κέντρο της πόλης.

Το τελευταίο βίντεο του Ladj Ly, μέλους της κολεκτίβας, έχει ως θέμα του το εμπόριο της κάνναβης. Για είκοσι λεπτά παρακολουθούμε της περιπέτειες ενός συμπαθητικού ντίλερ. Την καθημερινή ανία περιμένοντας τον πελάτη. Το κυνηγητό με την αστυνομία. Τους τσαμπουκάδες. Τις βόλτες στο Παρίσι…

Το βίντεο μιμείται στην εντέλεια το στυλ των « αποκαλυπτικών » ρεπορτάζ του πρώτου καναλιού της χώρας TF1 (κάμερα στον ώμο, τρέξιμο, κακή ποιότητα ήχου, κρυφή κάμερα κτλ.). Για να εντείνει τον ρεαλισμό του δήθεν ρεπορτάζ ο σκηνοθέτης επιστράτεψε μέχρι και τον Charles Villeneuve, μέχρι πρότινος μεγαλοδημοσιογράφο του καναλιού και γνωστό για τα τρομολαγνική εκπομπή του Droit de savoir.

Ακόμη μια φορά η Kourtrajmé δημιούργησε σκάνδαλο. Πολλοί θεωρούν ότι το βίντεο, που είδαν εκατοντάδες χιλιάδες χρήστες του YouTube και του DailyMotion, αποτελεί κριτική της γαλλικής τηλεόρασης και των ξενοφοβικών τάσεων που διέπουν κάποιες εκπομπές της. Για άλλους, η ομάδα εκμεταλλεύεται το θέμα των γκέτο για εμπορικούς σκοπούς, ιδιαίτερα όταν κάποιοι από τα μέλη της όπως ο Gavras είναι παιδιά της «χρυσής » παριζιάνικης νεολαίας.

Στην προκειμένη περίπτωση όμως ο Ladj Ly είναι γνήσιο τέκνο του Montfermeil, μιας σκληρής γειτονιάς των Βόρειων Προαστίων. Μάλιστα πρόσφατα, τη στιγμή μιας εφόδου της αστυνομίας σε πολυκατοικία για έλεγχο ο Ladj Ly μαγνητοσκόπησε βιαιοπραγίες των ΜΑΤ εναντίον ενός νεαρού. Χάρη στο βίντεο αυτό, που προβλήθηκε από τα ΜΜΕ, η γαλλική αστυνομία υποχρεώθηκε να διερευνήσει το συμβάν, που κατά τα άλλα αποτελεί ρουτίνα στις γειτονιές αυτές…

Στα τέλη Απριλίου κυκλοφόρησε το νέο τους single με το όνομα Stress και κυρίως το κλιπ που το συνοδεύει και που σκηνοθέτησε ο Romain Gavras, γιος του Κώστα Γαβρά.

Το κλιπ ακολουθεί μια ομάδα, εμφανώς εκνευρισμένων, εφήβων από τα λαϊκά προάστια του Παρισιού σε ένα βίαιο περίπλου μέσα στην πόλη που θυμίζει έντονα τους ήρωες της ταινίας του Κιούμπρικ Κουρδιστό Πορτοκάλι.

Μέσα σε μια εβδομάδα το κλιπ παίχτηκε πάνω από ένα εκατομμύριο φορές στις πλατφόρμες YouTube και Dailymotion όπου και διοχετεύθηκε σε αποκλειστικότητα αφού πολλά μουσικά κανάλια αρνούνται να το παίξουν λόγω υπερβολικής βίας!

Tο κλιπ είναι αρκετά ρεαλιστικό και καθόλου υπερβολικό κατά τη γνώμη μου. Όμως η ωμή βία που περιέχει έχει ξεσηκώσει θύελλα συζητήσεων μεταξύ δημοσιογράφων και ιστολόγων. Από τη μία οι υπερασπιστές του λένε ότι πρόκειται για μια κριτική της κοινωνικής ανισότητας που χαρακτηρίζει τα γαλλικά προάστια και μια ρεαλιστική ματιά στη σκοτεινή πλευρά της πόλης.

Από την άλλη, οι πιο politically correct, που μάλλον δεν έχουν πατήσει το πόδι τους σε γκέτο, θεωρούν ότι πρόκειται απλώς για μια κίνηση μάρκετινγκ που ενδυναμώνει τα στερεότυπα για τους νέους ξένης καταγωγής και μπορεί να χρησιμοποιηθεί από την προπαγάνδα της άκρας δεξιάς. Η αλήθεια είναι μάλλον κάπου στη μέση.

