Une version plus courte de cet article a été rédigée initialement pour la revue syndicale L’École émancipée

Le matin du 28 octobre dernier une foule s’est rassemblée au centre de Thessalonique brandissant des pancartes et des drapeaux. Les manifestants ont interrompu la parade militaire qui a lieu le même jour tous les ans en commémoration de l’entrée de la Grèce à la deuxième guerre mondiale.

Le président de la République – personnage respecté qui occupe une fonction honorifique – ainsi que les officiels l’accompagnant ont été obligés de partir sous les quolibets.

La même scène s’est répétée dans des dizaines de petites et moyennes villes du pays. Dans certains cas, des œufs et même des coups ont volé. C’est la première fois depuis soixante ans que des tels incidents ont lieu le jour de la fête nationale du « OXI » (Non opposé par le peuple grec aux forces de Mussolini en 1940).

Très patriotes, voire nationalistes pour certains, les Grecs  honorent habituellement ce type de cérémonie de même qu’ils respectent les plus hautes autorités de l’Etat, de l’Armée et de l’Eglise qui occupent les tribunes officielles lors des parades de militaires et d’écoliers.

Pas cette fois-ci. La colère était trop grande. Le « Non » brandi sur les pancartes des manifestants comportait une suite : « Non à la misère », « Non à la Troïka », « Non aux mesures d’austérité ».

La rage dégagée par la rue lors de cette journée, mais aussi lors des précédentes innombrables mobilisations, a été tellement forte qu’elle a obligé Georges Papandréou à une énième diversion politicienne : l’annonce un projet flou de référendum afin d’éviter des élections anticipées, puis son retrait sous la pression du couple Sarkozy-Merkel et des « marchés ».

Le « plan de sauvetage » de la Grèce

Pourtant, à peine 48 heures avant les évènements de Thessalonique, dans la nuit du 26 octobre, les chefs d’Etat de la zone euro réunis à Bruxelles avaient conclu un accord avec les banques présenté par les médias comme historique.

Ce dernier inclut notamment la restructuration de la dette du pays qui verra les détenteurs d’obligations émises par l’Etat grec en effacer approximativement la moitié (il s’agit d’une décote, haircut dans le langage des financiers).

Cette nouvelle n’a pas réjoui les Grecs qui savent désormais très bien ce qui les attend. Depuis deux ans ils ont eu droit au même scenario à plusieurs reprises : des annonces de l’Europe censées résoudre le « problème grec » une fois pour toutes (en fait des prêts successifs à des taux élevés) ; des mesures d’austérité socialement injustes imposées par la Troïka (EU, BCE, FMI) et appliquées avec zèle par le gouvernement socialiste ; l’échec programmé de celles-ci ; des nouvelles mesures encore plus dures…

C’est ainsi que le 19 octobre, au milieu d’une énième manifestation de masse, la majorité a voté le dernier paquet de mesures en date. En dépit de la mort d’un manifestant à la suite des heurts violents sur la place Syntagma, à quelques dizaines de mètres du Parlement, 154 députés du PASOK (parti socialiste grec) ont approuvé des nouvelles taxes exceptionnelles sur la propriété et sur le revenu et l’abaissement du seuil d’imposition minimal à 5000 euros par an, soit 1500 euros en dessous du seuil statistique de la pauvreté.

La restructuration de la dette décidée par l’Allemagne et la France le 26 octobre et imposée au gouvernement grec fait désormais consensus auprès des décideurs européens. Pourtant, elle risque de déstabiliser encore plus les fonds de retraites, détenteurs d’obligations de l’Etat, qui voient leurs avoirs fondre de moitié.

Ce qui signifie à coup sûr des nouvelles diminutions des retraites, voir l’arrêt pur et simple des versements. De même les banques grecques devront être nationalisées. Un comble pour un pays incité à privatiser toutes les entreprises publiques !

On comprend mieux maintenant pourquoi ceux qui soutenaient dès 2009 que l’effacement d’une partie de la dette grecque était inévitable, n’avaient pas été entendus. Il s’agissait d’utiliser la menace de la faillite afin d’imposer aux Grecs les mesures impopulaires de la Troïka.

Il s’agissait aussi de donner le temps nécessaire aux banques européennes de se débarrasser de leurs « actifs toxiques » que sont devenues les obligations grecques, désormais détenues en grande partie par la BCE. Une fois le risque systémique pour le système financier a semblé s’éloigner, la sentence finale pour la Grèce a pu être prononcée.

La thérapie de choc en Europe

Cette sentence, accompagnant la restructuration de la dette, consiste en une application radicale des préceptes économiques néolibéraux jusqu’au moins 2020 : privatisations tous azimut, vente du domaine public aux investisseurs privés, licenciements massifs de fonctionnaires, dérèglementation du marché du travail avec suppression des conventions collectives, abaissement généralisé des salaires dans le public et le privé – ce que les économistes appellent élégamment une « dévaluation interne ».

C’est La stratégie du choc, décrite par Naomi Klein, installée dans la durée.

Tout cela pour que la dette revienne en 2020 au même niveau qu’en…2009 ! Mais les conséquences de cette politique se font déjà sentir : dégradation du service public, baisse continuelle des revenus, chômage de masse, poids insupportable des impôts de toute forme, obligation de desservir auprès des banques les prêts obtenus avant la crise.

Tout cela détériore petit à petit la santé mentale et physique des Grecs les plus démunis, détruit le lien social, met à l’épreuve les familles et exacerbe la violence sociale.

Lors de l’accord du 26 octobre le gouvernement grec a accepté également que l’application stricte de ce programme soit supervisée par les représentants de la Commission européenne, du Fond monétaire internationale et de la Banque centrale européenne.

Aucune décision de nature économique et sociale ne pourra être prise par le gouvernement élu sans l’aval de ces instances. L’adoption des mesures comme la fameuse « règle d’or » par la Grèce, c’est à dire l’interdiction de présenter un budget déficitaire, est d’ores et déjà acquise sans faire l’objet du moindre débat.

Les mesures économiques socialement injustes sont ainsi accompagnées par des humiliations politiques répétées et par un déni pur et simple de démocratie.

Le plan de Bruxelles ne prévoit aucune possibilité pour les citoyens Grecs d’avoir une réelle prise sur leur destin collectif. C’est ainsi que, au delà de son confort matériel et son pouvoir d’achat, le peuple grec est en train de perdre sa dignité.

La Grèce comme laboratoire

Les manifestations massives et répétées des citoyens Grecs indignés par le destin de leur pays n’y font rien. La répression est à chaque fois au rendez-vous, facilitée par des provocateurs dont l’origine et les motivations restent obscures.