Δείτε το και αποφασίστε. Παρακάτω βάζω άλλο ένα κλιπάκι του Romain Gavras για τον DJ Mehdi, πολύ καλό κι αυτό που βασίζεται επίσης σε στερεότυπα για τους λαϊκούς Γάλλους του Βορρά…Άντε με το καλό και ταινία Romain!

Η αφορμή δόθηκε όταν δύο έφηβοι που επέβαιναν σε μηχανή σκοτώθηκαν μετά από σύγκρουση με περιπολικό στο Villiers-le-Bel το βράδυ της Κυριακής.

Σύμφωνα με τις πρώτες, γρήγορες, ανακοινώσεις της αστυνομίας το συμβάν αποτελεί ατύχημα στο οποίο οι εμπλεκόμενοι αστυνομικοί δεν έχουν καμιά ευθύνη…

Κι όμως, 120 τραυματίες, συλλήψεις, καμένα αυτοκίνητα, μαγαζιά ακόμη και μια δημοτική βιβλιοθήκη πλήρωσαν το τίμημα της οργής. Οργή που εξερράγη με αφορμή το βίαιο θάνατο δύο νέων αλλά που έχει βαθιές ρίζες : από τη μία οι κοινωνικές ανισότητες της γαλλικής κοινωνίας και από την άλλη η καταστολή της κυβέρνησης Σαρκοζύ.

Μόλις τέλειωσε το πρόσφατο κοινωνικό κίνημα άρχισαν οι βίαιες ταραχές που ξαναθύμισαν ότι οι κραυγαλέες κοινωνικές ανισότητες παραμένουν. Από το 2005, και παρά τα μεγάλα λόγια των ταγών της πολιτικής, τίποτα δεν έχει γίνει για να βελτιώσει τις συνθήκες ζωής των λαϊκών στρωμάτων που ζουν στα προάστια.

Γκέτο όπου παρκάρονται οι Γάλλοι ξένης καταγωγής, οι μετανάστες, οι φτωχοί. Ανεργία, γειτονιές αποκομμένες από το κέντρο των πόλεων, χωρίς συγκοινωνίες, πολιτιστικές δραστηριότητες, εκπαίδευση, πολιτική έκφραση αλλά με πολλούς απελπισμένους νέους.

Αυτοί οι πληθυσμοί βομβαρδίζονται καθημερινά από τη διαφήμιση που δοξάζει την υπερκατανάλωση και το γκλάμουρ. Ότι δηλαδή δεν θα μπορέσουν ποτέ να γνωρίσουν οι ίδιοι, εκτός κι αν γίνουν πετυχημένοι ποδοσφαιριστές, ράπερ ή ντίλερ…

Αυτοί οι πληθυσμοί γνωρίζουν κάθε μέρα στο πετσί τους την πολιτική της αστυνομοκρατίας των λαϊκών γειτονιών από ΜΑΤ και άλλες « ειδικές » μονάδες που θυμίζουν κατοχικές δυνάμεις σε ξένο έδαφος. Και πώς να είναι αλλιώς αφού η αστυνομία της γειτονιάς που είχε καθημερινή επαφή με τους κατοίκους καταργήθηκε από τη δεξιά ως άχρηστη.

Τίποτα λοιπόν δεν έχει γίνει εδώ και δύο χρόνια. Οι ίδιες αιτίες προκαλούν τα ίδια αποτελέσματα. Και οι Γάλλοι περιμένουν με κομμένη την ανάσα τη συνέχεια…

Στο παρακάτω βίντεο η πορεία των κατοίκων προς τιμή των θυμάτων.

Άλλο ένα “μεμονωμένο” κρούσμα βασανιστηρίων σε αστυνομικό τμήμα.
Τα σχόλια περιτεύουν…

Το βίντεο, όπως ξέρουμε πλέον, τραβήχτηκε σχεδόν ένα χρόνο πριν, στις 24 Ιουνίου 2006, από τους ίδιους τους αστυνομικούς που συμμετείχαν στον ξυλοδαρμό. Παρότι κυκλοφορούσε ευρύτατα από κινητό σε κινητό σε κύκλους αστυνομικών και οικείων τους το γεγονός έμεινε άγνωστo στην κοινή γνώμη για 12 μήνες. Από τη στιγμή όμως που το βίντεο κυκλοφόρησε στο διαδίκτυο χρειάστηκαν λιγότερες από 48 ώρες για να φτάσει η ιστορία στα κανάλια και να προκαλέσει την αντίδραση του Υπουργού Δημόσιας Τάξης, του Πρωθυπουργού, και των κομμάτων της αντιπολίτευσης.