La violence policière est tellement systématique envers les manifestants pacifiques mais aussi les journalistes qu’elle semble avoir un objectif inavoué : casser le moral de ceux qui participent activement au mouvement social et effrayer ceux qui hésitent.

Cependant, malgré ses particularités, répétées avec délectation par les médias européens atteints d’une forme d’orientalisme, le cas grec n’est pas isolé. C’est un scenario du futur crédible pour beaucoup de pays européens au premier rang desquels la France.

La méthode avec laquelle la contrainte de la dette se transforme en politique économique est amenée à se reproduire ailleurs. D’ores et déjà l’Italie connaît le début du même scenario que la Grèce. Et les agences de notation s’immiscent de manière à peine dissimulée dans la politique française en rappelant au candidat du Parti socialiste les limites à ne pas dépasser.

Si il y a une leçon à tirer du cas grec, c’est la confirmation que désormais, face à de tels adversaires, les mouvements sociaux isolés au niveau d’un seul pays ne suffisent plus. Un projet politique alternatif à l’échelle de l’Europe et un mouvement social international le soutenant sont plus que jamais nécessaires.

Les illustrations photographiques de l’article sont proposées par leurs auteurs sous une licence Creative Commons. Cliquez sur les images pour plus d’informations.

Malgré d’énormes et réelles marges de manoeuvre concernant la taxation des revenus des grandes entreprises (armateurs grecs compris), de l’Église orthodoxe et des milliards d’euros dans des comptes des banques suisses, le gouvernement grec en accord avec la troïka, a annoncé une série d’impôts qui vont peser sur les bas et moyens revenus:

• Une taxe exceptionnelle sur la propriété (résidence) de plusieurs centaines d’euros. Un non-paiement de cette taxe, qui sera envoyée avec la facture d’électricité, conduira a une coupure de la fourniture d’électricité. Cette taxe sera versée pour 2011 et 2012.
• Une taxe exceptionnelle et importante sur les revenus de 2010 (décidée en Septembre 2011), de 2011 et 2012. Toutes ces taxes seront payées en 2012 dans un contexte de baisse de salaires et de retraites, de chômage a 16% (19% en 2012) et de récession (4e année en 2012). Cette taxe exceptionnelle sera infligée jusqu’en 2015.
• Une taxe pour les professions libérales qui correspond à 500 euros par an jusqu’en 2015 aussi  (ceci inclut des professions plutôt riches mais aussi des revenus modestes comme des plombiers, etc).
• Le seuil d’imposition minimal a ete diminué à 5000 euros, soit 1500 euros en dessous du seuil statistique de la pauvreté. Et cela dans un pays avec des transferts sociaux parmi les plus faibles en Europe. Le statut même de pauvre est bafoué.
• Les prix des services publics augmentent continuellement, comme celui de l’électricité et des transports publics, de même pour l’essence et le pétrole, qui est le combustible utilisé pour chauffer les maisons. La pauvreté énergétique guette.

L’hiver 2011- 2012 s’annonce rude. Les politiques actuelles conduisent à la marginalisation d’une grande partie de la population et à la hausse de la criminalité. Les risques de déstabilisation majeure de la cohésion sociale sont grandissants. Il est évident que des dizaines de milliers de ménages vont craquer sous la pression exercée simultanement par:

• La baisse continuelle des revenus, le chômage de masse, la suppression de l’état social, etc.
• Le poids insupportable des impôts de toute forme (exceptionnels, directs et indirects).
• L’obligation de desservir aupres des banques les prets qui avaient été obtenus avant la crise.

En amont, c’est a dire au niveau de la troika et de ses cadres et dirigeants, le but semble être désormais clair. Mettre la main sur la propriété immobilière détenue par les ménages grecs qui est en moyenne plus importante qu’en Europe occidentale en raison d’un exode rural plus recent.

L’incapacité de pouvoir supporter l’ensemble de ces dépenses va amener les ménages à se défaire de leurs maisons, terrains et autres biens, a des prix dérisoires. Cette attitude prédatrice de la part de la troïka ne devrait pas surprendre. Il s’agit de faire payer quoi qu’il arrive la facture de la crise par les peuples.

Les populations des autres pays européens doivent comprendre que la politique exercée en Grèce a dépassé depuis longtemps le stade de l’austérité. Il s’agit d’une véritable attaque prédatrice des marchés financiers et de leurs employés a l’égard de la société grecque.

L’hiver 2012 s’avérera sans doute un des plus durs pour la population. Au moindre événement malheureux (comme en 2008), on ne devra pas être surpris par une expression incontrôlable, violente et aveugle du désarroi social.

Υ.E.  du groupe La situation sociale en Grèce

Ένα από τα βασικά επιχειρήματα που στηρίζουν αυτές τις κατηγορίες αφορά τα μαγειρέματα των στατιστικών στοιχείων της Ελληνικής οικονομίας. Απ’ότι φαίνεται όμως η ίδια Wall Street Journal επιδίδεται σε παρόμοιες πρακτικές παραχάραξης στοιχείων.

Όπως αποκαλύπτει ο Guardian εδώ και χρόνια η εταιρεία Dow Jones, ιδιοκτήτρια της Wall Street Journal και μέρος της πολυεθνικής News Corp., διοχετεύει μαύρα ποσά μέσω τρίτων εταιρειών με σκοπό την αγορά χιλιάδων αντιτύπων της εφημερίδας σε πολύ χαμηλές τιμές.

Σκοπός αυτής της τακτικής είναι να φουσκωθούν τεχνητά τα στοιχεία κυκλοφορίας της εφημερίδας ούτως ώστε να αυξηθούν οι τιμές της διαφήμισης στο έντυπο. Με άλλα λόγια η εφημερίδα μαγειρεύει τα βιβλία για να αυξήσει τα κέρδη της.

Μάλιστα, για να πείσουν της εταιρείες που συνεργάστηκαν στην απάτη, οι υπεύθυνοι της εφημερίδας υπόσχονταν ευνοϊκά άρθρα ! Η νέα αυτή αποκάλυψη που αφορά την πολυεθνική των ΜΜΕ  του Rupert Murdoch προέκυψε λίγους μόνο μήνες μετά από το σκάνδαλο της News of the World και το οποίο κατέληξε στο κλείσιμο της σκανδαλοθηρικής εφημερίδας.

Για τον Murdoch και τους φίλους του η αγγλοσαξωνική νεοφιλελεύθερη “ηθική”, αδυσώπητη με τους κατεργάρηδες του Νότου, μάλλον αφορά μόνο τους αλλους …

Ο τρόπος με τον οποίο το ευρύ κοινό ιδιοποιείται τις τεχνολογίες της πληροφορίας είναι κρίσιμος για τη δομή και την οργάνωση του δυνητικού δημόσιου χώρου. Δυστυχώς, για μεγάλο κομμάτι των χρηστών του διαδικτύου η επιλογή εργαλείων και πρακτικών για την πρόσβαση σε πολιτιστικά και πληροφοριακά αγαθά γίνεται με καθαρά ουτιλιταριστικά κριτήρια. Το αποτέλεσμα είναι να ενισχύεται η τάση για συγκέντρωση των πληροφοριακών και τεχνικών πόρων στα χέρια μονοπωλίων, κάτι που υποσκάπτει την αρχή της διαδικτυακής ουδετερότητας.

Από τα τέλη της δεκαετίας του 90 και τη διάδοση του διαδικτύου στο ευρύ κοινό, η ανάγκη για επιγραμμική  διάχυση πολιτιστικών αγαθών εκφράστηκε κυρίως μέσα από εργαλεία τα οποία, σε διαφορετικό βαθμό, στηρίχτηκαν σε αποκεντρωμένη αρχιτεκτονική.

Για παράδειγμα τα δίκτυα peer-to-peer ήταν μέχρι πρόσφατα τα σημαντικότερα κανάλια ανταλλαγής περιεχομένου μεταξύ χρηστών. Αυτό έγινε για διάφορους λόγους. Ένας από αυτούς είναι ότι το peer-to-peer είναι το οικονομικότερο σύστημα διανομής πληροφορίας, αφού το κόστος των απαιτούμενων πόρων διαμοιράζεται σε όλους τους χρήστες ενός δικτύου ανταλλαγής. Η δημιουργία πολυάριθμων κοινοτήτων, όπως στην περίπτωση των torrent trackers, αύξησε την ποικιλία διαθέσιμων αγαθών μέσω του network effect βελτιώνοντας ταυτόχρονα την ποιότητα υπηρεσίας (π.χ. την ταχύτητα).

Στην αρχιτεκτονική των δικτύων ανταλλαγής σε βάση ισοτιμίας (peer-to-peer) κάθε πόλος αποτελεί ταυτόχρονα υποδοχέα ( client) και διακομιστή (server) πληροφορίας, κάτι που είναι σύμφωνο με την πρώιμη αρχιτεκτονική του διαδικτύου στο σύνολο του.

Η βασική αυτή πτυχή της αποκεντρωμένης αρχιτεκτονικής προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα: η κατανάλωση πόρων είναι βέλτιστη ·  η ανταλλαγές πληροφορίας μεταξύ πάροχων υπηρεσιών είναι σε γενικές γραμμές ισορροπημένη, κάτι που επιτρέπει τις συμφωνίες peering ·  η λογοκρισία και ο έλεγχος της ροής της πληροφορίας είναι αδύνατον να επιβληθούν μαζικά λόγω της πληθωρικής ύπαρξης της (redundancy).

Η ανάδυση ολιγοπωλίων στο τομέα της εμπορικής διανομής πολιτιστικών και πληροφοριακών αγαθών από τα μέσα της δεκαετίας του 2000 είχε ήδη αρχίσει να αλλάζει τα δεδομένα. Για παράδειγμα η Google με το YouTube κυριάρχησε στον τομέα του video streaming και  η Apple με το iTunes στην επιγραμμική διανομή μουσικής.

Η εξέλιξη αυτή έχει σαφώς αρνητικές επιπτώσεις στην πολιτική οικονομία του διαδικτύου. Τα διαδικτυακά μονοπώλια έχουν πλέον το πάνω χέρι ακόμη και επί παραγωγών περιεχομένου με παραδοσιακή πολιτική επιρροή, όπως οι εκδότες. Αυτό δείχνει και η τελευταία σύγκρουση τους με την Apple σχετικά με την διανομή εφημερίδων και περιοδικών μέσω iPad.

Παράγοντες όπως η Apple είναι πλέον σε θέση να επιβάλλον τον έλεγχο τους σε σημαντικό ποσοστό του προσφερόμενου πληροφοριακού και πολιτιστικού πλούτου.

Αυτή η εξέλιξη έχει όμως και επιπτώσεις στην αρχιτεκτονική του διαδικτύου, με ότι αυτό συνεπάγεται. Η διανομή της πληροφορίας συγκεντρώνεται σε όλο και λιγότερους κόμβους του διαδικτύου αφήνοντας στην τεράστια πλειοψηφία τον ρόλο του απλού υποδοχέα. Η δομή της πληροφοριακής ροής γίνεται κατά βάση μονόδρομη.

Η τάση αυτή ισχυροποιείται πλέον ακόμη και στο κομμάτι της ανταλλαγής περιεχομένου μεταξύ χρηστών, η οποία μέχρι πρόσφατα ήταν ως επί το πλείστον οριζόντια. Όπως είχα σημειώσει, βασιζόμενος σε σχετικές μελέτες, ήδη από τα τέλη του 2009:

«τα δύο τελευταία χρόνια παρατηρείται η έκρηξη του streaming και του direct downloading, ως αντικαταστάτες της χρήσης του p2p. Όπως αναφέρουν τα στοιχεία της Arbor και της Sandvine, οι χρήστες έχουν περάσει από μια λογική αποθήκευσης του περιεχομένου και κατανάλωσης του σε δεύτερο χρόνο, που αντιστοιχεί στην χρήση του p2p, σε μια λογική άμεσης πρόσβασης που αντιστοιχεί στο streaming και το direct downloading. Πλέον έχει δημιουργηθεί ένα ολόκληρο οικοσύστημα γύρω από αυτές τις νέες πρακτικές. Κοινότητες χρηστών διατηρούν ιστότοπους στους οποίους σταχυολογούνται σύνδεσμοι προς το περιεχόμενο το οποίο αποθηκεύεται σε ειδικευμένες υπηρεσίες όπως Megaupload και Rapidshare. Η σταδιακή μείωση του κόστους του bandwidth και του storage επέτρεψε τον πολλαπλασιασμό τέτοιων υπηρεσιών καθώς και άλλων περιφερειακών.»

Η στροφή των χρηστών προς το ddl είναι μεταξύ άλλων αποτέλεσμα της καταστολής του peer-to-peer.  Αυτό φάνηκε καθαρά και στην μελέτη (PDF στα αγγλικά) που δημοσίευσε η γαλλική Αρχή Hadopi, υπεύθυνη για το μεγαλύτερο σύστημα καταστολής του peer-to-peer στην Ευρώπη.

Εκεί φαίνεται ότι η εφαρμογή της αρχής three-strikes στη Γαλλία δεν μείωσε τον αριθμό των «πειρατών » που παραμένουν κοντά στο 50% των Γάλλων χρηστών του διαδικτύου. Αυτό που άλλαξε όμως είναι οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για την πρόσβαση σε πολιτιστικά αγαθά χωρίς πληρωμή.