Ο πρώτος που έβαλε το βίντεο στο YouTube είναι ένας νεαρός μπλόγκερ, ο Κώστας από τη Θεσσαλονίκη με το ψευδώνυμο Igano Kagemaru. Χωρίς να γνωρίζω πως έφτασε το βίντεο στα χέρια του μπορώ να υποθέσω ότι αυτό θα έγινε από κάποιον φίλο ή γνωστό του στα σώματα ασφαλείας και μέσω κινητού τηλεφώνου. Το παλικάρι στην αρχή δεν πρέπει να κατάλαβε ακριβώς τη βόμβα που είχε στα χέρια του και αν κρίνω και από το « χιουμοριστικό» του σχόλιο δεν κατάλαβε ούτε την βαρύτητα των πράξεων των εικονιζόμενων αστυνομικών.

Αφού λοιπόν το βίντεο μπήκε στο YouTube την Πέμπτη 14 Ιουνίου 2007 με τίτλο « Asfalites ksylo se albanoys » πολύ γρήγορα εντοπίσθηκε, υποθέτω μέσω των tags τα οποία ήταν « ksylo, albanoi, batsoi », από τον Argus ο οποίος και το έβαλε στο Athens Indymedia λίγο μετά τα μεσάνυχτα της Παρασκευής. Από κει και πέρα τίποτα δεν μπορούσε να σταματήσει την διάδοση του βίντεο και την αποκάλυψη στο ευρύ κοινό του τραγικού γεγονότος αστυνομικής βίας, που φτάνει τα όρια του βασανισμού, και κατάφωρης κατάχρησης εξουσίας.

Μέσα σε δύο ώρες από τη στιγμή της πρώτης πληροφορίας στο Athens Indymedia το βίντεο είχε « κατέβει » από το YouTube σε μορφή FLV και AVI, κάτι που σημαίνει ότι πλέον είναι διαθέσιμο σε όλους ακόμα και αν εξαφανιστεί από το YouTube. Ταυτόχρονα, μέσω επεξεργασίας του βίντεο από τους χρήστες του ιστότοπου πολύ γρήγορα έγιναν γνωστές οι φωτογραφίες των αστυνομικών αλλά και οι διάλογοι που είχαν μεταξύ. Η πληροφορία κυκλοφόρησε πολύ γρήγορα το Σάββατο πρωί σε μπλόγκς όπως σε αυτό του Μοναχικού Λύκου και του Νίκου, πριν ξυπνήσουν οι δημοσιογράφοι του ΑΠΕ και βγάλουν την πρώτη ανακοίνωση στις 13 και 36. Λίγα λεπτά αργότερα το βίντεο παίχτηκε από τα μεσημεριανά δελτία του ALPHA και του MEGA κάτι που υποχρέωσε τον Πολύδωρα να καταδικάσει τα γεγονότα.

Η ταχύτητα με την οποία ο Υπουργός Δημοσίας Τάξης αντέδρασε και παραδέχτηκε την γνησιότητα του βίντεο, δίνοντας μάλιστα και πληροφορίες σχετικά με το που έλαβε χώρα το γεγονός, με κάνει να πιστεύω ότι όλα αυτά ήταν γνωστά εδώ και καιρό. Κι όμως ένα χρόνο μετά τον ξυλοδαρμό όχι μόνο κανένας αστυνομικός δεν είχε τιμωρηθεί αλλά και κανένας, εκτός των σωμάτων ασφαλείας και της ιεραρχίας τους, δεν ήξερε καν την ύπαρξη του βίντεο.

Όλοι αυτοί όμως υπολόγιζαν χωρίς την ταχύτητα διάχυσης της πληροφορίας στο διαδίκτυο και την δύναμη εκατοντάδων ή και χιλιάδων ατόμων που δεν είναι πλέον διαθετιμένοι να υποστούν τα ΜΜΕ αλλά είναι αποφασισμένοι να τα διαμορφώσουν οι ίδιοι στο βαθμό που μπορούν.

Dont hate the media, be the media.

Άλλο ένα δείγμα αστυνομικής βίας. Δύο νεαροί βασανίζονται από αστυνομικούς μέσα στο τμήμα.