Πλέον η πλειοψηφία των Γάλλων χρησιμοποιεί υπηρεσίες ddl αντί για δίκτυα p2p. Έτσι η Orange, βασικός πάροχος σύνδεσης στη Γαλλία, καταγράφει κάθε μήνα αύξηση της τάξης του 20% της επισκεψιμότητας του Megaupload, μεγαλύτερης κι από αυτής του YouTube.

Η αλλαγή αυτή έχει αρνητικές συνέπειες σε διαφορετικά επίπεδα:

Στο επίπεδο της πολιτικής οικονομίας του διαδικτύου, παράγοντες όπως το Megaupload και το Rapidshare δύνανται πλέον να αποκομίσουν υπεραξία από τις κατά βάση μη εμπορικές πρακτικές ανταλλαγής περιεχομένου μεταξύ χρηστών. Αυτό γίνεται μέσω της διαφήμισης ο όγκος της οποίας αυξάνεται ανάλογα με την επισκεψιμότητα αυτών των ιστότοπων (π.χ. το Megaupload συγκεντρώνει 45 εκατομμύρια επισκέπτες την ημέρα). Γίνεται επίσης μέσω της πώλησης συνδρομών (premium) για ταχύτερη πρόσβαση σε περιεχόμενα μεγάλο μέρος των οποίων προστατεύεται από copyright. Η αποκόμιση διαφημιστικής υπεραξίας από μη  εμπορικές πρακτικές ανταλλαγής δεν είναι κάτι νέο, ακόμη και για το peer-to-peer (βλέπε π.χ. Kazaa αλλά και torrent trackers). Αυτό που αλλάζει στην περίπτωση του ddl είναι η κλίμακα και ο τρόπος της εμπορικής εκμετάλλευσης που πλέον περιλαμβάνει την απευθείας πληρωμή των ενδιάμεσων.

Στο επίπεδο της αρχιτεκτονικής του διαδικτύου, η αυξανόμενη χρήση του ddl επιτείνει και επιταχύνει την μονοδρόμηση της πληροφοριακής ροής, από λίγους μονοπωλιακούς κόμβους προς το ευρύ κοινό. Το φαινόμενο αυτό δημιουργεί εστίες τριβής μεταξύ των πάροχων σύνδεσης – κυρίως των ιστορικών πρώην μονοπωλίων – και των ενδιάμεσων όπως των ιστόπων ddl. Έτσι εξηγείται και η πρόσφατη σφοδρή σύγκρουση μεταξύ της Orange και των Megaupload και Cogent. Οι δεύτεροι δηλώνουν ότι η πρώτη εμποδίζει τους πελάτες της να έχουν πρόσβαση στο περιεχόμενο τους για να προωθήσει καλύτερα της δικές της υπηρεσίες VOD. Η Orange από την πλευρά της υποστηρίζει ότι η ασυμμετρία της ροής πληροφορίας μεταξύ τους δεν καλύπτεται από το σημερινό καθεστώς peering, υπονοώντας ότι πλέον Megaupload κλπ. πρέπει να πληρώσουν για την ευρυζωνικότητα που καταναλώνουν. Προφανώς και τα δύο αληθεύουν, πράγμα που σημαίνει ότι μαίνεται μάχη με διακύβευμα τα χρυσοφόρα κανάλια μονόδρομης διανομή περιεχομένου, κάτι που θα έχει ως πρώτο θύμα την διαδικτυακή ουδετερότητα.

Σε επίπεδο ελευθερίας έκφρασης η εξέλιξη είναι επίσης αρνητική. Οι εμπορικοί παράγοντες του ddl ελέγχουν πλέον και αυτοί μεγάλο κομμάτι της διάχυσης πολιτιστικών αγαθών στο διαδίκτυο. Ακόμη και οι μη εμπορικές κοινότητες ανταλλαγής περιεχομένου που βασίζονται σε τέτοιες υπηρεσίες (π.χ. τα φόρουμ ) είναι ευάλωτες  από τη στιγμή που οι συνθήκες διανομής αλλά και αποθήκευσης των ψηφιακών αρχείων εξαρτώνται ολοκληρωτικά από ιδιωτικές εταιρείες. Αυτό υποστηρίζει και ο Peter Sunde, συνιδρυτής του Pirate Bay, σε πρόσφατη συνέντευξη στη Le Monde.

Σχετικές ειδήσεις:
Κλείσιμο από τις αμερικανικές Αρχές δέκα ιστότοπων, μεταξύ των οποίων και το Rojadirecta, που αναμετέδιδαν ζωντανά αθλητικά γεγονότα χωρίς άδεια.
Σύλληψη στην Ελλάδα φερόμενων ως μελών σε φόρουμ ddl.

Το παρακάτω είναι το κείμενο της παρέμβασης μου στη συζήτηση με τίτλο

Le mardi 14 décembre 2010, après un débat houleux, le Parlement grec a adopté le projet de loi sur les mesures d’urgence qui parachèvent le programme d’austérité du gouvernement socialiste, imposé par la Troïka (FMI, UE, BCE).

Ce projet de loi voté en urgence comprend, entre autres, l’augmentation supplémentaire de la TVA ; la possibilité pour les entreprises de passer outre les conventions collectives sectorielles dans les négociations avec les salariés (ce qui de fait permettra les baisses de salaire et les licenciements à grande échelle) ; et des coupes supplémentairement de l’ordre de 10% dans les salaires du secteur public et semi-public.

Le lendemain, mercredi 15 décembre, à l’appel des principaux syndicats du pays, les salariés du public et du privée ont participé à une grève générale ainsi qu’à une Nième manifestation massive dans les rues d’Athènes. Comme ça a été le cas à des nombreuses occasions par le passé, la manifestation s’est terminée par des heurts violents entre manifestants et policiers dans les rues de la ville. Costis Hatzidakis, un ancien ministre de la droite, a été agressé en pleine manifestation et sous le regard des caméras.

C’est comme ça que s’achève l’année 2010 qui, pour la Grèce, a marqué l’entrée du pays dans une période d’instabilité sociale et économique parmi les plus graves de son histoire récente. Ceci à la suite de la « découverte » de l’état dramatique des finances du pays par le gouvernement socialiste fraîchement élu en novembre 2009 et la signature du « mémorandum d’austérité » avec les principaux bailleurs de fonds (FMI, UE, BCE) en échange du plan de sauvetage de mai 2010.

Dans cette intervention, je tacherai de me concentrer sur les particularités du cas de la Grèce, dans le contexte de la crise économique mondiale.

Un pays en crise avant la crise de la dette

La révolte sociale de décembre 2008 après la mort du jeune Alexis sous les balles d’un policier, condamné à perpétuité depuis, a été l’une des plus graves crises qu’a vécues un pays européen depuis des décennies. Par son ampleur, son intensité et sa durée elle a largement dépassé la révolte des banlieues françaises en 2005 (Kalyvas, 2010).

Ces événements ont eu lieu, presque un an avant les élections de novembre 2009 et la révélation de l’ampleur de la dette du pays, à un moment où le discours dominant présentait la Grèce comme étant épargnée par la crise financière. Autrement dit, la Grèce était déjà un pays en crise sociale profonde avant le déclenchement de la crise de la dette et les mesures d’austérité qui l’ont suivi. Ces derniers n’ont fait qu’aggraver la situation.

Crise sociale et économique : selon des données publiées lundi 13 décembre par l’Office statistique de l’UE (Eurostat, 2010, données de 2008 et 2009), 2 Grecs sur 5 vivent sous le seuil de pauvreté, même après avoir perçu les prestations sociales de l’Etat, alors que 1 Grec sur 10 est dans l’impossibilité de subvenir à ses besoins de première nécessité.

D’après Eurostat, les personnes à la limite de la pauvreté proviennent de foyers à revenu inférieur à 60% du revenu national moyen. Plus précisément, la Grèce est le 4e pays de l’UE avec un taux élevé de personnes se trouvant à la limite de la pauvreté. La Lettonie occupe la 1ère place (25,6%), suivie par la Roumanie (23,4%), la Bulgarie (21,4%) et la Grèce (20,1%, soit 2,2 millions de citoyens).

Crise du système d’éducation

Cette année, le budget de l’Education nationale et de l’enseignement supérieur sera pour la première fois inférieur à 3% du PIB. Il n’y a que Malte et la Roumanie où un pourcentage du budget inférieur est consacré à l’éducation.  Les élèves grecs se retrouvent ainsi aux dernières place parmi les pays du OCDE dans le classement PISA qui évalue les systèmes d’éducation (PISA, 2009).  Cette situation aboutit à la privatisation progressive du système d’éducation grec qui privilégie ceux qui ont les moyens d’accéder à des cours privés de qualité, au détriment de ceux qui dépendent exclusivement de l’enseignement public (Kouvelakis, 2008).

Crise de confiance aux institutions

Le personnel politique et les institutions du pays sont complètement discrédités à cause du clientélisme, du népotisme et de la corruption qui les caractérise en grande partie. La cote de confiance des partis politiques s’effondre et l’abstention augmente à chaque élection, au point de largement dépasser les 50% aux dernières élections locales. Fait notable de ces élections, le parti néonazi Hrysi Avgi a reçu 5% de votes exprimés dans la municipalité d’Athènes, avec des pics de 20% dans certains quartiers défavorisés. C’est la première fois dans l’histoire de l’après-guerre qu’un élu ouvertement néonazi siégera au conseil municipal de la ville d’Athènes.

Les extrémistes trouvent un terreau fertile auprès d’une population des quartiers populaires de la ville qui voit affluer des immigrés. Ceci en grande partie à cause l’Accord de Dublin II qui oblige les pays limitrophes de l’Europe de recevoir les demandes d’asile des immigrés entrants. D’où des reconductions massives d’immigrés vers la Grèce où ils se trouvent bloqués en attendant de pouvoir se rendre clandestinement dans le nord de l’Europe.

La politique imposée par la Troïka

La politique du triumvirat des représentants de l’Union européenne, du Fonds monétaire international et de la Banque centrale européenne, qui est désigné comme « Troïka » en Grèce, est à tout point de vue similaire à celle imposée par le FMI en Argentine à la fin des années 90 – même si la méthode est devenue moins directement coercitive. Il s’agit pour l’économie grecque de nouer avec la compétitivité par la baisse des salaires, la flexibilisation du marché de travail et le rétrécissement des services publics. En somme, procéder à une sorte de dévaluation interne. Sauf que, en l’occurrence, les prix ne suivent pas la diminution des salaires.

Sous l’impulsion notamment de l’Allemagne, l’objectif est d’éviter l’effondrement de l’économie grecque, avec les conséquences qu’une telle perspective pourrait avoir pour l’Europe, tout en évitant également ce que les économistes appellent « moral hazard » ou aléa moral si les mauvais élèves de la zone euro étaient « trop » épargnés par les plans de sauvetage. D’où également les conditions draconiennes du remboursement du prêt consenti à la Grèce.

Or, pratiquement aucun des objectifs fixés par le plan d’austérité du côté de la croissance et des recettes fiscales pour 2010 n’a été atteint. L’incapacité de l’administration de collecter l’impôt sur le revenu aboutit à l’augmentation des toutes les taxes indirectes et socialement injustes (TVA etc), aggravant du même coup les inégalités. L’affaiblissement de la demande aboutit à la dépression économique et l’accroissement du chômage.

La politique imposée par la Troïka et appliquée avec zèle par le gouvernement socialiste aggrave les tendances préexistantes et fait émerger des nouveaux phénomènes sociaux négatifs : montée de l’extrême droite, paupérisation des franges importantes des classes populaires, explosion de la toxicomanie et du trafficking, violence politique de nouvelle génération (attentats divers, manifestations violentes, pogroms contre les immigrés), émigration des jeunes, antagonisme intergénérationnel, criminalité, décadence urbaine, disparition des derniers vestiges de l’état providence et des acquis sociaux. Le sentiment de perte de souveraineté et de délégitimation démocratique des instances décisionnaires conduit aussi à un rejet de l’Europe en tant que horizon historique de la Grèce.

Dans ce contexte morose, il y a quand même des éléments positifs à relever : une certaine prise de conscience de la population face aux pratiques de corruption dominantes jusqu’à là. L’élection des candidats indépendants et progressistes à Athènes et à Salonique, contre l’extrême droite, l’église et les  « dynasties » d’élus historiques. L’émergence d’une sphère publique alternative sur l’internet et dans la rue. La multiplication des initiatives de citoyens partant de la base dans le domaine de l’écologie de l’éducation. Une vivacité culturelle exprimant l’esprit du temps…

À quand une perspective véritablement politique ?

Kalyvas A, “An Anomaly? Some Reflections on the Greek December 2008″, Constellations Volume 17, 2010 http://bit.ly/g25QIU

Eurostat, Income and living conditions in Europe , 13 décembre 2010, disponible à l’adresse : http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/product_details/publication?p_product_code=KS-31-10-555

Stathis Kouvelakis, « La Grèce en révolte », Contretemps, 14 décembre 2008. http://www.contretemps.eu/interventions/stathis-kouvelakis-grece-en-revolte

OCDE, Classement PISA 2009, http://www.lemonde.fr/societe/infographie/2010/12/07/pisa-les-resultats-des-differents-pays_1450385_3224.html#ens_id=1399873

Εκτός από μια εταιρεία με θετική εικόνα και ποιοτικό hardware, η Apple είναι μέρος ενός μονοπωλιακού συστήματος , μαζί με τη Google και τη Microsoft, το οποίο ελέγχει το μεγαλύτερο κομμάτι της επιγραμμικής διανομής περιεχομένου και λογισμικού σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η αρχή έγινε με το iTunes, το οποίο από συμπληρωματική υπηρεσία για το iPod γρήγορα εξελίχθηκε στη μεγαλύτερη πλατφόρμα διανομής πολιτισμικού περιεχομένου (μουσική, βίντεο, παιχνίδια) στο παγκόσμιο διαδίκτυο.  Η εμφάνιση του iPhone και η εγκαθίδρυση του ως το πιο διαδεδομένο εργαλείο νομαδικής χρήσης του διαδικτύου υποχρέωσε όλους τους προμηθευτές υπηρεσιών και περιεχομένων να περάσουν από την πλατφόρμα AppStore.

Πλέον ο διαφαινόμενος θρίαμβος του iPad θα καταστήσει την Apple κυρίαρχο και στην διανομή γραπτού περιεχομένου όπως εφημερίδες και βιβλία. Οι κίνδυνοι από μια τέτοια εξέλιξη είναι πολλοί. Ο πρώτος είναι η ασφυξία που μια τέτοια οικονομική συγκέντρωση επιφέρει στον τομέα των καινοτόμων εφαρμογών και μοντέλων επιγραμμικής διανομής. Ο δεύτερος κίνδυνος είναι η δυνατότητα που έχει πλέον η Apple να λογοκρίνει τα περιεχόμενα που διανέμει στη βάση δικών της κριτηρίων, στερώντας από τους εκάστοτε προμηθευτές την πρόσβαση σε εκατομμύρια χρήστες ανά τον πλανήτη.

Τα παραδείγματα μιας τέτοιας καταχρηστικής συμπεριφοράς είναι πολλά. Το τελευταίο όμως αποτέλεσε πραγματικό σκάνδαλο στις ΗΠΑ. Πρόκειται για την περίπτωση του Mark Fiore διαδικτυακού σκιτσογράφου και καρτουνίστα ο οποίος είναι ο πρώτος στο είδος του που κέρδισε το βαρυσήμαντο βραβείο Pulitzer τη Δευτέρα 12 Απριλίου. Μόλις έγινε γνωστή η είδηση πήρε δημοσιότητα και η λογοκρισία που υπέστη ο Fiore από την Apple λίγους μήνες πριν.

Όταν ο Fiore έκανε αίτηση στην Apple για να διανείμει την εφαρμογή του NewsToons από το AppStore, η εταιρεία την απέρριψε με το αιτιολογικό ότι προσβάλλει δημόσιες προσωπικότητες. Εδώ μπορείτε να διαβάσετε το μέηλ της Apple στο οποίο εξηγεί ότι οι καρικατούρες του Fiori  δεν τηρούν τις προϋποθέσεις του iPhone Developer Program License Agreement. Στο παρακάτω βίντεο μπορείτε να δείτε για πιο είδος « προσβολής προσωπικότητας » πρόκειται.

Το βραβείο Pulitzer αποτέλεσε την αφορμή για να πάρει δημοσιότητα το θέμα με αποτέλεσμα η Apple να ανακαλέσει κι ο Steve Jobs να ζητήσει δημόσια συγγνώμη από τον Fiore. Όμως το πρόβλημα παραμένει. Τι γίνεται με τους χιλιάδες προμηθευτές περιεχομένου, καλλιτέχνες, δημοσιογράφους, προγραμματιστές, που δεν έχουν τη δημοσιότητα του Fiore;

Update 09/11: νέα περίπτωση λογοκρισίας εδώ στο Appstore

Το θέμα γίνεται ακόμη σοβαρότερο αν αναλογιστεί κανείς ότι μέσω του iPad η Apple μπορεί να εξελιχθεί σε λίγα χρόνια ο κύριος διανομέας του τύπου. Με ποια κριτήρια μια ιδιωτική εταιρεία αποφασίζει για το τι μπορεί κάποιος να διαβάσει και τι όχι; Ποιες εγγυήσεις έχουν οι εκδότες ότι δεν θα αποτελέσουν αντικείμενο λογοκρισίας για λόγους εμπορικούς ή πολιτικούς;

Σε παρόμοιες περιπτώσεις ο νομοθέτης έχει μεριμνήσει ώστε η ολιγοπωλιακή θέση ενός διανομέα να μην έχει επιπτώσεις στον πλουραλισμό της πληροφόρησης. Στη Γαλλία για παράδειγμα σύμφωνα με τον νόμο τα πρακτορεία τύπου είναι υποχρεωμένα να διανέμουν όλες της εφημερίδες και τα περιοδικά άσχετα με το περιεχόμενο τους. Η αρχή της ουδετερότητας του διαδικτύου (net neutrality), παρόλες τις επιθέσεις που δέχεται τελευταία, υποχρεώνει του πάροχους να διανέμουν όλα τα πρωτόκολλα και εφαρμογές με τον ίδιο τρόπο.

Στην πράξη η νομοθεσία δεν τηρείται πάντα και φυσικά οι εμπορικές βλέψεις κυριαρχούν της θεωρητικής επιδίωξης του πλουραλισμού. Όμως τουλάχιστον είναι γενικά παραδεκτός ο ρυθμιστικός ρόλος του κράτους, η εφαρμογή του οποίου σαφώς και εξαρτάται από κοινωνικούς συσχετισμούς.

Τι γίνεται όταν μια κλειστή ιδιωτική εφαρμογή γίνεται μοναδικός διανομέας για εκατομμύρια χρήστες; Εκεί προς το παρόν δεν υπάρχει πρόβλεψη γιατί απλά το διακύβευμα δεν έχει τεθεί ως τέτοιο σε ότι αφορά τις νέες χρήσεις και τα νέα μέσα όπως αυτά αναπτύσσονται σήμερα.

Γίνεται πλέον κατανοητό και στους πιο δύσπιστους το πως η παγκοσμιοποίηση του χρηματιστικού καπιταλισμού συνδέεται άμεσα με το έλλειμμα δημοκρατίας και την κοινωνική ανισότητα που χαρακτηρίζει την εποχή μας.  

Σε παλαιότερο κείμενο προσπάθησα να δείξω το πως η κρίση των subprime ήταν το άμεσο αποτέλεσμα της νεοφιλελεύθερης πολιτικής που είχε σαν στόχο να εξασφαλίσει υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης συμπιέζοντας ταυτόχρονα τους μισθούς και τις κοινωνικές απολαβές.

Η λύση που βρέθηκε ήταν ο δανεισμός. Οι αυξήσεις μισθών και το κοινωνικό κράτος αντικαταστάθηκαν από την πλασματική αγοραστική δύναμη των δανείων. Η επιλογή αυτή ενέπλεξε το σύνολο του αμερικανικού κατεστημένου, με πρώτη την πολιτική εξουσία και αποτέλεσε την απαρχή της παρούσας οικονομικής κρίσης.

Τώρα αποκαλύπτεται ότι η ίδια μέθοδος χρησιμοποιήθηκε και από τα κράτη, σε αγαστή συνεργασία με την χρηματιστική βιομηχανία.

Ας θυμηθούμε λίγο το δόγμα της “χρυσής” εποχής Σημίτη: πλασματική ανάπτυξη, που ωφέλησε τα μέγιστα το εγχώριο κεφάλαιο, χτισμένη με δανεικά με στόχο την περίφημη “σύγκλιση”. Φοροαπαλλαγές για το υψηλό κεφάλαιο με πρόσχημα την προστασία της “ανταγωνιστικότητας” και την απειλή της αποβιομηχάνησης. Τήρηση των προσχημάτων σε ότι αφορά τους κανόνες της ΕΕ σε σχέση με το έλλειμμα και το χρέος για να επιτευχθεί η είσοδος στην ΟΝΕ.

Πως όμως μπορεί μια κυβέρνηση που έχει απολέσει το όπλο της ανακατανομής του πλούτου μέσω της φορολογίας των ισχυρών και που έχει αποδεχτεί το στενό κορσέ της ΟΝΕ να βρει ζεστό χρήμα για αεροδρόμια, αττικές οδούς και Ολυμπιακούς αγώνες;

Ζητώντας τη βοήθεια του από μηχανής θεού με το όνομα Goldman Sachs και των “δώρων” του. Ίδιοι μηχανισμοί, ίδιοι πρωταγωνιστές, ίδια εργαλεία με αυτά που προκάλεσαν την χρηματοοικονομική κρίση.

Τα μαθήματα πολλά και σημαντικά που ξεπερνούν τα στενά ελληνικά όρια. Επιβεβαιώνουν πράγματα γνωστά καθιστώντας τα πλέον ως αδιαφιλονίκητες αλήθειες:

- Η απόλυτη εξουσία τριών αδελφών του χρηματοπιστωτικού συστήματος που ασκούν πολιτική χωρίς κανένα έλεγχο : Standard & Poor’s, Fitch  και Moody’s. Η τελευταία συμμετείχε στην δημιουργία του σχήματος Titlos στις αρχές του 2009 σε συνεργασία με την Goldman Sachs, την κυβέρνηση Καραμανλή και την Εθνική Τράπεζα, που αντιστοιχεί σε δανεισμό πεντε δισεκατομμυρίων ευρώ.

Η ίδια υποβίβασε την χρηματοληπτική ικανότητα της Ελλάδας στα τέλη του 2009, κάτι που αποτέλεσε το έναυσμα της αντίστροφης μέτρησης. Σύμφωνα με το καταστατικό του Titlos (prospectus) μια ακόμη υποβίβαση θα σημάνει την αύξηση κατά 40% των υποχρεώσεων της χώρας και πιθανά αδυναμία αποπληρωμής. Πλέον βρισκόμαστε ένα βαθμολογικό κλικ από την καταστροφή όπως  δείχνει εμπεριστατωμένα το Zerohedge.

- Η ανεξέλεγκτη φιλαργυρία και κερδοσκοπία της “too big to fail” Goldman Sachs. Η τράπεζα που σώθηκε ιν εξτρεμίς από τα λεφτά των αμερικάνων φορολογουμένων δεν δίστασε να διανείμει πάνω από 20 δισεκατομμύρια δολάρια σε μπόνους το 2009.

- Η υποκρισία και το διπλό παιχνίδι των Ευρωπαίων που διαρηγνύουν τα υμάτια τους για την πρακτικές της ελληνικής κυβέρνησης, που όμως, σε ότι αφορά τα συγκεκριμένα κρυφά δάνεια, ήταν καθόλα νόμιμες σύμφωνα με τους ίδιους τους κανόνες της ΕΕ. Μη δείχνοντας έμπρακτα την υποστήριξη τους στην Ελλάδα, μεγάλοι παίκτες με πρώτη τη Γερμανία παίζουν με την φωτιά, όπως ακριβώς έκανε ο Paulson και η κυβέρνηση Μπους στην περίπτωση της Lehmann Brothers. Όλα αυτά στον βωμό της υπεράσπισης του καθώς πρέπει βορειοευρωπαϊκού καπιταλισμού που δεν ανέχεται να πληρώνει τους Έλληνες. Ότι είχε απομείνει από τον μύθο της Ενωμένης Ευρώπης καταρρέει στο βωμό του no bailout.

- Η απώλεια της αυταπάτης περί”εθνικής κυριαρχία“, με κάθε επισημότητα και από τηλεοράσεως: ήρεμος χθές ο Γιούνγκερ εξήγησε στα δελτία ειδήσεων πως τα επιπλέον εισπρακτικά μέτρα που θα χτυπήσουν τα ήδη βεβαρημένα λαϊκά και μέσα στρώματα των Ελλήνων θα  αποφασιστούν από το Γιούρογκρουπ ΧΩΡΙΣ την παρουσία της δημοκρατικά εκλεγμένης ελληνικής κυβέρνησης.

- Η συνέχεια της πολιτικής του κρυψίματος κάτω από το χαλί και της μετάθεσης στις ελληνικές καλένδες των τεράστιων κοινωνικών και οικονομικών προκλήσεων από τις κυβερνήσεις ΠΑΣΟΚ και ΝΔ. Δεν είναι τυχαίο ότι τις μπίζνες με την Goldman Sachs τις άρχισε ο “σοσιαλιστής” Χριστοδουλάκης και τις συνέχισε ο “φιλελεύθερος” Αλογοσκούφης, άνθρωποι με κοινή προσέγγιση, κουλτούρα και πρακτική.

Τέλος και αυτή τη φορά αποδείχτηκε τρανά η πλήρης ανικανότητα των ελεγκτικών υποτίθεται οργανισμών, των αντιπροσώπων μας στην αστική δημοκρατία αλλά και των ΜΜΕ να προστατεύσουν την κοινωνία από την πλήρη κατάλυση κάθε αρχής ευνομούμενης πολιτείας.

Μένει να δούμε αν τα μαθήματα θα εμπεδωθούν από όλους μας. Αλλιώς ας περιμένουμε κι άλλους Δεκέμβρηδες…ίσως έτσι να είναι καλύτερα.

Πηγές:

Counter Punch

New York Times

The Baseline Scenario

Paul Jorion

The Independent

Risk

Bloomberg

Κώστας Δουζίνας

Jean Quatremer

Update: μόλις θημήθηκα ότι τα αποκαλυπτήρια του συστήματος είναι κι ο τίτλος της πολύ ενδιαφέρουσας συνέντευξης που έδωσε ο Γιάννης Δραγασάκης και ο Γιάννης Μήλιος στον Ιό.

Η στρατηγική του Σαρκοζύ σε ότι αφορά τα θέματα διαδικτύου συνδυάζει κατασταλτικά μέτρα ενάντια σε εναλλακτικές πρακτικές όπως το peer-to-peer με οικονομική υποστήριξη της παραδοσιακής επικοινωνιακής και πολιτισμικής βιομηχανίας.

Με πρόσχημα την ενίσχυση της δημιουργίας, η γαλλική κυβέρνηση προσπαθεί να ελέγξει τη μαζική επικοινωνία μέσω οικονομικών ανταλλαγμάτων. Η περίπτωση του τύπου και των διαδικτυακών ιστότοπων ενημέρωσης που ανέφερα εδώ είναι χαρακτηριστική.

Τα συμπεράσματα της επιτροπής Zelnik έρχονται ως συμπλήρωμα του « νόμου κατά της πειρατείας » (Hadopi, three strikes). Ο στόχος είναι  από τη μία να καταπολεμηθεί η ανταλλαγή περιεχομένου σε βάση ισοτιμίας (peer-to-peer) και από την άλλη να ενισχυθεί η νόμιμη επιγραμμική πώληση μουσικής.

Μερικά από τα μέτρα που προτείνει η έκθεση είναι τα εξής:

- Δημιουργία μιας κάρτας αγοράς μουσικής στο διαδίκτυο για τους νέους της οποίας το μισό κόστος θα πληρωθεί από το κράτος.

- Διαφημιστική καμπάνια υπέρ της αγοράς μουσικής κόστους πέντε εκατομμυρίων ευρώ

- Αύξηση των φοροαπαλλαγών για τις δισκογραφικές εταιρείες

- Δημιουργία μιας κοινής άδειας χρήσης από διαδικτυακές υπηρεσίες για τους καταλόγους όλων των εταιρειών

- Αναδιαπραγμάτευση των σχέσεων μεταξύ δημιουργών και εταιρειών προς όφελος των πρώτων

- Φορολόγηση των πάροχων αλλά και των μεγάλων παικτών του διαδικτύου για τη χρηματοδότηση ενός ταμείου υπέρ της πνευματικής δημιουργίας.

Οι τρεις πρώτες προτάσεις είναι καθαρό δώρο στο λόμπι των δισκογραφικών. Οι δύο επόμενες είναι ενδιαφέρουσες και προς τη σωστή κατεύθυνση. Όμως είναι η τελευταία πρόταση και κυρίως η ιδέα φορολόγησης της Google, την οποία υποστήριξε και δημόσια ο ίδιος ο Σαρκοζύ, που προκάλεσε ειρωνικά σχόλια από τον αγγλικό και αμερικανικό τύπο.

Δείτε την New York Post και το Wired όπου  επιστρατεύτηκαν στερεότυπα της Γαλλίας ως χώρα που φορολογεί τα πάντα καθώς και καρικατούρες του Σαρκοζύ. Ο τελευταίος μάλιστα χαρακτηρίστηκε ως λαϊκιστής και δημαγωγός από το Wired.

Όμως στα παραπάνω δεν δόθηκαν ξεκάθαρες απαντήσεις στο γιατί μια τέτοια φορολόγηση είναι αστεία ή αδύνατη. Περισσότερο ουσιαστική κριτική στην πρόταση αυτή έγινε από καλούς γνώστες των νέων μέσων και της γαλλικής πραγματικότητας όπως ο Frédéric Filloux.

Άσχετα αν η συγκεκριμένη ιδέα εντάσσεται σε μια πολιτική στρατηγική, στην συγκεκριμένη περίπτωση αυτή του Σαρκοζύ, το πραγματικό ερώτημα είναι εάν και κατά πόσο μπορεί και πρέπει η Google να χρηματοδοτήσει την πνευματική δημιουργία.

Στη σημερινή διάρθρωση του διαδικτύου, η συγκεκριμένη εταιρεία εκμεταλλεύεται προς όφελος της την θετική εξωτερικότητα που συνιστά το ελεύθερα διαθέσιμο περιεχόμενο, είτε αυτό είναι ιδιοκτησία της πολιτισμικής βιομηχανίας, είτε δημιούργημα ερασιτεχνών.

Τα περιεχόμενα όπως τα κείμενα, οι εικόνες, τα βίντεο και οι ήχοι προς τους οποίους κατευθύνει το κοινό η μηχανή αναζήτησης της Google αποτελούν και το κυριότερο κίνητρο χρήσης της τελευταίας. Όμως παρόλα αυτά η Google αρνείται συστηματικά να χρηματοδοτήσει την πνευματική δημιουργία ενώ η ίδια διανέμει κέρδη στους μετόχους της τάξης των πέντε δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Όχι μόνο αυτό αλλά η Google, όπως όλες οι πολυεθνικές όχι μόνο του διαδικτύου, φοροδιαφεύγει συστηματικά στις χώρες που δραστηριοποιείται και δη στην Ευρώπη. Για παράδειγμα στη Γαλλία δηλώνει τζίρο 40 εκατομμυρίων δολαρίων ενώ στην πραγματικότητα αυτός ξεπερνάει τα 800. Στην Μεγάλη Βρετανία η φοροδιαφυγή σύμφωνα με την Guardian φτάνει τα  450 εκατομμύρια λίρες !

Είναι σίγουρο ότι η προσπάθεια φορολόγησης της Google και άλλων πολυεθνικών του διαδικτύου υπέρ της πνευματικής δημιουργίας είναι δύσκολη από τεχνική, πολιτική και νομική άποψη. Ωστόσο θεωρώ ότι μεσοπρόθεσμα είναι ένας από τους τρόπους εξισορρόπησης του διαδικτυακού οικοσυστήματος προς όφελος των δημιουργών και του πλουραλισμού.

Αλλού για το θέμα:

Guardian

Editorsweblog

Los Angeles Times